Кіріспе

Азиялық оқиғалы реалити-шоу. The Amazing Race Asia – американдық The Amazing Race сериалының негізінде жасалған азиялық реалити-шоу. The Amazing Race франшизасының басқа да нұсқаларындағы сияқты, бұл шоуда екі адамнан құралған командалар Азия және әлем бойынша жарысады. Әр маусым кезеңдерге бөлінеді, онда командалар шифрларды шешуге, шетелдік жерлерде бағдар табуға, жергілікті тұрғындармен әрекеттесуге, физикалық және зиякерлік тапсырмаларды орындауға, сондай-ақ әуе, кеме, көлік, такси және басқа да көлік түрлерінде саяхаттауға міндетті. Көптеген кезеңдердің соңында, белгіленген аялдамаға соңғы болып келген командалар жарыстан шығарылады. Бірінші болып финиш сызығына жеткен команда 100 000 долларлық жүлде жеңіп алады. Азиялық кабельді телеарна AXN Asia өз аймақтары үшін The Amazing Race нұсқасын өндіру құқығын алған алғашқы телеарналардың бірі болды. Сериалдың алғашқы маусымдарын Австралияның ActiveTV және Sony Pictures Television Networks компаниялары Disney Media Distribution (бұрын Buena Vista International Television Asia Pacific (2006-2007), кейін Disney ABC International Television (2007-2010)) және ABC Studios компанияларымен бірлесіп өндірді. Кейіннен өндіріс құқығын AXN компаниясымен бірлесіп, сериалдың авторы Бертрам Ван Мунстердің Profiles TV өндіріс компаниясы алды. Шоудың жүргізушісі – Сингапурда тұратын қытай-американдық актер Аллан Ву. 2016 жылдың ортасында сериал алты жылдық үзілістен кейін 2016 жылдың соңында қайта басталатыны жарияланды.

Жарыс

Amazing Race Asia – әлемді шарлайтын, екі адамнан құралған командалар арасындағы шындыққа негізделген телешоу. Жарыс бірнеше кезеңге бөлінген, онда командалар саяхаттап, түрлі тапсырмаларды орындау арқылы келесі демалыс орнына (пит-стоп) жетуге көмектесетін нұсқауларды алады, онда олар келесі кезеңді бастамас бұрын 12 сағат демалып, күш жинай алады. Пит-стопқа бірінші жеткен команда көбінесе сыйлық алады, ал соңғы команда әдетте жарыстан шығарылады (элиминацияланбаған кезеңдерде соңғы командаға келесі кезеңде айыппұл салынуы мүмкін). Финалдық кезеңді соңғы үш команда өткізеді, ал финалдық нүктеге бірінші жеткен команда 100 000 теңге тұратын ақшалай жүлдені жеңіп алады.

Жол белгілері

Маршрут белгілері – командалардың өтуі тиіс жерлерді көрсететін сары және қызыл тулар. Көптеген маршрут белгілері нұсқау қаптары бар жәшіктерге бекітіледі, бірақ кейбіреулері командалардың тапсырмаларды орындау үшін баруы керек жерді көрсетуі мүмкін, немесе командалардың ұстануы тиіс бағытты белгілеу үшін қолданылуы мүмкін. Дегенмен, 3-ші маусымның екінші кезеңінде Оңтүстік Вьетнам туымен жаңылысуды болдырмау үшін маршрут белгілері сары және ақ түсті болды.

Табыс

Іздер әдетте ілмектер қораптарының ішіндегі, жабық конверттерде, әр аяқта кездеседі. Олар командаларға қажетті ақпаратты және аяқтарды аяқтау үшін орындалуға тиіс тапсырмаларды береді. Бағыт туралы ақпарат: Келесі ізді алу үшін команда орындауы тиіс тапсырманы қамтитын жалпы із. Таңдау: Екі тапсырманың арасынан таңдау. Командалар кез келген тапсырманы таңдауға немесе егер бір нұсқасы тым қиын болса, оны басқаға ауыстыруға құқылы. Кедергі: Тек бір команда мүшесі ғана орындай алатын тапсырма. Командалар тапсырманың толыққанды мәліметтері көрсетілгенге дейін, тапсырма туралы қысқаша ақпарат негізінде, оны орындайтын мүшені таңдауы керек. Жылдам өту: Тек бір команда орындай алатын тапсырма, бұл командаға қалған барлық тапсырмаларды өткіріп, тікелей келесі тоқтау орнына баруға мүмкіндік береді. Командалар маусым бойында бір ғана Жылдам өту мүмкіндігін пайдалана алады.

Аяқтары

Әр кезеңнің басында командалар, әдетте АҚШ долларымен ақшалай қаражат алады, ол кезең ішіндегі шығындарды жабуға арналған (командаларға берілген кредиттік карталармен төленетін әуе билеттерін сатып алудан басқа). Белгілі бір іріктеу кезеңдерінде соңғы орынға ие болған командалар барлық ақшасын тапсыруға міндетті және келесі кезеңде ешқандай жәрдемақы алмайды. Содан кейін командалар жол көрсеткіштері мен маршрут белгілерін ұстанды, олар оларды әртүрлі бағыттар мен тапсырмаларға жеткізеді. Осы бағыттар арасындағы көлік түрлеріне коммерциялық және чартерлік ұшақтар, қайықтар, пойыз, такси, автобустар және шоу ұйымдастырушыларымен ұсынылған жалға алынған көліктер жатады, немесе командалар жаяу да жүре алады. Әр кезең он екі сағаттық тоқтаумен (Pit Stop) аяқталады, онда командалар демалады және соңғы келген командалар жарыстан біртіндеп шығарылады, үш команда қалғанға дейін. Кейбір кезеңдерде Пит-стопқа бірінші болып келген командалар жүлде алады, көбінесе шоудың демеушілерінен. 1-ші маусымда барлық командалар өздері қалаған әуе компаниясын таңдаудың орнына AirAsia ұсынған рейстерді пайдалануға міндетті болды, ал 5-ші маусымда Индонезияға және одан тысқары қатынастарда барлық командалар жарыс демеушісі Garuda Indonesia ұсынған рейстерді пайдалануға міндетті болды. Команданы финиш сызығына бағыттайтын көрсеткіште ол оны "Финалдық тоқтау орны" деп атайды. Американдық нұсқадағыдай, The Amazing Race логотипімен көтерілген қызыл кілемнің орнына, финиш сызығы тек соңғы үш команданың тексеру кілемінен тұрады.

Жоюға жатпайтын аяқтар

Әрбір жарыста алдын ала белгіленген бірнеше жоюсыз кезеңдер болады, онда пит-стопқа соңғы келген команда жоюдан құтылып, жарысты жалғастыруға мүмкіндік алады. Үшінші және бесінші маусымдардан басқа, барлық маусымдарда бірінші кезең жоюсыз кезең болып келді. Американдық маусымның он бесіншісі бірінші кезеңі жоюсыз болған алғашқы маусым еді, бірақ сол маусымның басында командалар жойылды. Осыған дейін бірінші кезең әрқашан жою кезеңі болатын. Америкалық үлгідегі, бірінші кезеңде ешкім жойылмайтын жоюсыз кезеңге ие болған алғашқы маусым – 18-ші маусым.

Ақшасы мен дүние-мүлкі жоқ

Бірінші маусымнан үшінші маусымға дейін соңғы болып тіркелген команда барлық ақшасын жоғалтты және келесі кезеңнің басында ешқандай қаржы алған жоқ. Бұл команда такси, автобус немесе пойыз бағасы сияқты шығындар үшін қала тұрғындарынан ақша сұрауға мәжбүр болды.

Жою үшін белгіленген

2-ден 4-ке дейінгі маусымдарда қолданылған, елімізден шығарылмаған кезеңде соңғы орын алған команда "жоюға үміткер" деп белгіленді; егер олар келесі кезеңде бірінші орынға шықпаса, матаға келген кезде бірден 30 минуттық айыппұл алады, бұл басқа командаларға олардан озуға және айыппұл мерзімі ішінде пит-стопқа олардан бұрын кіруге мүмкіндік береді; егер барлық артта қалған командалар айыппұл кезінде келсе, айыпталған команда соңғы орынға түсіп, келесі кезеңнің соңында тағы бір айыппұл алмаса, жарыстан шығарылуы мүмкін.

Жылдамдықты төмендету

5-ші маусымда енгізілген, іріктеуден тыс кезеңде соңғы орынға шыққан команда келесі кезеңде "Жылдам кедергі" тапсырмасын орындауға міндетті. Командалар алдағы "Жылдам кедергі" туралы маршрут белгісінен нұсқау алады, ал "Жылдам кедергі" өзі әсер еткен команданың суреті бар тұрақты маршрут белгісіне жақын тұрған стенд сияқты көрсетіледі. Команда "Жылдам кедергі" тапсырмасын орындағаннан кейін, олар маршрут белгісінде алуға тиіс келесі нұсқауды алады немесе тапсырмаға байланысты келесі нұсқауды алу үшін нұсқау қорабына кері оралуы мүмкін. Егер команда "Жылдам кедергіні" орындамаса, олар финиш сызығында төрт сағаттық айып алады. Командаларға жүктелетін тапсырмалар көбінесе қиын немесе көп уақытты қажет етпейді, және "Жылдам кедергіге" тап болған командалардың көпшілігі одан тез қалпына келіп, бірден іріктеуден шығарылудан құтылды.

Әдеттегі емес жоюлар

Бірінші ерекше жою 5-ші маусымда болды, онда бар болғаны 10 нұсқау ғана болды, ал жарыс он бір командамен басталды. Он команда бастапқы сызықтағы тапсырманы орындап, келесі нұсқауларын алғаннан кейін, соңғы команда жарыстан шығарылды, ал кейіннен Пит-стопта да соңғы команда жарыстан шығарылды.

Екі ұзындықтағы аяқтар және демалыссыз аяқтар

Шоудың американдық аналогы сияқты, The Amazing Race Asia екі есе ұзын кезеңдер немесе "суперкезеңдер" кездеседі. Бұл командалар Виртуалды тоқтау орнына жеткенде болады. Оларға "кезең аяқталған жоқ" делінеді және жарысты жалғастыру үшін келесі нұсқау беріледі. Командалар Виртуалды тоқтау орнында бірінші келгені үшін сыйлық алмады, соңғы келгені үшін де санкция алмады. 1-ші маусымда командаларға "Аллан Вуды табыңыз" деп тапсырма берілді, бұл "Тоқтау орны" терминінен аулақ болу үшін жасалды. 2-ші маусымда бақылау пункты қалыпты Тоқтау орны сияқты көрсетілді. Көрермендер суперкезеңнің жақындап келе жатқанын болжамауы үшін, экранда "Тоқтау орнына өту" деген графикалық элементтер қолданылды. 4-ші маусымда No Rest Leg, яғни "жалғастырып жүгіру" кезеңі енгізілді, онда командалар әдеттегідей Тоқтау орнына тіркеледі, содан кейін келесі кезең бірден басталатыны айтылады және оларға келесі нұсқау тапсырылады. Әдетте, барлық командалар демалыссыз Тоқтау орнынан келесі кезеңге жарыса алады.

Ережелер мен жазалар

Ережелер мен жазалардың көп бөлігі американдық нұсқадан тікелей алынған; бірақ кейбір жағдайларда Азиялық нұсқада бірегей қосымша ережелер жиынтығы кездеседі.

Ережелер

Әр команда маусымның егжей-тегжейін эфирға түспей тұрып жарияламау үшін құпиялылық туралы келісімге қол қоюға міндетті. Келісімшарт бұзылған жағдайда командаларға 5 миллион АҚШ доллары айыппұл салынады. Команда мүшесі жарыс барысында жарақат алса, жарысты жалғастыруға қабілетті екенін анықтау үшін медициналық тексеруден өтуі тиіс. Американдық нұсқасында, егер жарақат ауыр немесе өмірге қауіпті болмаса, команда жалғастыру немесе тоқтау туралы шешім қабылдай алады. Мұндай жағдай 5-ші маусымда Маршалл мен Лансқа орын алды. Марджи 14-ші маусымның 7-ші кезеңінің соңында күн соққысына ұшырады, бірақ олардың командасына жарысты жалғастыруға рұқсат берілді. Командалар жергілікті жол ережелерін сақтауға және туындаған барлық айыппұл мен жазалау шараларын төлеуге жауапты.

Жазалар

Егер командалар жылдамдық шегін бұзса, уақыт айыбының минут саны – команданың сағатына шақырыммен жүрген жылдамдығы мен заңды жылдамдық шегінің айырмасы екі минутқа көбейтіледі. Дегенмен, бұл айып жарыстың келесі кезеңінде ғана өтелінеді және командалар арасында сын тудырады (сын-ескертпелерді қараңыз). Жылдамдықпен жүру американдық нұсқада да ережеге қайшы (2- және 13-маусымдарда көрсетілгендей), бірақ айып жылдамдық шегінен асып кеткен шақырымдармен емес, ал уақыт үнемдеуімен және қосымша 30 минутпен есептеледі. Америкалық нұсқада жол тоқтатуға (Roadblock) барған командалар төрт сағаттық айып төлейді, ол келесі команда тапсырма орнына келгеннен бастап есептеледі, ал Азиялық нұсқада бұл төрт сағаттық айып жол тоқтату орнында емес, тексеруге дейін Pit Stop-та қолданылады. Автостоппен жүруге (жекеменшік көліктерде жүруге) тыйым салынған; егер команда бұл ережені бұзса, бір сағат айып төлейді. Америкалық нұсқада автостоппен жүрген команда көбінесе уақыт айыбын алмайды. Бірақ егер нұсқауда командаға тиісті көлік түрін пайдалану керек десе, олар кері қайтып, нұсқау бойынша оны алулары сұралады (Натан мен Дженнифер, 12-маусым). Натан мен Дженнифер бұл қателікті Pit Stop-қа бара жатқанда жасады және оны түзетуге мүмкіндік болды, ал Сахил мен Прашант (1-маусым) кезеңдегі алдыңғы тапсырмалардың бірінде қателік жасады және келесі нұсқауды алғанға дейін түзетілмеуі мүмкін. Алайда, 4-маусымдағы Ричард пен Ричард автостоппен бара жатқанда, баратын жеріне қайтқанға дейін бастапқы орнына қайтуы керек болды.

Маусымдар

Шоу алғаш рет 2006 жылы көрсетілді, бірінші маусымның премьерасы 2006 жылдың қараша айында көрсетіліп, 2007 жылдың ақпанында аяқталды. Алғашқы үш маусым жыл сайын көрсетілді, бірақ 4-ші маусым бір жылға кешіктіріліп, 2010 жылы теледидарға қайта оралды.

Маусым | Жеңімпаздар | Командалар | Көрермендер (миллионда) | Премьера күні | Финал күні
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
1 | Малайзия: Забрина Фернандес және Джо Джер Ти | 10 | Аллан Ву | 15 миллион | -
2 | Сингапур: Адриан Яп және Коллин Лоу | 17.5 миллион | - | - | -
3 | Гонконг: Винс Мэтью Чунг және Сэм Ву | 18.8 миллион | - | - | -
5 | Филиппин: Парул Шах және Мэгги Уилсон | 11 | Аллан Ву | - | -
13 қазан 2016 | 15 желтоқсан 2016 | Тара Басро | Тара Басро тек Индонезиядағы кезеңдерді жүргізді. | N/A | -

Барған елдері мен жерлері

2016 жылдың 15 желтоқсанына дейін "The Amazing Race Asia" 20 елді аралап, төрт құрлықта болды.

Рейтингтер

Бірінші маусымның премьералық эпизоды өте сәтті болды және Сингапур мен Малайзияда өз уақыт белдесінде No. 1 бағдарлама, Филиппинде No. 2 бағдарлама болды, сондай-ақ Жаңа Зеландияда 18-39 жас аралығындағы көрермендер арасында No. 1 болды. Екінші маусымның финалының рейтингісі Малайзия мен Сингапурда бірінші маусымға қарағанда жоғары болды. Үшінші маусымда шоу таңдалған елдерде 18,8 миллион көрерменге жетті, ал алғашқы үш маусымда Азия бойынша 34 миллионнан астам көрерменді қамтыды. Бұл Сингапур, Малайзия, Филиппин және Гонконгтағы барлық халықаралық телеарналар арасында өз уақыт белдесінде ең жоғары рейтингті бағдарлама болды. "The Amazing Race Asia" бағдарламасының төртінші маусымында жеңімпаз команданың елінде орташа рейтинг 71%-ға өсті. Жалпы, Азия бойынша 19,3 миллион көрермен бағдарламаны тамашалады. Бесінші маусым алты жылдық үзілістен кейін қайта оралды, және оның премьерасы мен финалы Сингапур, Малайзия және Филиппиндегі барлық ағылшын тіліндегі ойын-сауық төлемді телеарналары арасында ең жоғары рейтингті бағдарлама болды.

Уақытпен айыппұлдар

Бірінші маусымда уақыттық айыптар жиірек қолданылды. Әдетте, уақыттық айыптар командаға пит-стопқа тіркелуге рұқсат берілмес бұрын берілетін (соның салдарынан оларды рейтингте төмендетіп, Сахил мен Прашанттың 1-ші маусымның 5-ші кезеңіндегідей, соңғы орынға түсіріп, сөзсіз жоюға алып келген), бірақ кейбір уақыттық айыптар келесі кезеңнің басында берілуіне байланысты дау туды. Бұл Энди мен Лораның жағдайында болды, олар 6-шы кезеңде Эндидің жылдамдығын арттырғаны үшін 92 минуттық айыппен Куинстаундағы Чард Ферм Виннери пит-стопынан 7-ші кезеңнің басында шықты. Егер осы 92 минуттық айып 6-шы кезеңнің соңында Энди мен Лора пит-стопқа тіркелуге рұқсат алмас бұрын қолданылған болса, олар соңғы орынға түсіп, сөзсіз жойылған болар еді. Осы кезеңде жарыстан шығарылған Мелоди мен Шарон баспасөз сұхбатында ережелердің қалай қолданылатынын білгеніне қарамастан, «жылдамдық ережесі» пит-стопта қолданылмағанына қатты таңырғандарын айтты.

Түрлі сын-пікірлер

Бірінші маусымның табысқа ие болғанына қарамастан, көптеген жанкүйерлер командалардың келесі пунктке әрдайым өздігінен бармайтынын сынады. Сондай-ақ, жанкүйерлер командалардың әрқашан бір ұшақта жиналатынына наразылық білдірді. Бұл ақпарат Вумен берген сұхбатта айтылды. Екінші маусым осы мәселелерді шешуге міндеттенді. Басқалар шоудағы спонсорлардың ашық коммерциялық сипатын сынады. Бұл ең көбінесе жоғары сапалы камераларды қолдануды талап ететін тапсырмаларда және жүлделерде көрінеді – бұл демалыс немесе саяхаттардың орнына, көбінесе спонсорлар ұсынған технологиялық гаджеттер болып табылады. Американдық нұсқасы (Travelocity компаниясының демеушілігімен) саяхаттар мен демалыстарды ұсынады. "The Amazing Race" бағдарламасының атқарушы продюсері және түзушісі Бертрам ван Мунстер өнімдерді жарнамалаудың көбейгенін мойындады, бірақ "The Amazing Race Asia" бағдарламасына жұмыс істеу үшін ақша жеткіліксіз болғанын, ол өнімдерді ашық жарнамалауға аса құштар емес екенін, бірақ шығындарды төлеу қажеттігін" айтты.