Кіріспе
1985 жылы түсірілген үнді тіліндегі әрекет фильм, режиссері Манмохан Десай.
"Мард" ("Ер") – 1985 жылғы үнді тіліндегі әрекет фильмі, режиссері Манмохан Десай. Басты рөлдерде Амитабх Баччан мен Амита Сингх. Фильм тамил тілінде "Мавиран" деген атпен қайта түсірілді. Амитабх Баччан "Үздік актер" номинациясы бойынша "Фильмфэр" сыйлығына ие болды. "Мард" жылы ең көп табыс тапқан екінші фильм болды және 1980-ші жылдардың (1980-1989 жылдар) ең көп табыс тапқан сегізінші фильмі. Сонымен қатар, инфляцияны ескергенде, "Мард" Диуали мерекесінде шыққан фильмдердің арасындағы ең табысты фильмдердің бірі, бүгінгі күні шамамен 450 млрд теңгеден астам табыс тапқан.
Сюжет
Фильм Үндістанда басталады. Бұл ХХ ғасырдың басында, Үндістан әлі де Британ империясының бір бөлігі болып табылады. Бастапқы сахнада британдық сарбаздар үндістандық бекіністі тонап, байлықтарын Англияға әуемен алып кетеді. Оларды батыл Раджа Азад Сингх (Дара Сингх) тоқтатады, ол жеңіл ұшақты лассомен ұстап, бірнеше британдық сарбазды жеңіп, ұрланған зергерлік бұйымдарды қайтарып алады. Осы шақта Раджа Азад Сингхтің әйелі Рани Дурга (Нирупа Рой) Раджу есімді ұл туады. Раджа жаңа туған баланың кеудесіне "мард" (ер, күш пен батылдықты білдіретін сөз) деп ойып жазады, сәби күліп тұрғанын және ауырсыну сезінбейтінін мақтанышпен айтады. (Оның "нағыз еркек ауырсынуды сезінбейді" деген мағынадағы "мард ко дард нахи хота" сөздері фильмде қайталап айтылады.) Британдық комиссия, ізгі және либералды ағылшын әйелі Леди Хелена басшылығымен тергеу жүргізеді. Тергеу британдық әскерлердің жасаған зұлымдықтарын ашып, бірнеше офицерлерді ресми түрде сөгіске алып жазалайды. Леди Хелена Раджа Азад Сингхтің жақын досы және Раджаның және Үндістанның британдық үстемдіктен тәуелсіздік алу идеясын қолдайды. Британдық офицерлер генерал Дайер (Камал Капур) мен инспектор Саймон (Боб Кристо) Раджаны тұтқындау үшін әлсізжанды жергілікті дәрігер Гарримен (Прем Чопра) сөз байласады. Гарри Раджаны уықтайды, осылайша әлсіреген Раджа тұтқындалып, түрмеге қамалады. Рани Дурга Раджаның адал аты Бахадурмен қашып құтылады. Бірақ оған оқ тиеді, ал ат Раджуды жергілікті жетімдер үйіне жеткізіп, Рани Дурга жазылғанша сақтап қалады. Кедей теміршінің әйелі жетімдер үйінен Раджуды тауып алып, асырайды. Рани Дурга оралғанда, баласының жоғалып кеткенін көріп, сөйлеу қабілетін жоғалтады. Ақшасы жоқ Рани Дурга кір жууші болады. Гарри Раджаны тұтқындағаны үшін қаланың мэрі болып тағайындалады. Раджу сүйікті темірші мен оның әйелінің қамқорлығында күшті жігіт болып өседі. Оның күндізгі жұмысы - арба жүргізу. Бір күні ол көңіліне кір келтірмей, қарт әйелді машинасымен қағып кеткен мақтаншыл, қатыгез әйелге кездеседі. Раджу оны қуалайды, тоқтатады және қарт әйелден кешірім сұрауға мәжбүрлейді. Әйелдің әкесі жоғары лауазымды, оның күзетшісі Зыбиско (Маник Ирани) Раджумен ұрысады, бірақ Раджу оны оңай жеңеді. Әйелдің есімі - мэр Гарридің қызы Руби. Руби кешірім сұрайды, бірақ Раджудың қатал мінезіне таңғалады. Ол тәуелсіздігін сақтау үшін оның ұсыныстарын қабылдамайды. Бірақ ол соңында ғашық болып, оның жүрегін өзгертеді және оны өзінің туған күніне шақырады. Гарри мен генерал Дайер билік үшін күресін жалғастырады. Олардың алғашқы қадамы - Гарридің үйінің алдындағы кедейлер ауданын (басти) бұзу. Раджу басти тұрғындарын бұзу тобына қарсы тұруға және Гарридің үйіне қарсы пикетке шақырады. Гарри Раджуды тұтқындап, өлім жазасын беруге дайын болғанда Леди Хелена оқиға орнына жетеді. Леди Хелена бұзуды тоқтатады (құжаттардың жетіспеуін айтады), Гарриді сөгіп, Раджуды босатады. Гарри Раджуды сатып алуға тырысады, бірақ Раджу ішектерді арақпен шашып, өртеп жібереді және саңды Гарридің бетін қаралайды. (Жоқ, бұл қара ақша екені анық, өйткені ол қара күйінде жанып тұрады, ол байқады!) Ашулы Гарри оны ұстауға тырысады, бірақ Руби араласады, арба жүргізушіге деген сүйіспеншілігін білдіреді және егер оған зиян келтірсе, әкесінен мүлдем бас тартатынын айтады. Раджуды бағындыра алмай, ашуланған достары (Гарри, Дайер, Саймон және басқалар) уайымдап, ашуланып, қыжылдайды. Фильмде генерал Дайердің ұлы Дэнни (Дэн Дханоа) таныстырылады. Дэнни де әкесі мен оның достары сияқты жемқор, айлакер және ашкөз. Дэнни генерал Дайер мен мэр Гарридің сырттай таза, әсем және сәнді өмірінің астында жасырын операцияларды жүргізеді. Мұндай операциялардың үш түрі бар. Біріншіден, жасырын қан лагері бар. Басти тұрғындары, олар ауру, қарт немесе басқа да жарамсыз, жасырын түрде ұрланып, олардың қаны (барлығы) еріксіз алынып, басқа жерлерде британдық соғыс науқандарын қамтамасыз етеді. Екіншісі - басти тұрғындары ағылшын империясының түрлі құрылыс және азаматтық жобаларында еңбек етуге мәжбүр болатын құлдар лагері. Соңында, әлі де түрмеде отырған Раджа Азад Сингх бар, ол бастилер мен еңбек лагеріндегі жұмысшылардың қорғаушысы. Оның басты міндеті - үлкен ұн диірменін қолмен айналдыру. Бұл диірмен лагерьдегілердің жалғыз тамақ көзі. (Рани Дурга, әлдебір лагерде кір жууші болып жұмыс істейтіні белгілі болады.) Лагерьтер кеңейеді, Раджа Азад Сингх оларды көтеріліске шығаруды жоспарлайды, бұл Гарри үшін үлкен алаңдау тудырады. Гарри мен генерал Дайер Раджуды жолдан кетірудің ең жақсы жолы - Руби мен Дэннидің никесін жариялау деп шешеді. Руби бұған қарсы шығып, Раджумен қашып кетеді. Дэнни оларды қуалайды, тіпті Рубиді өлтіруге тырысады, бірақ оны Гарриге қайта әкеледі. Гарри қатты ашуланады. Егер Руби оған қайта бағынбаса, оны өлтіретінін айтады. Дэнни Раджудан құтылу үшін зұлымдық жоспар құрастырады. Жоспардың бірінші қадамы ретінде Дэнни теміршіні тұтқындайды, оның лашығын өртейді, оның әйелін өлтіреді және теміршіні құлдар лагеріне қамауға алады. (Ол өліп жатқанда, Раджуға оның туған оқиғасын айтады. Раджу асырап алған анасын өртеді және асырап алған анасының күлін өзенге шашады, сонымен қатар нағыз анасына хат жазады. Өзен оның хатын лагерге жеткізеді, онда темірші оны тауып Рани Дургаға оқиды, ол бірден өзінің оқиғасын есіне алады. Темірші оның қашуына көмектесу үшін шабуыл ұйымдастырады, соңында олар Раджумен қайта қосылады. Бірақ темірші қаза табады.) Дэнни Раджудың тегін біледі. Раджу теміршіні және Раджа Азад Сингхті босату үшін лагерге шабуыл жасайтынын білген Дэнни жоспардың екінші қадамын орындайды және тұзақ қояды. Раджу әкесін құтқару үшін түрмеге кіреді. Бірақ Раджа Азад Сингхтің орнына маска киген жалған адам (Саймон) қойылған, ал Раджу тұтқындалады. Осы сәтте Дэнни соңғы, қатаң қадамды ойластырады. Ол Раджу мен Раджа Азад Сингх арасында қанды қылышпен шайқас жариялайды, жеңімпаз босатылады. Бұл шайқасқа дейін ол әке мен ұлдың бір-біріне деген құмарлығын қоздыруға тырысады. Раджа Азад Сингхті қан лагеріне әкеледі, онда ол Раджуды (іс жүзінде маска киген жалған адам) бейкүнә азаматтардан қан алуын көреді және британдықтарға адал екендігін білдіреді, Раджа ашуланып, оны жарыста жоюға ант етеді. Сонымен қатар, Дэнни Руби арқылы Раджуға қарсы шығатын күресші маска киген жалған адам емес, нағыз Раджа екенін хабарлайды. Раджу, өз кезегінде, қарсыласын тірі қалдырмайтынын жариялайды. Дэнни дереу нағыз Раджаның Раджумен күресуіне бұйрық береді. Бәсеке келесі күні басталады, және әке мен ұл дереу қылышпен шайқасады. Дуэль Раджа Раджудың кеудесіндегі "мард" деген жазуды көріп, Раджу оның шабуылынан Раджаның бетінен қан кеткенін байқағанда өзгереді. Олар шындықты біліп, өлімге дейін шайқасқандай көрінеді, содан кейін Раджа Раджуды аренадан көтеріп, көрермендер галереясына апарып тастайды. Раджу генерал Дайерге қылышын сігеді, оны дереу өлтіреді. Дэнни ашуға толы. Ол Раджу мен Раджаны жою үшін танктерін жібереді. (Леди Хелена мен Рани Дурга танктерге байланып, британдық сарбаздар оларды тапаншамен бағындырады.) Раджу мен Раджа жылқыға мініп, қуғыннан қашады, танктер оларды қуып жетеді. Ұзақ қуып жететін және шайқасқаннан кейін Раджу мен Раджа танктерді жеңіп, әйелдерді құтқарып, жаулармен шайқасады. Қатал қылыш пен оқтардан кейін Гарри, Дэнни және Гога батпаққа батып өледі, ал Раджу мен оның әкесі жеңіспен оралады. Фильм Раджу мен Рубидің бірігуімен және Раджудың нағыз ата-анасымен қайта қосылуымен, Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының таңында аяқталады.
Орналасқан жері
Мард көбінесе Оутиде (Хиндустан фотофильмдеріне қарасты гольф алаңының жанында) және Карнатака штатында, Мысырдағы Лалита Махал мен Бангалор сарайы сияқты әртүрлі жерлерде түсірілді.
Саундтрек
Ану Малик "Мард" фильміне музыка жазды. 6 тректен тұратын саундтрек альбомы 1985 жылдың 7 маусымында T Series компаниясы арқылы жарық көрді. Сыншылар Десайды "Hum to tamboo mein bamboo lagaye baithe" әнінде қос мағыналы сөздер қолданғаны үшін айыптады. Дегенмен, ән өте танымал болды. Бұл Кишор Кумардың Әмитаб Баччанға "Кули" және "Насип" фильмдерінде де ән айтпаған фильмдерінің бірі, себебі Баччан Кишор өндірген фильмде қонақ ретінде түсуден бас тартқан.
Кассалық жинақ
Фильм толық сатылған залдарда көрсетілімге түсіп, шамамен 160 миллион теңге табыс әкелді.