Кіріспе
Радар жүйесінің түрі
Ерте ескерту радары – бұл, негізінен, нысананы ұзақ қашықтықтан анықтау үшін қолданылатын кез келген радар жүйесі, яғни, қорғаныс күштеріне басқыншы нысанаға жеткенге дейін мүмкіндігінше ертерек ескерту беруге мүмкіндік береді, соның арқасында әуе қорғанысына жұмыс істеу үшін максималды уақыт тиесілі болады. Бұл, негізінен, нысананы іздеу немесе қару бағыттау үшін қолданылатын жүйелерге қарама-қарсы келеді, олар көбінесе қысқа қашықтықты ұсынады, бірақ әлдеқайда жоғары дәлдікпен ерекшеленеді. Ерте ескерту радарлары өз рөліндегі тиімділігін арттыратын бірқатар конструкциялық ерекшеліктерге ие. Мысалы, ерте ескерту радары әдетте, басқа типтерге қарағанда төмен жиіліктерде және, демек, ұзын толқын ұзындығында жұмыс істейді. Бұл ауадағы жаңбыр мен қармен өзара әрекеттесуін айтарлықтай азайтады, соның салдарынан ұзақ қашықтықтағы рөлінде тиімділігін жақсартады, онда олардың қамту аймағына көбінесе жауын-шашын кіреді. Бұл олардың оптикалық ажыратымдылығын төмендетудің қосымша салдарына да әкеледі, бірақ бұл көрсеткіш осы рөл үшін маңызды емес. Сондай-ақ, ерте ескерту радарлары көбінесе максималды қашықтыққа жету үшін сигналдың күшін төмендетіп, импульстік қайталану жиілігін азайтады және оны ұзақ импульстық ендермен толықтырады, бұл диапазонды төмендету есебінен сигналды күшейтеді. Классикалық ерте ескерту радары – британдық Chain Home жүйесі, ол 1938 жылы толыққанды қызметке кірді. Ол 25 импульс/секундтай өте төмен импульстік қайталану жиілігін және соғыстың соңғы кезеңдерінде 1 МВт-қа жеткен өте қуатты берілімдерді (сол дәуір үшін) қолданды. Неміс Freya және АҚШ-тың CXAM (теңіз күштері) және SCR 270 (құрлық әскері) радарлары осыған ұқсас болды. Соғыстан кейінгі модельдер микротолқынды диапазонға көшті, 1960 жылдары 50 МВт-қа жеткен, үнемі күшейіп келе жатқан модельдерге айналды. Содан бері қабылдағыш электроникасының жетілдірілуі дәл кескінді жасау үшін қажетті сигнал мөлшерін айтарлықтай азайтты, ал қазіргі үлгілерде берілетін қуат әлдеқайда аз; мысалы, AN/FPS 117 радары 25 кВт қуатты ұсынады. Ерте ескерту радарлары радарлық бұзушылықтарға өте сезімтал және осы мәселені азайту үшін көбінесе жетілдірілген жиілік секіру жүйелерін қамтиды.
Тарих
Алғашқы ерте ескерту радарлары британдық Chain Home, неміс Freya, АҚШ CXAM (теңіз күштері) және SCR 270 (армия), сондай-ақ КСРО РУС 2 болды. Қазіргі заманғы стандарттар бойынша, олардың қашықтығы өте шамалы болатын, әдетте шамамен... Бұл "қысқа" қашықтық – сол кезде қолданылған ұзақ толқынды радиосигналдардың таралуының бірқатар салдарынан туындады, олар көбінесе тікелей көру шегімен шектелген. Ұзақ қашықтыққа тарату техникалары белгілі және қысқа толқынды радио үшін кеңінен қолданылғанмен, сол кезде күрделі кері сигналды өңдеу мүмкін болмады.
Қырғи қабақ соғыс
Арктика үстінен ұшып келе жатқан совет бомбалаушыларының қатеріне қарсы тұру үшін АҚШ және Канада DEW желісін құрды. Кейіннен Pinetree Line сияқты басқа да жүйелер, тіпті жақсы көрсеткіштермен салынды. Басқа бір ерте ескерту жүйесі – Mid Canada Line, ол Канаданың ортасымен өтетін "желіні үзу" туралы ақпарат берді, бірақ нысананың нақты орнын немесе қозғалыс бағытын анықтау мүмкіндігі болмады. 1950 жылдардан бастап, ионосферадан сигналды қайтара отырып, анықтау қашықтығын едәуір арттырған бірнеше горизонттан әрідегі радарлар жасалды.
Қазіргі заман
Қазіргі таңда ерте ескерту рөлі көбінесе әуедегі ерте ескерту платформаларына ауыстырылды. Радарды ұшаққа орнату арқасында горизонтқа дейінгі көру қашықтығы едәуір ұзарады. Бұл радарға жоғары жиілікті сигналдарды қолдануға мүмкіндік береді, осы арқылы жоғары сапалы бейнелеуге қол жеткізіледі, сонымен қатар ұзақ қашықтықты қамтамасыз етеді. Алайда, бұл қағидадан маңызды ерекшелік – BMEWS сияқты баллистикалық зымырандардың шабуылы туралы ескертуге арналған радарлар. Себебі, мұндай қарулардың жоғары биіктіктегі атмосферадан тыс траекториясы оларды тіпті жерде орналасқан радарлардан да үлкен қашықтықтан анықтауға мүмкіндік береді.