Темури Кетсбая: Футболшы және жаттықтырушы жолы

Кіріспе

Грузиялық футболшы және жаттықтырушы Темури Кетсбая (18 наурыз 1968 жылы туған) – грузиялық бұрынғы кәсіби футболшы және қазіргі бапкер. Қазір ол Кипр ұлттық құрамасын жаттықтырады.

Клубтық мансап

1987 жылы туған Грузиясында «Динамо Тбилиси» клубында кәсіби карьерасын бастағаннан кейін, Кетсбая Кипрдің «Анортозис» және грек тілдес «АЕК Афина» клубтарында ойнады. «АЕК»-тегі карьерасы үлкен қайғымен басталды, себебі УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңіндегі «Рейнджерс» клубына қарсы өткен алғашқы ресми матчта ол қолын ауыр жарақаттады. Бірнеше айдан кейін қайтып келді, бірақ алғашқы маусымдағы өнер көрсетуі күтілгендей болмады, бұл жарақаттың және жаңа, талапты лигаға бейімделудің әсерінен болды. 1994 жылғы 19 қарашада «Олимпиакосқа» қарсы өткен матчта ол жалғыз гол соққан ойыншы болды. Келесі маусымда «АЕК» сапында кубокты жеңіп алды, сонымен қатар өте жақсы ойын көрсетті. Лигадағы әріптестері оны маусымның үздік шетелдік футболшысы деп таныды. 1995 жылғы 28 қыркүйекте УЕФА Кубок иелері кубогы үшін «Сионға» қарсы гол соқты. Жартылай финалда «Панатинаикосқа» қарсы екі ойында да гол соқты. Келесі маусымда «АЕК» клубына әдемі футбол ойнауға көмектесті, грек Суперкубогын жеңіп алды және кубоктар тізіміне тағы бір грек кубогын қосты. 1996 жылғы 17 қазанда УЕФА Кубок иелері кубогының 1/16 финалында «Олимпия Люблянаға» қарсы өткен 0:2 есебімен жеңіске жетті. Грекия астанасындағы келісімшары аяқталғаннан кейін 1997 жылы тегін трансфермен «Сент-Джеймс Парк» және «Ньюкасл Юнайтед» клубтарына келді. «Қарғалар» сапындағы карьерасының басында Кетсбая «Хорватия Загреб» клубына қарсы қосымша уақытта гол соқты, бұл «Ньюкасл Юнайтедтің» тарихында алғаш рет УЕФА Чемпиондар лигасына қатысуға мүмкіндік берді. Англияда ол 1998 жылы «Болтон Уондерерске» қарсы соңғы минутта соққан жеңіс голынан кейінгі тойымен есімде қалды, онда ол жейдесін шешіп, жарнамалық қоршауларды тепті. Ол бұл Ньюкаслдың негізгі құрамына кіргізілмеуінен туған ашуын басу үшін жасағанын айтты. «Ньюкасл» жанкүйерлері оны «культтік батыр» деп есептесе де, 2000 жылы «Вулверхэмптон Уондерерске» сатылды, сондай-ақ басқа клубтардың арасында «Данди» клубында да ойнады. 2007 жылғы 30 маусымда Кетсбая кәсіби футболдан зейнетке шығуын жариялады. Оның зейнетке шығар алдындағы соңғы матчы 14 шілдеде өтті. 2015 жылғы мамыр айында Кетсбая Джулиан Сперонидің естелік матчы аясында «Данди» және «Кристал Пэлас» командалары үшін ойнады, бұл матчта бұрынғы «Данди» ойыншылары Георги Немсадзе, Хуан Сара, Фабиан Кабальеро және Луис Альберто Карранса да қатысты.

After beginning his professional career in 1987 in his native Georgia with Dinamo Tbilisi, Ketsbaia then played for Cypriot side Anorthosis, and Greek giants AEK Athens. His career in AEK started with a great misfortune, since in his first official match against Rangers, for the UEFA Champions League qualifiers, he seriously injured his hand. He returned after a few months, but his performance in his first season was not as expected, clearly affected by both the injury and his adaptation to a more demanding league. He was the only scorer in the league derby against Olympiacos in the away win on 19 November 1994. The following season he won the cup with AEK, while impressing with his performance. He was even named by his colleagues in the league as the best foreign footballer of the season. On 28 September 1995 he scored against Sion for the UEFA Cup Winners' Cup. In the semi finals he scored in both legs against Panathinaikos. His next season he helped AEK a lot to play beautiful football, winning the Greek Super Cup and add another Greek Cup to their trophy case. On 17 October 1996 he opened the score in the 0–2 win against Olimpija Ljubljana for the round of 16 of the UEFA Cup Winners' Cup. He ran down his contract in the Greek capital and arrived at St James' Park and Newcastle United on a free transfer in 1997. Early in his career with The Magpies, Ketsbaia scored a goal in extra time against Croatia Zagreb, ensuring a place for Newcastle United in the UEFA Champions League for the first time in their history. In England, he is remembered for his celebration after scoring a last minute winner against Bolton Wanderers in 1998, in which he took off his jersey and kicked the advertising hoardings. He stated that this was to relieve his frustration at being kept out of the Newcastle starting line up. Although he was considered something of a 'cult hero' by Newcastle fans, he was sold to Wolverhampton Wanderers in 2000, and also played for Dundee, among others. On 30 June 2007, Ketsbaia announced his retirement from professional football. His last match before retiring was held on 14 July. In May 2015, Ketsbaia played for Dundee versus Crystal Palace as part of Julián Speroni's testimonial match, along with former Dundee players Georgi Nemsadze, Juan Sara, Fabián Caballero and Luis Alberto Carranza.

Халықаралық мансап

1998 жылы Грузия құрамасы сапында халықаралық жарыста ойнап тұрғанда Мальта халықаралық футбол турнирін жеңіп алды. Бұл оның кәсіби мансабындағы жалғыз халықаралық жетістігі болды.

Басқарушылық мансап

2004 жылдың қаңтар айында, әлі де «Анортозис» клубының ойыншысы болған кезде, Кетсбая «Анортозисте» алғашқы басқарушылық лауазымына ие болды, 2004–05 және 2007–08 жылдары екі чемпионат жеңіп, 2006–07 жылдары бір кубок жеңіп алды. 2005 жылы «Анортосис» Чемпиондар лигасының үшінші раундына жетті, екінші раундта «Трабзонспор» командасын жеңіп, ал 2008–09 жылы УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне жетті – бұл бірінші кипрлік команда болды. 2008 жылдың 28 қыркүйегінде ол «Ньюкаслдың» бос менеджері лауазымына қызығушылығын білдірді. Sunday Mirror газетіне берген сұхбатында ол: «Менің «Ньюкасл» клубында ойыншы ретінде ойнауға керемет мүмкіндігім болды, сондықтан неге менеджер ретінде ойнамаймын?» деді. Ойын клубтарының басшылары полицияға клуб президенті қаржылай заң бұзушылықтар жасағанын айтып шағымданған болатын, ол Кетсбая мен клуб жақтастарының қолдауына қарамастан, отставкаға кетуге мәжбүр болды. 2009 жылдың сәуірінде Кетсбая «Анортозис» клубының жаттықтырушысы лауазымынан кетті. 2009 жылдың 25 мамырында «Олимпиакос» клубының төрағасы Кетсбайды үш жылдық келісімшарт бойынша клубтың менеджері етіп тағайындағанын жариялады. Алайда, 2009 жылдың 15 қыркүйегінде Кетсбай мен «Олимпиакос» клубтың жақтастарының ерте сын-пікірінен кейін, «Олимпиакос» клубының басшылығы кезінде гол соқпағанына қарамастан, бөлініп кетті. 2009 жылдың қарашасында Грузияның ұлттық құрамасының бапкері болып тағайындалды. Ол жақын арада ірі турнир өткізуді уәде ете алмайтынын, бірақ команда оны өткізу үшін күресетінін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында Кетсбая Алан Пардью «Кристал Пэлас» клубына ауысқаннан кейін, «Ньюкасл Юнайтед» клубының бос бас бапкер лауазымын алуға қызығушылығын білдірді, алайда Джон Карвер уақытша лауазымға тағайындалды. 2015 жылдың 28 тамызында Кетсбая Кипрдің чемпионы «АПОЭЛ»-мен екі жылдық келісімшартқа қол қойып, сол күні жұмыстан шығарылған Домингос Пасиенсианың орнына келді. 2016 жылдың 21 сәуірінде, «АПОЭЛ»-дің Кипр кубогының жартылай финалында «Аполлон Лимассолмен» жеңілгенінен бір күн өткен соң, Кетсбайдың «АПОЭЛ»-мен келісімшарты тоқтатылды, дегенмен сол сәтте команда лиганың басында төрт ұпайға басым болды. 2016 жылдың 6 маусымында Кетсбая екі жылдық келісімшартпен 1996 жылға дейін ойнаған гректік «АЕК Афина» клубының басшылығын қолға алды. Оның жалпы қорғаныс менеджерлік менталитеті клубтың қызықты футбол ойнауына кедергі жасады. 2016 жылдың 19 қазанында, «Олимпиакосқа» қарсы 3-0 есебімен жеңілгеннен кейін екі аптадан кейін, «АЕК» басқармасы Кетсбаяның келісім-шартын дереу бұзу туралы шешім қабылдады. Грузиялық менеджер клубтың әкімшілігінің «заңсыз әрекеттеріне» алаңдай отырып, 10 желтоқсанда сотқа жүгінді. Ол өзіне және оның қызметкерлеріне 350 мың фунт стерлинг сомасын бөлуді талап етті. Кейіннен Кетсбая істі қарағаннан кейін 100 мың фунт стерлингке дейін және заңды салықтарға құқылы болды. Alpha TV-нің Кипрдегі бөлімшесіне берген сұхбатында Кетсбая грек спорт журналистикасын белгілі бір командалар мен басқарма мүшелерінің пайдасына шындықты қасақана бұрмалауда және «АЕК»-ті белгілі бір себепсіз өзінің басқарушылық қабілеттерін бағаламай отырды деп айыптады; ол тіпті «АЕК»-тің кейбір басқарма мүшелері оның жақын арада жұмыстан шығарылуын ақтау үшін Ларисаға қарсы жеңіске үміттенетінін қосты. 2017 жылдың 1 маусымында ол Ресейдің «Оренбург» клубының бапкері болып тағайындалды. 2017 жылдың 17 тамызында «Орынбор» футбол клубының президенті Василий Столыпин Темури Кетсбаяның бас бапкер лауазымын спорттық нәтижелерге байланысты тастамағанын айтты. Ол тараптардың өзара келісімімен жеке істерін, отбасын қалдырды. 2019 жылдың 1 маусымында ол «Анортозис» және «А. Пападопулос» командаларына оралды. Ол екінші рет Фамагуста командасының жаттықтырушысы болды, 2019–20 маусымда чемпионаттың 2-орында аяқтады, ол коронавирусқа байланысты мерзімінен бұрын тоқтатылды, бұл команда кубоктың жартылай финалында кездесетін 1-ші «Омониямен» теңестірілді. 2020–21 маусымда 4-орында тұрып, кубок жеңіп алды. 2021–22 кезеңінде «Анортозис» 5-ші орында тұрып, жартылай финалдық кезеңде «Омониядан» кубок институтынан шеттетілді. 2020–21 және 2021–22 Еуропа лигасының іріктеуіне қатысты. 2021–22 жылы ол Еуропа конференциясының топтарына да қатысты. Ол «Гент» пен «Партизаннан» кейін және «Флорадан» бұрын топта 3-орында тұрып аяқтады. 2022 жылдың 6 маусымында «Анортозис» басшылығы оны команданың бұрынғы мүшесі деп жариялады. Оның себебі – спорттық директор мен басшының талаптарымен келіспей, өз әріптестерін орындықта қалдыруға талап еткені.

In January 2004, while still a player for Anorthosis, Ketsbaia took his first managerial position in Anorthosis, winning two championships, in 2004–05 and in 2007–08, and one cup in 2006–07. In 2005 Anorthosis reached in the third round of the Champions League, over running Trabzonspor in the second round, and in 2008–09 reached in the UEFA Champions League Group Stage, the first Cypriot team to do so. On 28 September 2008, he stated his interest for the vacant Newcastle manager position. In an interview with the Sunday Mirror, he said: "I had a great opportunity to play at Newcastle as a player, so why not as a manager?" In the week before the match club directors had gone to the police complaining of financial irregularities being carried out by the club President who was forced to resign, despite support from Ketsbaia and club supporters. In April 2009, Ketsbaia stood down as coach of Anorthosis. On 25 May 2009, the chairman of Olympiacos announced that Ketsbaia had been appointed the club's manager on a three year deal, replacing Ernesto Valverde; however, on 15 September 2009, Ketsbaia and Olympiacos parted company following early criticism from the club's supporters, despite Olympiakos not conceding a goal during his tenure. In November 2009 he was announced as manager of the Georgian national side, which he represented 49 times as a player. He claimed that while he could not promise a major tournament in the near future, the team would fight to reach one. In January 2015, Ketsbaia once again declared his interest in taking over the vacant manager job at Newcastle United, after Alan Pardew moved on to Crystal Palace, however, John Carver was appointed in a temporary position instead. On 28 August 2015, Ketsbaia agreed terms with reigning Cypriot champions APOEL, signing a two year contract with the club and replacing Domingos Paciência who was fired earlier at the same day. On 21 April 2016, one day after APOEL's elimination in the Cypriot Cup semi finals by Apollon Limassol, Ketsbaia's contract with APOEL was terminated, although at that moment the team were four points clear at the top of the league with only four matches remaining. On 6 June 2016, Ketsbaia took over the management at Greek powerhouse AEK Athens, a club he played for until 1996, on a two year contract. His overall defensive managing mentality prevented the club from playing exciting football. On 19 October 2016, two weeks after a heavy away 3 0 defeat to Olympiacos, the AEK board decided to terminate Ketsbaia's contract with immediate effect, something that Ketsbaia attributed to a premeditated sacking plan by the board, which amongst others involved slanderous press publications targeting Ketsbaia. The Georgian manager, apparently disturbed by the 'unlawful behaviour' of the club's administration in the employment termination process, filed a lawsuit on 10 December 2016 demanding a sum of approximately £350k to be shared among him and his backroom staff; Ketsbaia was eventually entitled to a sum of just under £100k plus legal taxes following the examination of the case. In an interview for the Cypriot branch of Alpha TV, Ketsbaia accused the Greek sport journalism sector of deliberately misrepresenting true facts in favour of certain teams and board members, and AEK of underestimating his managerial abilities for no apparent reason; he even added that certain AEK board members were hoping for a loss against Larisa in order to justify his imminent sacking. On 1 June 2017, he was hired as the manager of the Russian club FC Orenburg. On 17 August 2017,The president of FC Orenburg, Vasily Stolypin, said that Temuri Ketsbaia left the post of head coach not because of sports results. He left the mutual consent of the parties and personal affairs, the family. On June 1, 2019, he returned to Anorthosis and "A. Papadopoulos". He was the coach of the Famagusta team for the second time, finishing in the 2nd place of the championship in the 2019 20 season, which was stopped prematurely due to the coronavirus, equaling with the 1st Omonia, which the team would have faced in the semifinals of the cup. In the 2020 21 season he finished in 4th place and won the cup. In the period 2021 22, Anorthosis finished in 5th place and was excluded from the institution of the cup in the semifinal phase by Omonia. Participated in the Europa League qualifiers in 2020 21 and 2021 22. In 2021 22 he also qualified for the Europa Conference groups. He finished in 3rd place in the group behind Gent and Partizan and in front of Flora. On June 6, 2022, he was announced by the management of Anorthosis that he is a past member of the team. The reason was his insistence on keeping his associates on the bench, disagreeing with the terms set by the Athletic Director and management.

Халықаралық мақсаттар

Грузияның ұпайлары бірінші болып көрсетілген, ұпайлар бағаны әр Кетсбайдың голдарынан кейін ұпайларды көрсетеді. + Халықаралық голдар күні, орны, қарсыласы, ұпай, нәтижесі және бәсекесі:

No. ДатаОрынҚарсыласҰпайНәтижеБәсеке
1. 12 шілде 1991Стадион Республикалық, Кишинев, Молдова2–1–04–2Достық
2. 10 ақпан 1994Ұлттық стадион, Та' Кали, Мальта5–1–01–01994 Rothmans International Tournament
3. 16 қараша 1994Борис Пайчадзе ұлттық стадион, Тбилиси, Грузия7–1–05–0УЕФА ЕВРО 1996 ілік біліктілік
4. 26 сәуір 19959–2–02–0
5. 6 қыркүйек 1995Франкенстадион, Нюрнберг, Германия1–1–01–4
6. 27 наурыз 1996Сирион Атлетика орталығы, Лимассол, Кипр1–3–1–02–0Достық
7. 24 қыркүйек 1997Стадион Республикалық, Кишинев, Молдова2–4–1–01–01998 ФИФА Әлем чемпионатының ілік біліктілігі
8. 11 қазан 1997Борис Пайчадзе Ұлттық стадион, Тбилиси, Грузия2–5–3–03–0
9. 8 ақпан 1998Ұлттық стадион, Та' Кали, Мальта2–7–1–03–01998 Rothmans International Tournament
10. 15 маусым 1999Борис Пайчадзе ұлттық стадион, Тбилиси, Грузия3–6–1–01–2УЕФА ЕВРО 2000 ілік біліктілігі
11. 22 ақпан 2000Антонис Пападопулос стадион, Ларнака, Кипр3–7–1–02–02008 Кипр Төрт Ұлттар Футбол Турнирі
12. 4 ақпан 20003–8–1–01–1
13. 7 қазан 2000Степонас Дариус и Стасис Гиренас стадион, Каунас, Литва4–3–1–04–02002 ФИФА Әлем чемпионатының ілік біліктілігі
14. 24 сәуір 2001Борис Пайчадзе ұлттық стадион, Тбилиси, Грузия4–7–1–03–2Достық
15. 2–1