Кіріспе
Электр локомотивінің орталық кабинасы және екі жағындағы көлбеу жабдық бөлімшелері бар стилі. "Степлкаб" – электр локомотивтерінің стилі немесе дизайнына қатысты теміржол термині; бұл термин басқа да қоздырғыш түрлері үшін өте сирек қолданылады. Бұл атау Солтүстік Америкада пайда болған және Ұлыбританияда да қолданылады. "Степлкаб" конструкциясында орталықтағы жүргізуші кабинасы болады, онда электр жабдықтарына арналған толық биіктіктегі бөлім де болуы мүмкін. Екі жағындағы төменгі көлбеу қаптамаларда басқа жабдықтар, әсіресе кабина ішінде орналастыруға тиіс емес шулы жабдықтар, мысалы, ауа компрессоры орналасқан. Жоғары кернеулі желілер арқылы қуат беру кезінде кабина шатыры әдетте пантографтар, доға жинағыштар немесе троллейбус жолдары арқылы қуатты жинауға арналған жабдықты ұстайды. Дегенмен, кейбір ерте конструкцияларда, мысалы, Солтүстік-Шығыс теміржолының №1 локомотивінде, доға жинағыш қаптамалардың біріне орнатылған болатын.
Steeplecab is railroad terminology for a style or design of electric locomotive; the term is rarely if ever used for other forms of power. The name originated in North America and has been used in Britain as well. A steeplecab design has a central driving cab area which may include a full height area in between for electrical equipment. On both ends lower sloping hood contain other equipment, especially noisy equipment such as the air compressor not desired within the cab area. When overhead lines are used for power transmission, the cab roof usually supports the equipment to collect the power, either by pantographs, bow collectors or trolley poles. Although on some early designs such as the North Eastern Railways Electric No. 1 a bow collector might be mounted on one of the hoods instead.
Тарих
Степлкаб стилі Америкада дамыған. Ең алғашқы салынған мұнаралы кабина 1894 жылы General Electric (GE) компаниясы жасаған 30 тонналық модель болды. Ол Коннектикут штатының Тафтвилл қаласында 1964 жылы жабылып қалғанға дейін тоқыма фабрикасында пайдаланылды. Бұл GE-дің екінші электр локомотиві болды және ол Коннектикут троллейбустары мұражайында стационарлық экспонат ретінде сақталған. Степлкабтар болған. GE Балтимор белдеуінің Говард көшесіндегі туннелін электрлендіру келісімшартын алды, бұл әлемдегі алғашқы магистральдық электрлендіру болды. Жүйенің жұмысы 1895 жылы басталды. Пайдаланылған үш локомотив кейде мұнаралы кабиналар деп аталады, бірақ олардың дизайны қарапайым степкабтардан өзгеше болды. Әр локомотив екі ошақтағы екі тұрақты қосылған секциядан тұрады. Жалпы силуэті мұнаралы кабинаға ұқсас. Балтимордағы тұжырымдамаға сәйкес француздық Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans (PO) өзінің Gare d'Austerlitz-тен жаңа салынған Gare d'Orsay-ге дейін туннель салды. Бұл Париждегі теміржол бекетін қала орталығына 2,5 мильге жақындатты. Туннельді үшінші рельсті электрмен жабдықтады, бу локомотивтерінен шығатын түтінге байланысты қолайсыздықтарды болдырмау үшін. Жүйе бастапқыда E1-ден E8-ге дейін нөмірленген сегіз степкабты тарту үшін пайдаланды. Олар GE және француздық Ateliers de Construction du Nord de la France (ANF) компаниясымен бірлесіп салынды, ол Blanc Misseron брендімен де танымал, бұл компанияның вагондар зауытын білдіреді. Локомотивтер PO-ның мұрагері компаниясы SNCF-те қалды, тіпті Gare d'Orsay 1939 жылы алыс қашықтыққа қызмет көрсету үшін жабылды. SNCF оларды 1960 жылдардың соңына дейін маневрлік локомотивтер ретінде пайдаланды. Олардың бірі Мюльхаустағы Cité du Train-де сақталған. Бастапқыда PO Париж операциясы үшін тоғыз локомотив қарастырылған, бірақ тапсырыс берілген локомотивтердің бірі Rete Mediterranea компаниясына Porto Ceresio–Milan теміржолындағы жүк тасымалы қызметіне берілді, ол сондай-ақ Varesina деп аталды. Локомотивті 1901 жылы Thomson Houston және General Electric компаниялары Париждегідей 650 В DC үшінші рельсті локомотив ретінде салды. Бастапқыда RM01 деп жіктелген ол FS бойынша E420.001 болды және Неапольге көшірілді, онда ол Неаполь метрополитенінде жүк тасымалы қызметіне пайдаланылды. Кейіннен бұл желі 3000 В-қа электрлендірілді және локомотив жақын маңдағы Кумана теміржолына сатылды, онда ол 1963 жылға дейін қызмет етті. 1902 жылы Британдық Солтүстік-Шығыс теміржолы екі бірдей конструкциялы екі степкаб локомотивке ES1 тапсырысын берді (оларда 3-ші рельс пен пантографты қолдана отырып, қос жинақтау жүйесі болғанмен). Бұл Солтүстік-Шығыс Англиядағы Tyneside Electrics жүйесіне арналған, олардың жұмысы өте ауыр минералды пойыздарды салыстырмалы түрде қысқа қашықтыққа, бірақ 27-ден 1-ге дейін тік еңіс бар бағыт бойынша тасымалдау еді. Бұл локомотивтер 1905 жылы жұмысын бастады және 1964 жылы ғана зейнеткерлікке шықты. Калифорниядағы Солтүстік жағалау теміржолы 1902–1903 жылдары өз шеберханаларында стандартты теміржолды степкаб локомотивін құрды, ол 1906 жылға дейін қолданылды, содан кейін Сан-Францискодағы Біріккен теміржолдарына сатылды. Степлкабтар көбінесе DC электрлендіру үшін қолданылады, AC емес. Алғашқы электр теміржолдары тікелей қозғалтқыштарына қуат беруге болатын DC қуатын пайдаланды, бұл үшін көп электр жабдықтары қажет болмады. AC электрлендіру үшін үлкен рамаға орнатылған моторлар немесе түзеткіштер қажет болды. AC локомотивтері сондықтан қораптық немесе орталық кабиналық орналасуды пайдаланды, олардың биік корпусы қосымша трансформаторлар, түзеткіштер және басқару жабдықтарына орын берді. PRR GG1 сияқты орталық кабина, степкабқа ұқсас және екі бағытта да көретін бір орталық басқару кабинасы бар, бірақ кабинаның әр жағынан локомотивтің бір жағына ғана көруге болады, өйткені капоттар өте жоғары. Степлкаб локомотивтері қалааралық жолдарда пайдаланылатын жүк локомотивтерінің ең көп таралған дизайны болды. Солтүстік Америкада нарықта General Electric және Baldwin (BLW) және Westinghouse консорциумы басымдық құрды.
Артықшылықтары мен кемшіліктері
Степлкабильді конструкция әсіресе электрлік маневрлік локомотивтерде, сондай-ақ қалааралық және өнеркәсіптік желілерге тапсырылған электрлік локомотивтерде кең таралған. Ол экипажға жоғары деңгейде қауіпсіздік пен жақсы көрінуді қамтамасыз етеді. Кемшіліктеріне басқа конструкциялармен салыстырғанда электр жабдықтарын орналастыруға арналған орынның шектеулі болуы жатады. Орталық орынды экипажға арнап, екі жағында төменгі және/немесе тар жабдықтар орналастырылған жалпы дизайн үлгісі көп рет қайталанды, алайда жабдық орналастыруға арналған орынның жетіспеуі салдарынан соңғы жылдары бұл конструкция қолданылуын тоқтатты.
Австралия
1923 жылы пайдалануға берілген Виктория темір жолының E класындағы алғашқы екі электр локомотиві тік кабиналы конструкцияға ие болды.
Франция
Париж-Орлеан темір жол компаниясы 1900 жылы Балтимор белдеуінің жобасына ұқсас электрленген туннель желісінде пайдалану үшін General Electric компаниясынан сегіз тік кабиналы локомотивтерді енгізді.
Германия
Негізгі неміс электр локомотивтерінің бірнешеуі тік қосқан шатыр тәрізді конструкциядан жасалған. Бұл 1901–1903 жылдары 10 кВ үш фазалы токпен жоғары жылдамдықтағы сынақтар үшін пайдаланылған Siemens & Halske үш фазалы токқа арналған локомотивін, 1905 жылғы LAG 1 (кейін E69), 1911 жылғы тар жолды Saxonian I ME [de] немесе 1913 жылғы DRG Class E170 [de] локомотивтерін қамтыды.
Италия
1900 жылы Томсон Хьюстон мен General Electric компаниялары Ferrovie Nord Milano үшін бір локомотив салды.
Жапония
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Toshiba компаниясы Toshiba соғыс үлгісіндегі электр локомотивтерін (東芝戦時型電気機関車) жасады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та әртүрлі теміржол музейлерінде сақталған бірнеше steeplecab электр локомотивтерінің мысалдары бар. Кем дегенде бір жалпы тасымалдаушы теміржол – Айова Тракция – әлі күнге дейін осы үлгідегі бірнеше локомотивті пайдаланады. Батыс теміржол музейінің коллекциясында екі бұрынғы Сакраменто Солтүстік локомотиві бар, екеуі де General Electric компаниясымен салынған. Оңтүстік Калифорния теміржол музейінің тізімінде мұндай бірнеше локомотив бар, оның ішінде Сакраменто Норттерн локомотивтері және бастапқыда Глендейлде (Калифорния) жұмыс істеген Якима аңғары көлік компаниясының локомотивтері де бар. Иллинойс теміржол музейі The Milwaukee Electric Railway and Light Company компаниясынан бірнеше локомотивтерді және Чикагодағы Калифорния авенюіндегі Commonwealth Edison зауытынан шыққан жалғыз сақталған буыстық steeplecab локомотивін ұстап тұр. Нью-Йорк көлік мұражайында Оңтүстік Бруклин теміржолының үш сақталған steeplecab локомотиві бар, олардың кем дегенде біреуі 2004 жылы метроның 100 жылдығына арналған фанаттық сапарларда жұмыс істеді.