Кіріспе

Гватемала қаласындағы мемлекеттік университет, Филиппиндегі осы атқа ұқсас университет.

Гватемаланың Сан-Карлос университеті (USAC, Гватемаланың Сан-Карлос университеті) – Гватемаланың ең ірі және ең көне университеті; сонымен қатар Америкада құрылған төртінші университет. Испан отарлау кезінде Гватемала Корольдігінде құрылған бұл университет 1954 жылға дейін Гватемаладағы жалғыз университет болды, бірақ бүкіл ел бойынша жалғыз мемлекеттік университет ретінде ерекше статусын сақтап келеді. Университет 1562 жылы епископ Франсиско Маррокин құрған Colegio de Santo Tomás de Aquino (Аквинскийдің қасиетті Томасы колледжі) негізінде өркендеді. Алғашқы жылдары, 16-19 ғасырларда, азаматтық және діни құқық, теология, философия, медицина және үнді тілдері бойынша білім берілді.

Бірінші дәуір: Сан-Карлос-Боромео корольдік және понтификалық университеті

Тәуелсіздік алғаннан кейін Сан-Карлос университеті корольдік мәртебесін жоғалтып, қарапайым "Сан-Карлос Борромео понтификалдық университеті" аталынды, бірақ қиын жағдайға түсті: Сантьяго-де-лос-Кабальеростан көшкеннен кейін оқу үшін қарызға алынған ғимаратты пайдалануға мәжбүр болды, ал 1821 жылы жаңа ғимараты әлі бітпеген еді; сондай-ақ, сол кезде аймақтың саяси жағдайы өте тұрақсыз болды. 1825 жылы доктор Хуан Хосе де Айсинена и Пиноль университет президенті болып сайланды және мекеме ондаған жылдар бойы сақтап келген діни білім беру бағдарламасын жалғастырды. Дегенмен, 1829 жылы оның інісі Мариано де Айсинена и Пинольдің консервативтік үкіметі либералдық генерал Франсиско Морасанға жеңіліп қалды, ал консерваторлар – негізінен Айсинена отбасы және ресми дін қызметкерлері Орталық Америкадан қуылды, ал университет жұмысы тоқтатылды. 1834 жылы доктор Мариано Гальвес Гватемала мемлекетінің басшысы болғанда, ол мемлекетте Ғылым академиясын құрды, ол бұрын понтификалдық университеттің орнын иеленді; жаңа университет діни білім беруді толығымен жойып, алгебра, геометрия, тригонометрия және физика пәндерін енгізді; сонымен қатар, мекеме инженерлік мамандықтар бойынша білім беруді де бастады. Ғылым академиясы 1840 жылға дейін жұмыс істеді, себебі сол жылы консерваторлар генерал Рафаэль Каррераның күшті басшылығымен Гватемалада билікті қайта алды және ескі "Сан-Карлос Борромео понтификалдық университетін" қайта ашты; доктор Айсинена тағы да университет президенті болып тағайындалды.

Үшінші дәуір: Рим папасының университеті

Гватемаладағы консервативті режим кезінде католик шіркеуі мен Айсинена отбасының күші 1854 жылғы Конкордатпен бекітілді. Онда Гватемала өз халқының білімін католик шіркеуінің тұрақты дін қызметкерлеріне тапсырды, барлық шіркеу мүлігін – ихаталарды, монастырларды және қант фабрикаларын – құрметтеуге міндеттенді, міндетті ондықтанды бекітті және епископтарға елдің барлық жарияланымдарын цензуралауға рұқсат берді. Қарсылығында, Гватемала армия қызметкерлері үшін кешірім алды, 1829 жылы ордендерден тартып алынған мүлікті, егер ол қазір жеке меншікте болса, сақтап қалуға рұқсат берілді, шіркеу табысынан салық алды және қажет болған жағдайда, кез келген дін қызметкерін немесе епископты Гватемала заңдары бойынша соттау құқығына ие болды. Конкордатты Хуан Хосе де Айсинена и Пиноль жасады, ол университет президенті болумен қатар үкімет кабинетінің мүшесі болды. Содан кейін оны алғашқыда Ішкі істер, Әділет және Діни істер министрі Педро де Айсинена бекітті, ал ақырында 1854 жылы Гватемаланың өмір бойына президенті болып тағайындалған президент Рафаэль Каррера мақұлдады.

Төртінші дәуір: Либералды режимдердегі университет

1871 жылы Либералды революциядан кейін консерваторлардың жеңілісі Гватемаладағы білім беру саласында толық өзгеріске алып келді: дін қызметкерлері елден қайта қуылды, ал олардың барлық мүлігі тәркіленді. Білім беру толығымен діни сипаттан агностикалыққа ауыстырылды және 1954 жылға дейін осылай жалғасты. Жаңа либералды үкімет 1873 жылы әскери инженерлерді, топографтарды және телеграфшыларды, сондай-ақ әскери офицерлерді даярлау үшін Политехникалық мектеп – әскери академияны құрды. 1875 жылдың шілдесінде Юсто Руфино Барриос Сан-Карлос-Боромео понтификаттық университетін жабып, оның орнына Гватемаланың Ұлттық университетін құраған Орталық құқық колледжін және Орталық медицина және фармация колледжін құрды. Үкімет медицинаны оқытудың мүмкіндігінше практикалық және философиялық болуын, сондай-ақ барлық заманауи ғылыми теорияларды қамтуын талап етті. 1877 жылы үкімет Кетцальтенангода Батыс құқық колледжін құрды, ал 1879 жылы Ұлттық кітапхананы ашты. Соңында, 1879 жылы президент Барриос Инженерлік, философия және әдебиет колледждерін құрды. Президент генерал Мануэль Лисандро Бариллас Берсиан (1885–1892) Кетцальтенангода Батыс медицина колледжін құрды және Гватемала мен Кетцальтенангодан ең үздік студенттерге білімін шетелде жалғастыру үшін стипендия берді. 1893 жылдың 21 наурызында генерал Хосе Мария Рейна Барриос үкіметі кезінде Ұлттық Ассамблеяның №193 жарлығымен Ұлттық университеттің колледждерінің директорлар кеңесінің мүшелері, декандары және профессорлары Гватемала Президенті тағайындауы тиіс екені белгіленді; осылайша колледждер өз билік органдарын сайлау автономиясын жоғалтты. 1897 жылы Орталық Америкалық көрмесінің сәтсіз аяқталуынан және одан кейін туындаған терең экономикалық дағдарыстан кейін Рейна Барриос мектептер мен университет колледждерін жабуды қамтитын үнемдеу шараларын енгізді. Сол жылдың соңында Сальвадор Мендиета Гватемалаға университетке оқуға оралды, бірақ елдің шығыс және батыс аймақтарында Рейна Барриосқа қарсы көтерілістер болғаннан кейін, Рейна Барриос президенттік мерзімін ұзартқаны белгілі болған соң, 1898 жылдың басында Мексикаға көшуге шешім қабылдады. Алайда, президент Рейна Барриос 8 ақпанда қаза болғаннан кейін Гватемала үкіметі барлық либералды институттардың негізі деп есептеп, білім беру мекемелерін қайта ашты; Мендиета сол семестрде Ұлттық университетінің құқық колледжіне тіркелді.

1954 жылғы төңкерістен кейін

Өзінің конституциялық міндеттемесін орындау үшін университет елдің саяси өміріне қатысып, нақты әлеуметтік, экономикалық және саяси ұсыныстар жасады. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жеткеннен кейін әлемдік үстемдікті бөліскен АҚШ пен КСРО арасындағы суық соғыс басталғанда, 1954 жылғы Гватемала төңкерісі, 1959 жылғы Куба революциясы және Гватемаладағы әлеуметтік спектрдің барлық топтарынан студенттердің келуімен университетте марксизм радикалды сипатқа ие болды. Сонымен қатар, Гватемаланың сол кездегі архиепископы Мариано Россель и Ареллано католик шіркеуінің бұрынғы ықпалын қайтарудың қажеттігін түсінді, оны 1872 жылы Юсто Руфино Барриостың либералдық режимі кезінде жоғалтқан болатын. Сондықтан ол атеист және коммунист деп айыптаған революциялық үкіметтерден құтылу үшін «United Fruit Company» компаниясымен жұмыс істеуге шешім қабылдады. 1954 жылдың 4 сәуірінде Россель и Ареллано елдегі коммунизмнің алға жылжуын айыптайтын және гватемалалықтарды Құдай мен Отанның ортақ жауына қарсы күресу үшін қаруға көтеруге шақырған ашық хат жариялады. Оның хаты Гватемаланың барлық аймақтарында таратылды. Католик шіркеуі антикоммунистік күресінде ешқандай жеңілдіктерді іздемейтінін мәлімдесе де, Россель и Ареллано 1954 жылғы төңкерістен кейін жаңа президент, полковник Карлос Кастильо Армас, 1872 жылдан бері алғаш рет Гватемаланың жаңа Конституциясына келесіні қосты:

Осылайша, католик шіркеуі 1871 жылға дейін болған бұрынғы билігін қайта алды, сол кезде либералдық реформа оның мүліктерін тәркіледі және оның артықшылықтарын жойды, бұл оған сол кездегі басты консервативтік партия мүшесі ретінде жасалған тікелей шабуыл болды.

Ноттебохм ісі және заң колледжінің деканы

1951 және 1955 жылдар аралығында Заң колледжінің деканы доктор Адольфо Молина Орантес Гаагадағы Халықаралық сот алдында Гватемала делегациясының құқықтық кеңесшісі болып жұмыс істеді, ол «Ноттебохм ісі» (Лихтенштейнге қарсы Гватемала) [1955] бойынша жүргізілді. Бұл іс 1881 жылдың 16 қыркүйегінде Германияның Гамбург қаласында дүниеге келген, Германия азаматтығын сақтаған, бірақ 1905 жылдан 1943 жылға дейін Гватемалада тұрған, себебі ол ешқашан Гватемала азаматы болған емес, Ноттебохмға қатысты. 1939 жылдың 9 қазанында Ноттебохм Лихтенштейннің азаматтығына қабылдану үшін өтініш берді. Өтініші мақұлданды және ол сол елдің азаматы атанды. Одан кейін ол Лихтенштейн паспортымен Гватемалаға оралды және жергілікті билікке азаматтығын ауыстырғаны туралы хабарлады. 1943 жылы Гватемалаға қайта оралуға тырысқанда, Гватемала билігі оның азаматтығын мойындамағандықтан, оны жау шетелдік деп санап, кіруге рұқсат бермеді. Бұл оқиғаның уақыты АҚШ пен Гватемаланың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен байланысты болды деп есептеледі. Кейіннен ол АҚШ-қа экстрадицияланып, соғыс аяқталғанға дейін ұстау лагерінде қамауда болды. Оның Гватемаладағы барлық мүлкі тәркіленді. Бостандыққа шыққаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін Лихтенштейнде тұрды. «Ноттебохм ісі» кейіннен азаматтық туралы көптеген анықтамаларда сілтеме ретінде пайдаланылды. Доктор Молина Орантес халықаралық құқық саласындағы сарапшы ретінде танылып, Халықаралық соттың тұрақты кеңесшісі болып тағайындалды.

Жеке университеттер

1954 жылғы төңкерістен кейінгі саяси жағдайдың өзгеруіне байланысты, қоғамның элитасы өздерінің жеке университеттерін құруға шешім қабылдады. Бұл университеттер Сан-Карлос университетінде ұсынылған идеологиялардан мүлдем бөлек болар еді. Аталған жаңа оқу орындары капиталистік және либералдық идеологияларды ұстанатын болса, ұлттық университет марксизмді таңдады. Ауқымды лоббилік жұмыстардың нәтижесінде 1965 жылы жаңа ИСР салық заңы болашақ жеке университеттерді кез келген салықтан және мемлекеттік төлемдерден босатып, ал 1966 жылы Жекеше университеттер туралы заң қабылданды.

Гватемала тарихы бойынша зерттеулер

1957 жылы жоғары саналатын марксистік тарихшы Северо Мартинес Пелаес Гватемалаға жер аударылғаннан кейін оралып, университет профессорлық-оқытушылық құрамына қосылды. Экономика факультетінің деканы Рафаэль Пьедрасанта Аранди және университет президенті Эдмундо Васкес Мартинес Мартинес Пелаеске 1967-1969 жылдар аралығында Испанияның Севилья қаласындағы Бас Индия архивінде зерттеу жүргізу үшін стипендия бекітті. Осы зерттеудің нәтижесінде оның негізгі еңбегі – 1970 жылы жарық көрген «La patria del criollo» кітабы, сондай-ақ Экономика факультетінің Орталық Америка экономикалық тарихы бағдарламасы және 1978 жылы Тарих факультетінің толық реформасы жасалды. 1979 жылы генерал Фернандо Ромео Лукас Гарсия режимінен өлім туралы қорқытулар салдарынан Мартинес Пелаес отбасымен бірге қайтадан жер аударылуға мәжбүр болды және Мексикадағы Бенемéрита Университетінде ғылыми-зерттеу және оқыту қызметін жалғастырды. Ол сондай-ақ бірнеше семинарда шақырылған спикер ретінде қатысты және Тарих факультеті үшін жаңа оқу бағдарламаларын жасады. Бұдан өзге, ол Мексикада тарихшылармен және Гватемаладан жер аударылғандармен маңызды кездесулер өткізді.

Ветеринариялық медицина

Ветеринария колледжі 1957 жылдың 27 қыркүйегінде құрылды, бастапқыда Медицина колледжінің құрамына кірді және Гватемала қаласының тарихи орталығындағы Ескі Медицина ғимаратында орналасқан. 1958 және 1959 жылдары университет жалға алған жеке үйлерге көшті. Комиссия мүшелері үкімет ұсынған EXMIBAL концессиясын беру шарттарына қатысты қарсылық білдірді. Бауэр Паиз және Карниге жасалған шабуылдан кейін, 1971 жылдың 13 ақпанында Мижангос Лопес Гватемала қаласының 1-ауданындағы 4-авенюде кеңсесінен шығып келе жатып белгісіз шабуылшылардың қолынан қаза болды. Мижангос Лопес 1958 жылдан бері коляскада отырғандықтан, үкімет оны өлтірмейді деген қате пікірде болды. Колом Гватемаланың Сан-Карлос университетінің Қалалық және аймақтық зерттеулер орталығының (CEUR) директоры және Біріккен революциялық майданның (FUR) саяси көшбасшысы болды. Фуэнтес Мордан кейін ол заңды саяси оппозицияның ең белгілі мүшесі болды және олардың өлімі Гватемаладағы саяси кеңістікті одан әрі тарылтты. FUR және PSD көшбасшыларына жасалған осы кісі өлтірулер мен қауіптер 1979 және 1980 жылдары, сондай-ақ Гватемалалық Христиан Демократия партиясына қарсы келесі жылдары да жалғасты. Университетте университет президенті Сауль Осорио Паз әріптестеріне шабуыл жасалып, өзіне қарсы өлім қаупі туғаннан кейін президенттік резиденцияда коммунистік FRENTE студенттік партиясының студенттік бригадаларының күзетуімен өмір сүре бастады. Президент беспрецедент жағдайда университетті шамамен екі жыл бойы жасырын түрде басқарды.

Гватемаладағы Испания елшілігін өртеп жіберу

1980 жылдың 31 қаңтарында Сан-Карлос университетінің бірнеше студенттері өздерінің қиын жағдайларын әлемге жеткізгісі келген k'iche' шаруалар тобына кеңес берді; елдің газеттері олардың талаптарын жариялауға батылмағанда және барлық заңды жолдар таусылғаннан кейін, топ Испания елшілігін басып алып, оны өз талаптарын білдіру үшін платформа ретінде пайдалануға шешім қабылдады. Генерал Фернандо Ромео Лукас Гарсия үкіметінің реакциясы күшті әрі тікелей болды: полиция елшілік ғимаратын қоршады және бірнеше сағаттық қоршаудан кейін жағдай елшілік ішіндегі барлық адамдар бас сауғалаған бөлмені өртеп жіберумен аяқталды, соның ішінде елшілік қызметкерлерінің көп бөлігі және бірнеше кездейсоқ адамдар, оның ішінде Гватемаланың бұрынғы вице-президенті Эдуардо Касерес Лехнхофф және бұрынғы Сыртқы істер министрі Адольфо Молина Орантес. Тек екі адам ғана аман қалды: елші Максимо Кахал Лопес және шаруа Грегорио Юя Ксона, олар жеке ауруханаға жеткізілді. Юяны сол жерден ұрлап алып, елшіні ұрлап алуға тырысқан топ болды, бірақ Гватемаладағы Коста-Рика елшісі оны ауруханадан уақтылы алып шықты; Кахал сол түні елден кетті. Юяны азаптап, оның денесін Сан-Карлос университетінің президент резиденциясының алдына тастады. Оның денесі Орталық кампустағы Батырлар мен шейіттер алаңында жерленді, ол 1985 жылдың қыркүйегінде қоғамдық көліктің бағасының өсуіне қарсы жаппай наразылық акцияларын ұйымдастырды. 1978 жылдың тамызында Фернандо Ромео Лукас Гарсия үкіметіне қарсы наразылықтардан бері Гватемала қаласындағы ең кең ауқымды қалалық толқуларда кем дегенде он адам қаза тапты. Толқулар қоғамдық көліктің бағасының өсуіне қарсы демонстрациялармен басталды, бірақ елдің сол кездегі нашар экономикалық жағдайына байланысты кеңінен тарады. Автобустарды өртеп жіберу, жолдарды жабу және қоғамдық инфрақұрылымды қиратуға әкелген жаппай наразылықтар күн сайын қайталанды. Үкімет үш мың әскермен жауап берді, олар жеңіл бронетехникасымен және Ұлттық полициясының тәртіпсіздікке қарсы жасағымен күштелдіріліп, қаланың орталық және шеткі аймақтарына орналастырылды. Сонымен қатар, 1985 жылдың 3 қыркүйегінде Гватемаланың Сан-Карлос университетін әскерилер басып алды, олар жер астындағы ату полигоны мен контрреволюциялық насихаттарды тапты деп хабарлады. Нәтижесінде, шешімнің бір бөлігі ретінде бастауыш және орта мектеп оқушыларына қоғамдық көлікте тегін жол жүруге мүмкіндік беретін бонус қарастырылды, сондай-ақ барлық мемлекеттік мектеп оқушылары жарлық бойынша жоғары сыныпқа көшірілді. 1985 жылы жарлық бойынша бітірген студенттер университеттегі студенттік ұйымдар тарапынан қатыгездікпен қарсы алынды. 1985 жылы қабылданған заң колледжі мен Сан-Карлос университетіне елдің жоғары соттарының судьяларын, Бас есеп айырушыны және Бас прокурорды сайлау процесіне өкілдерді тағайындау міндетін жүктеді. Сондай-ақ, университетке Конституциялық сотқа судья жіберу құқығы берілді. Бұл желілер 1990-шы жылдарға қарай нығайып, университеттен тысқары институттар мен қоғамдық секторлар арасындағы қарым-қатынастарды дамытты. Декандық қызметтен кеткеннен кейін Университет кеңесі Сотоны Конституциялық сотқа ұсынды, бірақ оның дипломдар мен сертификаттарды сатқаны туралы қауесет тарады. Алайда, оның өтініші қабылданды, өйткені оның осы қылмыстарға қатысы бар екенін дәлелдейтін сенімді дәлелдер табылмады. Конституциялық соттағы оның екі іс-әрекеті саяси келісімге келуге ұмтылысын көрсетті: біріншіден, ол заңсыз бала асырап алу желісін мойындады, екіншіден, 1985 жылғы Конституцияның тыйым салғанына қарамастан, генерал Эфраин Риос Монтты президенттікке кандидат ретінде тіркеуге дауыс берді. Сол жылдары Гватемаладағы бала асырап алу желілері бір бала үшін 60 000 АҚШ долларына дейін ақша жинады және 1997 жылы 1200 баланы асырап алса, 2004 жылы 4 мыңнан астам баланы асырап алды. 1989 жылы бірнеше студенттік ұйымдардың жетекшілері Гватемалаға эмиграциядан оралды, олар жетпісінші жылдардан бері іс жүзінде таратылған студенттік үйлестіруді қайта жаңғыртуға тырысты. Бірақ 21 тамызда Иван Эрнесто Гонсалес тұтқындалып, ұрланды; келесі күні Университет студенттік қозғалысының (МЭУ) жетекшісі Карлос Контрерас Конде университет маңында ұрланды. Сол күні Хьюго Леонель Грамахоны ұрлап алып, шетелдік нөмірлері бар қызыл пикапқа мінгізді. 23 тамызда МЭУ-дың негізін қалаушылары Виктор Уго Родригес Жарамилло мен Сильвия Азурдья Утрера ұрланып, оларды тоқтатып, екі көлік жолды бөгеп тастады. Марио Де Леон сол күні студенттік ұйым өткізген баспасөз мәслихатынан шамамен сағат 19:45-те шығып, Ұлттық полициясымен ұсталды және содан бері көрінбеді. 1997 жылдың 12 қыркүйегінде Гватемала Ұлттық революциялық бірлігі, бейбіт келісімдерден кейін саяси партияға айналған, студенттік лидердің өлтірілуіне қатысқандығы үшін Лигорияны ресми айыптады, оның әскери барлау қызметінің мүшесі болғанын мәлімдеді.

"Academia de Ciencias" президенттері

Доктор Педро Молина Мазаригос (1836–1840).

Ұлттық университет президенттері

Доктор Агустин Гомес
Доктор Карлос Федерико Мора (1944)

Директорлар кеңесі

Әр колледждің директорлар кеңесі декан басшылығымен, хатшымен және бес мүшеден тұрады, олардың екеуі профессор өкілдері, біреуі кәсіби ұйым өкілі және екеуі студент өкілдері болып табылады.

Декан

Декандар өз колледждерінің директорлары және өкілдері болып табылады және төрт жылдық мерзімге сайланады. Деканды қайта сайлау үшін сайлаушылардың 3/5 бөлігінің дауысы қажет, ал жаңа деканды сайлау үшін сайлаушылардың жартысынан біреуі артық дауыс керек.

Колледждер

#Name Acronym Website1 Ауыл шаруашылығы колледжіFAUSACfausac. edu. gt2 Архитектура колледжіFARUSACfarusac. edu. gt/3 Экономикалық ғылымдар колледжіEconomicseconomicas. usac. edu. gt/4 Құқық колледжіLaw5 Медицина колледжіMedicine6 Фармация және химия ғылымдары колледжіPharmacy7 Гуманитарлық ғылымдар колледжіFAHUSAChumanidades. usac. edu. gt8 Инженерлік колледжFIUSACingeniería. usac. edu. gt9 Стоматология колледжіDental College10 Ветеринария және жануарлар туралы зерттеулер колледжіVeterinary

Мектептер

#Мектептердің аббревиатуралары сайты1Психология мектебіПсихологияpsicologia. usac. edu. gt2Тарих мектебіТарихescuelahistoria. usac. edu. gt3Әлеуметтік жұмыс мектебіӘлеуметтік жұмыстранajosocial. usac. edu. gt4Коммуникация ғылымдары мектебіECCcomunicacion. usac. edu. gt5Саяси ғылымдар мектебіECPcienciapolitica. usac. edu. gt6Жоғары сынып мұғалімдерін даярлау мектебіEFPEM7Дене шынықтыру және спорт мектебіECTAFIDEectafide. usac. edu. gt8Тілдерді зерттеу мектебіECL9Көркем өнер мектебіESAescuelasuperiordearte. usac. edu. gt10Физикалық және математикалық ғылымдар мектебіECFMecfm. usac. edu. gt/

Спорт

Мектептің футбол клубы Universidad de San Carlos (Гватемалалық футбол клубы) Liga Nacional de Fútbol лигасында кампустың ішінде орналасқан Estadio Revolución стадионында ойнайды.

Атақты түлектер

Гватемаланың Сан-Карлос университетінің көрнекті студенттері мен оқытушыларының тізімінен танымал профессорлар мен түлектердің тізімін табуға болады.