Жер туралы халықтық білім және геологиялық көзқарастар
Ethnogeology
Этногеология – жер туралы халықтық білім, дәстүрлер мен ежелгі даналықты зерттейді. Геологиялық көзқарастар, мәдениеттер аралық байланыс туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Этногеология – бұл жергілікті халықтардың геологиялық нысандарды «жергілікті негізде» қалай түсінгенін зерттейтін ғылым, нақтырақ айтқанда дәстүрлі білімге, сондай-ақ дәстүрлер мен ақсақалдардың даналығы арқылы беріліп келген Жер туралы әңгімелер мен ойларға сілтеме жасайды. Бұрынғы зерттеулер көбінесе азшылықтар мен ерекше мәдени топтардың бірегей идеялары мен білімдеріне, олардың жалпы адамзат ашқан әмбебап және мәдени біліммен қалай байланысты екеніне назар аударды. Жалпыға ортақ жаңалықтар мен табиғат ғылымдарына негізделген білімді философия, химия, физика, биология, математика және геология сияқты пәндерде табуға болады. «Этногеология» термині алғаш рет 1990 жылдардың ортасында Канаданың Виннипег қаласындағы Манитоба университетінің профессоры Джон Мюррейдің жұмыстары арқылы геологиялық әдебиетке енді. Ол Канаданың Манитоба провинциясындағы Солтүстік Кри тайпасының геологиялық көзқарастарын зерттеген болатын. Сол кезде геологтар мен геоғылымдарды оқытушылар, әсіресе Нью-Мексико штатының Шипрок қаласындағы Навахо қауымдастық колледжінің докторы Стивен Семкен және оның әріптестері, американдық жергілікті халықтардың дәстүрлі білімдері, геоғылымдық ұғымдар және этногеологиялық білім арқылы білдірілген Жер тарихының ерекше көзқарасын зерттеді. Геологиялық білімнің мыңдаған жылдар бойы дамыған бір мысалы – тас құралдар мен жебе ұштарын жасау. Әлемдік деңгейде адамдар белгілі бір тау жыныстарын түрлі құралдарға айналдырған. Бұл артефакттар адамдардың қандай тау жыныстары жеткілікті түрде қатты және түрлі пайдалы нысандарға оңай кесілетіні туралы негізгі білімге ие болғанын көрсетеді. Көне адамдар жұмыс істеуге қолайлы материалдарды қамтамасыз ететін белгілі бір тау жыныстарын тапқан. Флинт, обсидиан, херт, мыс және кварц мыңдаған жылдар бойы пайдалы тау жыныстары мен минералдардың мысалдары болды. Сонымен қатар, адамдар табиғи, биік және құрғақ жоталарды жер көлігі үшін пайдаланған. Табиғи су жолдары қайықпен жүру, саяхаттау, зерттеу және сауда үшін қолданылған. Жер бетінде ғасырлар бойы табиғи элементтердің әртүрлі түрлері пайдаланылған. Алтын мен күміс зергерлік бұйымдар мен сауда үшін бағалы. Ауыл шаруашылығы үшін жақсы топырақ қажет. Таулар мен өзендер түрлі саяси топтар үшін табиғи шекаралар, қорғаныс және мемлекеттік шекаралар құрады.
Ethnogeology is the study of how geological features are understood by indigenous communities around the globe from a "place based" perspective, in specific reference to traditional knowledge and to the stories and ideas about the Earth that were passed down through traditions and the wisdom of elders. The focus in past research tended to be on the unique ideas and knowledge of minorities and distinct cultural groups, and how this relates to universal and cross cultural knowledge discovered by humanity as a whole. Knowledge claims that are based more on universal discoveries and natural science can be found in the subjects of philosophy, chemistry, physics, biology, mathematics, and geology. The term "ethnogeology" first enters the geological literature through the work of John Murray of the University of Manitoba in Winnipeg, Canada in the mid 1990s by virtue of his studies of the Northern Cree First Nation geological worldviews in the Province of Manitoba in Canada. At that time, a cadre of geologists and geoscience educators particularly Dr. Steven Semken of Navajo Community College in Shiprock, New Mexico and colleagues were examining the interesting connections among Native American traditional knowledge, geoscience concepts, and the unique vision of planet Earth's history as articulated by indigenous ethnogeological wisdom (see references below). One global example of geological knowledge over thousands of years is the making of rock tools and arrowheads. Worldwide, humans have shaped specific kinds of rock into various tools. These artifacts are evidence that there was some basic knowledge of which rocks were hard enough and easy enough to chip into various useful forms. Ancient humans discovered certain rock formations that provided them with materials to work with. Flint, obsidian, chert, copper and quartz were some examples of useful rocks or minerals for thousands of years. In addition, humans have always used natural, high, and dry ridges for land transportation. Natural water ways were used for boats, travel, exploration, and trade. Various types of natural elements were used around the Earth for centuries. Gold and silver are prized for jewelry and trade. Good soil is needed for agriculture. Mountains and rivers provided natural boundaries, defence, and borders for various political groups.