Кіріспе

Ллано ( /l//æ//n//oʊ/ LANoh) – Техас штатының Ллано округіндегі АҚШ қаласы. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, қала халқы 3 232 адамды құрады. Бұл Ллано округінің орталығы. Ллано "Техастың бұғы астанасы" деп аталады, және АҚШ-та аққұйрықты бұғының ең жоғары тығыздығы осында шоғырланған.

Тарих

Ллано округі 1856 жылдың 1 ақпанында штат заң актісіне сәйкес құрылды. Ллано өзенінің орналасуы 1856 жылдың 14 маусымында өткізілген сайлауда, өзеннің оңтүстік жағалауындағы тірі емен астында, Лланодағы қазіргі Рой Инкс көпірінің жанында таңдалды. 1870 жылдарға дейін қала шекаралық сауда орталығынан аспайтын, бірнеше лақты ғимараттары, сауда орындары, пошта бөлімі және бірнеше үйлерден тұратын шағын елді мекен болды. 1879 жылы алғашқы банк – Мур, Фостер және Компания құрылды, ал 1880 жылдары Ллано округінің фермерлері мен малшыларына қызмет ететін бірқатар жаңа кәсіпорындар пайда болды. 1885 жылы округ әкімшілік кеңселері орналасқан бір қабатты тас ғимараттан үлкеніп, өзеннің оңтүстік жағындағы алаңда әсем кірпіштен салынған сот үйі аяқталды. 1892 жылдың 22 қаңтарында болған өрт бұл сот үйін қиратты, ал қазіргі округтік сот үйі 1893 жылдың 1 тамызында аяқталып, пайдалануға берілді. Ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. 1880 жылдары қаланың алғашқы газеті – Llano Rural құрылды, одан кейін округтің минералды ресурстарына артып келе жатқан қызығушылықты көрсететін Iron City News жарық көрді. Ақырында Rural газеті Advocate, Searchlight және Gazette сияқты бірнеше басқа газеттерді біріктіріп, 1900 жылдардың басында Llano News болып өзгерді. Llano Times газетінде американдық батыстың авторы және тарихшысы Дж. Марвин Хантер 20 ғасырдың басында қысқа мерзімге жұмыс істеді. Солтүстік-батыс Ллано округінің Iron Mountain тауында ашылған темір кен орындарының экономикалық өсуге ықпал етуі күтіліп, Даллас және солтүстік штаттардан капитал тартылды, соның нәтижесінде 1886-1893 жылдары Ллано қарқынды даму кезеңіне енді. Llano Improvement and Furnace Company темір қорыту зауытын және құю цехын салуды, сондай-ақ өзеннің солтүстік жағында коммерциялық жылжымайтын мүлікті дамытуды жоспарлады. Өсімге үміт артып, бөгет, электр станциясы, трамвай жүйесі және электр шамдары үшін жарғылар қабылданды. Солтүстік жағындағы көшелерге Бирмингем, Питтсбург және Бессемер сияқты болат өндіретін қалалардың аттары берілді, Ллано "Батыстың Питтсбургы" болуы тиіс еді, бірақ тек шағын бөгет пен көше жарығы ғана аяқталды. Бір мәлімет бойынша, 1890 жылы халық саны 7000-ға жетті. 1892 жылы, өсім кезеңінің шыңында қала құрылып, өзенге көпір салынды және Остин мен Солтүстік-Батыс темір жолы Лланоның солтүстік жағындағы терминалға дейін созылды. Көлік инфрақұрылымының жақсаруына байланысты осы кезеңде бірнеше гранит кесу және өңдеу кәсіпорындары қалаға көшіп келді. Жаңа бизнестің көп бөлігі өсім кезеңінде ашылды, өзеннің солтүстік жағындағы алаң төңірегінде әсем кірпіштен салынған ғимараттар бой көтерді. Олардың арасында Алгона қонақ үйі қаланың жаңа әлеуметтік өмірінің орталығына айналды. 1900 жылы циклоннан зақымданған, 1923 жылы толығымен өртеніп кетті. Округтың минералды ресурстары, граниттен басқа, коммерциялық тұрғыдан пайдалануға жарамды мөлшерде болмағандықтан, өсім кезеңі тез аяқталды. Лланоны Сан-Антонио және Арансас асуы темір жолының ұзартуы арқылы Фредериксбургпен байланыстыру жоспарлары іске аспады. 1890 жылдардың басында пайдасыз мүліктерге сақтандыру ақшасын алу үшін жасалған өрттер көптеген жаңа бизнес орындарын қиратты. Өрттердің саны көп болғандықтан, қала бірнеше жыл бойы өрттен сақтандырудан бас тартты. 20 ғасырда ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және гранит өнеркәсібі қала экономикасының негізін құрады. 1920 жылдары Ллано ірі қара малдың маңызды тасымалдау орталығы болды, мақта өнеркәсібі 1930 жылдарға дейін округте өркендеді, бірақ кейіннен маңызсыз айналды. Гранит кеніштері мен өңдеу кәсіпорындары маңыздылығын сақтап, 1950 жылдары жылына миллион долларлық өндіріс көлеміне жетті. Бұрынғы мэрдің есімімен аталған Рой Инкс көпірі 1935 жылы 42 фут биіктіктегі су тасқыны 1892 жылғы құрылысты қиратқаннан кейін салынды. 1964 жылға қарай қалада жаңа аурухана, пошта, мектеп ғимараттары, қоғамдық орталық, родео алаңы, гольф алаңы, қалалық саябақ және жақсартылған су жүйесі болды. Ллано таулық көлдер тізбегіндегі туристік аймақтардың маңызды бөлігі болды және елендер маусымында көптеген аңшыларды тартты. Жаңа өндіріс салалары – шарап зауыты, жем-шөп өңдеу, инсектицидтер және саудаға арналған талк өндірісі. Актриса София Лорен, Нидерландыда туған Энтони Гуссенстің досы және Лланодағы Қасиетті Үштік католик шіркеуінің діни қызметкері, 1975 жылы шіркеудің қор жинау науқанына үлес қосты. 1983 жылға қарай Ұлттық тарихи орындар тізіміне сот үйінен басқа, Ллано түрмесі, Оңтүстік қонақ үйі және француз иммигрант және минералог Н.Ж. Бадудың бұрынғы банк және үйі – Баду ғимараты (қазіргі қонақ үй) енгізілді.

Кітаптарды тыйым салу

2021 жылы округ судьясы Рон Каннингэм "Түнгі асханада" сияқты кітаптарды бас кітапхананың сөрелерінен алып тастады, себебі оларда жалаңаштық бейнеленген. Ол кітапхана қызметкерлеріне жаңа материалдар сатып алуды тоқтатуды және жалаңаштық суреттері бар басқа да кітаптарды жоюды бұйырды. Аудандық комиссарлар 2022 жылы кітапхана кеңесін таратып жіберді. Жаңадан тағайындалған кеңес мүшелері жиналыстарды бақылаушылардың жазбалар жасауына жол бермеу үшін, жиналыстарды жұртшылықтан жасырып өткізуге бірауыздан келісті. Олар "Каста: біздің наразылықтарымыздың бастауы" кітабын да алып тастады.

География

Llano (30.750953, –98.680038) координаталарында орналасқан. Ол Ллано өзенінің жағасында, Остиннен солтүстік-батысқа қарай 65 миль (105 км), ал Сан-Антониодан солтүстікке қарай 102 миль (164 км) қашықтықта жатыр. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4.7 шаршы миль (12 км²), оның 0.3 шаршы миль (1 км²) сумен жабылған (5.53%).

2018 жылғы су тасқыны

2018 жылдың қазан айында Ллано қаласында «Серджио» даулынан кейін ауыр жаңбыр жауып, су тасқыны болды. Лланодағы жаңбыр мөлшері көп болды және Ллано өзенінің деңгейі 12 сағаттың ішінде шамамен 30 футқа (9 метрге) көтерілді. Лланодағы су тасқынынан кейін Колорадо өзенінің жағасында белгісіз әйелдің денесі табылды.

Климат

Ллано ылғалды субтропиктік климатқа ие, жазда ыстық және қыста әдетте жұмсақ болады. Жаздағы орташа температура 84 °F (29 °C), ал қыста 46 °F (7.8 °C) шамасында.

2020 жылғы халық санағы

+Llano халқының нәсілдік құрамы (NH = Испандық емес) Нәсіл саны пайызбенАқ (NH) 2,666 80.18%Қара немесе африкалық американдық (NH) 50 1.5%Жергілікті американдық немесе Аляска тумасы (NH) 70 2.1%Азиялық (NH) 46 1.38%Басқа нәсіл (NH) 70 2.1%Аралас нәсілдік (NH) 133 4.0%Испандық немесе латиноамерикандық 461 13.86%Барлығы 3,325 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 3,325 адам, 1,221 шаңырақ және 809 отбасы тұрады.

Құс бақылау

Аққалпақ бүркіт жыл сайынғы қысқы көшісі кезінде Ллано округінде қонақтайды, көбінесе олар Буканен көлі маңында табылады.

Геология және археология

Лланит – аспан көгілдір кварц кристалдары және қызыл қоңыр микроклин дала шпаты бар сирек кездесетін қоңыр риолит порфирі, ол әлемде тек Ллано округінде ғана табылмайды. Лланитті Техас штатының 16-шы тас жолымен Лланодан солтүстікке қарай 9 миль (14 км) жердегі жол бойында табуға болады. Әлемдегі ең ірі жылтыратылған лланитті Баду үйінде көруге болады. Аймақтағы түрлі жергілікті американдық тайпалардың ғасырлар бойы қоныстанғандығы көптеген археологиялық ескерткіштерді тудырды, олар жыл бойы археологиямен әуесқойларды қызықтырады.

Радио

KVHL/91.7: Қоғамдық радио
KJFK FM/96.3: ересектерге арналған хиттер
KITY/102.9: Ескі әндер