Кіріспе

Британдық фотограф (1939–2011)

Роберт Уитакер (13 қараша 1939 – 20 қыркүйек 2011) – британдық фотограф, ол 1964 және 1966 жылдар аралығында түсірген The Beatles тобының көптеген суреттерімен әлемдік деңгейде танымал. Оның ең әйгілі жұмысы – 1966 жылы АҚШ-та ғана шыққан Yesterday and Today альбомының мұқабасында пайда болған "Butcher Cover" суреті. Ол сонымен қатар Cream рок-тобымен де жұмыс істеді, оның фотосуреттері Мартин Шарп жасаған коллажға Disraeli Gears атты 1967 жылғы LP альбомының мұқабасында қолданылды.

Ерте өмір және мансап

Роберт Уитакер 1939 жылы Ұлыбританияда дүниеге келді және өзін "жартылай австралиялық" деп сипаттады, себебі оның әкесі мен әкесінің әкесі екеуі де австралиялықтар болған. Уитакердің сөзіне сүйенсек, оның әкесі Мельбурндағы Принц көпірін салған. Ол көбінесе Ұлыбританияда жұмыс істегенімен, Австралия және австралиялық байланыстар оның өмірі мен мансабында маңызды рөл атқарды. Уитакер 1950-ші жылдардың соңында Лондонда фотограф ретінде жұмыс істей бастады, бірақ 1961 жылы Мельбурнға көшіп, Мельбурн университетінде оқуға түсті және Мельбурн өнер саласының қарқынды дамып келе жатқан ортасының бір бөлігіне айналды. Өнер тарихшысы Дэвид Меллордың пікірінше, Уитакердің фотограф ретіндегі жұмысын өзгерте алған үш жылдық Австралиядағы тәжірибесі болды. Оның үлкен ықпалы, әрине, Мельбурн өнер әлемінің екі көрнекті өкілі Жорж Мора мен Мирка Морамен болған достығы еді. Олардың арқасында ол Австралия өнері мен әдебиетінің көптеген белгілі тұлғаларымен, соның ішінде Джон Рид пен Санди Рид, Ян Симе, Чарльз және Барбара Блэкман, Барретт Рид, Лоуренс Хоуп, Артур Бойд, Сидни Нолан және Джой Хестер, сондай-ақ Мартин Шарп, Ричард Невилл, Барри Хамфрис және Гермейн Грер сияқты өзінің құрбыларымен танысты. Ол осы адамдардың көптегенін, соның ішінде Жорж мен Мирка Мораны және олардың үш ұлын – Филипп Мораны (кейін танымал кинорежиссер болған), болашақ галерея иесі Уильям Мораны және кейіннен сатирикалық телесериал «Frontline» мен «The Castle» атты комедиялық фильмде сүбелі рөлдерде ойнаған Тириел Мораны суретке түсірді.

"Битлз" тобымен танысу

Уитакер 1964 жылы Австралияда гастрольде жүрген The Beatles және олардың менеджері Брайан Эпштейнмен тағдырлы кездесуін өткізген кезде Мельбурнның Флиндерс-стриттегі жеке пентхаусты фотостудияны басқарып отырған. Оның кездесуі көбінесе кездейсоқ болды, ол журналист досын Мельбурн қалалық «The Jewish News» газеті үшін Брайан Эпштейнмен сұхбаттасуға ертіп баруды сұрады. Уитакердің топтың суретін алғаш рет жариялаған фотосуретінде Пол Маккартни мен Джордж Харрисон австралиялық жанкүйерлері сыйлаған бумерангтарды ұстап тұрған. Роберт Уитакер: «Мен Эпштейннің суретін түсірдім, ол өте әсем және еркін адам екенін байқадым, сондықтан фотосуретте оның басына тауыс қауырсындарын қойдым. Ол суретті көргенде қатты таң қалды. Содан кейін ол Музейде өткен менің коллаждарымның көрмесін көріп, NEMS-те штатты фотограф болып жұмыс істеуге ұсыныс жасады. Басында мен бас тарттым, бірақ Фестиваль залында The Beatles тобының өнерін көргеннен кейін, жанкүйерлердің қатты айқай-шуына қызығып, Англияға қайту ұсынысын қабылдадым». Уитакер үш айдан кейін жұмысты қабылдады, бірақ кетіп бұрын, ол достары Жорж мен Мирка Мораның Аспендейлдегі үйінде соңғы демалысын өткізді, сол жерде оның 2003 жылы Monash өнер галереясында алғаш рет көрсетілген тарихи суреттер топтамасын түсірді. «Аспендейл жағалауы» атты бір суретте Мора отбасы – Жорж, Мирка және олардың ұлдары Филипп, Уильям және Тириел, Мартин Шарп пен архитектор Питер Бернс жағажайда бір қатар тұрған. «Қош бол, Боб» атты тағы бір суретте сол адамдар тобы «Құдай сені жарылқасын және сақтасын – АСПЕНДЕЙЛ 1964» деген жазуы бар плакатты ұстап отыр. 1964 жылдың тамызында Англияға келгеннен кейін Уитакер NEMS тобының мүшелерінің суретін түсіруге кірісті, олардың ішінде Билли Дж. Крамер & The Dakotas, Джерри & The Pacemakers (How Do You Like It және Ferry Across The Mersey LP-лерінің мұқабалары) және Cilla Black (Cilla және Cilla Sings A Rainbow LP-лерінің мұқабалары) бар. Ол сондай-ақ өте сәтті австралиялық фолк-поп тобы The Seekers-тің бірнеше суретін түсірді, соның ішінде Seekers Seen In Green (1967) альбомының мұқабасы үшін түсірілген суреттер. Оның Seekers суреттері кейінірек Live At The Talk Of The Town және The Seekers Complete жинағында қолданылды, ал Джудит Дурхамның жақындағы суреті оның 2001 жылғы Hang On to Your Dream сололық CD-сінің мұқабасында пайда болды. Бірақ Уитакердің ең танымал және мәңгілік туындыларын The Beatles, әсіресе оның жақын досы болған Джон Леннонмен бірге жасады. Оның алғашқы тапсырмаларының бірі – The Beatles-тің екінші америкалық турнесі кезінде суретке түсіру болды, оның ішінде Нью-Йорктегі тарихи Shea Stadium концерті. Ол келесі екі жылды The Beatles-пен бірге саяхаттап, оларды жұмыс істегенде, демалыста және ойын-сауықта, үйде, студияда, жеке сәттерде және ресми фотосессияларда түсірді. Оның The Beatles-тің ең танымал суреттерінің арасында 1966 жылы шыққан Revolver альбомының және A Collection of Beatles Oldies жинақ альбомының мұқабалары бар. Әлемдегі ең танымал және сүйікті топқа шексіз қол жеткізе отырып, Уитакер тез арада Лондонның авангардтық өнерінің маңызды тұлғасына айналды, ол «алпысыншы жылдардағы Лондонның шығармашылығы мен еркіндігін» бейнеледі. Ол былай деді: «60-шы жылдарды басқарған 100-ге жуық адам болды», және ол олардың барлығымен кездесіп, жұмыс істеді және/немесе суретке түсірді. Топтың «сарай фотографы» ретінде Уитакер Fab Four-дың түрлі көңіл-күйлерін және жағдайларын суретке түсіре алды. Ол 1966 жылы The Beatles-тің Жапонияға жасаған турнесіне қатысты. Токиода турдың ұйымдастырушысы оған Nikon 21 мм кең бұрышты объективті сыйлады, ол Токиодағы Hilton қонақ үйінің бөлмесінде демалып жатқан The Beatles-тің көптеген суреттерін түсірді. Олардың ішінде төрттік бірлесіп салған «Әйелдің суреттері» атты суреті бар, бұл олар жасаған жалғыз сурет, сондай-ақ жинақ альбомның арт жағында қолданылған антикварлық заттарды қарап тұрған топтың түсті суреті бар. Бірақ оның ең танымал жұмысы – 1966 жылы АҚШ-та The Beatles-тің Yesterday & Today альбомының мұқабасына түсірілген сурет.

Дисраэли тетіктері

1967 жылы The Beatles гастрольдерден бас тартты және 1967 жылдың бірінші жартысында олар Abbey Rd студиясында өздерінің magnum opus – Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club альбомын жасап аяқтады. Гастрольдік талаптар азайған соң, Уайткердің The Beatles және NEMS-пен байланысы тоқтатылды. Осы кезде ол Жоберт студиясы деп аталатын тұрғын үй-студиясында тұрып, жұмыс істеді. Ол Челсидегі Кингс-роудтағы The Pheasantry деп белгілі ғимаратта орналасқан еді. Бұл беделді суретшілер орталығында Австралиядан келген ескі достары – Мартин Шарп, Филипп Мора және Жермен Грир де тұрды. Мартин Шарп: «Бобтың The Beatles тобымен жұмыс істеуі – үлкен қадам болды. Ричард Невилл екеуміз Англияға кеткен кезде, Бобты байланыс тізімінде бірінші болып қойған едім». Уайткердің келесі маңызды жобасы және ең танымал ынтымақтастықтарының бірі – Sharp есімді суретшімен бірлесіп жасаған 1967 жылғы британдық Cream супертобының Disraeli Gears LP альбомының классикалық психоделикалық мұқабасы. Уайткер: «Cream Англияның солтүстігі мен Шотландияда гастрольдік тур өткізуге жоспарлаған. Мен көлікке отырып, олармен бірге саяхаттадым. Шотландияны аралап жүргенде бізге көптеген нәрселер ұсынылды, олардың ешқайсысын студияда қайта жасай алмадым. Мартин күнге шағылысатын бояуды тапқандықтан, маған өте ыңғайлы болды. Менде жарнама үшін қолданылатын суреттердің барлығы болды. Мен түрлі-түсті басылымдар жасап шығардым, ал Мартин оларды қиып-кесіп бастады, бұл мені қатты ашуландырды, себебі оларды жасау қымбатқа түсті. Содан кейін ол оларды 12 дюймдік шаршы бетке жайып, толыққанды сурет ретінде безендіріп, үстінен бояды». Уайткердің Мартин Шарп пен Грирмен болған достығы оны 1967-68 жылдары Oz журналымен тығыз байланысуға итерді. Ол осы танымал андеграунд журналдың көптеген алғашқы нөмірлеріне үлес қосты, соның ішінде британдық парламент үйлеріне символдық түрде зәр шығарып отырған әйелді бейнелейтін атақты коллаж да бар еді.

Өлім

Уитакер 2011 жылдың 20 қыркүйегінде ұзаққа созылған аурудан кейін 71 жасында дүние салды. Ол артында әйелі мен үш баласын қалдырды.