Шегірдің шеңбері: Түн сақшысының хикаясы

Кіріспе

Пол Стюарт пен Крис Ридделлдің балалар фантастикалық романы. Николсон Бейкердің 1992 жылғы романы.

Vox – Пол Стюарт пен Крис Ридделлдің балалар фантастикалық романы, алғаш рет 2003 жылы жарық көрді. Бұл «The Edge Chronicles» сериясының алтыншы кітабы және «Rook Saga» трилогиясының екінші кітабы; оқиғалардың шешімі бойынша бұл «Quint Saga» және «Twig Saga» трилогияларынан кейін жазылған сегізінші роман.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман басталады, Астындағы қаланың жағдайы көрсетіледі. Узурпатор Вокс Верликс Мүсіндер сарайында тұтқынға түсіп, барлық маңызды жобаларына бақылауын жоғалтты. Түн сақшылары оны қуғанда Түн мұнарасын басып алды, Шрикилер Ұлы Майыр жолын тартып алды, ал Вокс Астындағы қала тұрғындарын құлдыққа салу және Санктафракс орман құру үшін жалдаған гоблиндер Жоғарғы Академияны оқиғадан тыс қалдырды. Вокс тек қана Астындағы қаланың генералы Тайтугтың, Шрикилерді ұстап тұру үшін пайдаланатын қуыршақ ретінде қалды. Жағдай да шиеленісіп бара жатыр. Шрикилер соғысқа дайындалып жатыр. Астындағы қаладағы гоблиндер бұрынғыдан да агрессивті көрінеді, көптеген қаскөйлер Воксты өлтіруге жіберілді, ол қазір Мүсіндер сарайынан шығуға тым семіз. Бұған қоса, кітапханашы-сақшылар патрульде жүргенде, Скритаун деп аталатын бұрынғы Астындағы қаланың ауданынан жынды жаратылыстар шығып жатыр деген хабарлар келіп түсті, ол қираған шөл. Бұл Түннің Бас сақшысы Орбикс Кэксистің жұмысы екені анықталды, ол тұтқынға алынған кітапханашыларды тас жындыларына жем ететін атқарушысы Моллус Леддикске тапсырды. Рок Баркуотер патрульде жүргенде, ыстық ауа райын байқап тұрғанда, оны от шарпып, жерге құлатты. Ол оянғанда, "Дауылмүйіз" ұшағы жөндеуге келмейтіндей қираған екенін көрді. Рок үмітсіз Скритаунды аралап өтеді, оны жыртқыштар қуады, олардың бірі, қираған шөлдің гүлі, оны өлтіруге жақындады, бірақ оны ескі досы Феликс Лодд құтқарады, Варис ағасы, Рок пен басқа кітапханашылар оның Скритаунда қайтыс болғанына сенген. Феликс Рокты түнгі жасырын орнына алып кетеді, ол "Скритаунның арбақтары" деп аталатын топ құрды, олар Санктафракс орман құлдарын мүмкіндігінше көп азат етуге тырысып, тұзаққа түсіріп, аң аулайды. Феликспен қоштасқаннан кейін, Рок канализацияға қайту жолын іздеп, Астындағы қала арқылы саяхаттайды, бірақ гоблиндер ұстап алады. Рок құл саудасында сатылады, бірақ Санктафракс орманына сатылудан құтылып, Мүсіндер сарайына әкелінеді. Ол жерде ол ескі құмырашы Гестерия Спайкасапты, сондай-ақ ежелгі гоблин батлері Спигспилді кездестіреді, ол сарайдағы мүсіндер оны өлтірмекші деп қорқады. Рок Вокс кеңесшісі, Амберфус есімді аморальды жұлдыздан миын жууға жақын, бірақ ол қарсылық көрсетіп, өзінің жеке басын сақтайды. Оған "баланы тамақтандыру" деген таңғаларлық тапсырма беріледі, яғни Фракса шаңына толы алып тісті дөңгелек жүйесіне күтім жасау. Рок Воксты өлтіруге жасалған гоблин қастандығын жоққа шығарғаннан кейін, Вокс төңкерісіне дейін Жаңа Санктафракстың бұрынғы Жоғарғы Академиясы Коулкуэйп Кітапханашылардың елшісі ретінде сарайға келеді. Коулкуэйптің бірлік туралы көрегендігі қалай орындалмағаны туралы пікір алмасып, Вокс кітапханашыларды шақыру себебін түсіндіреді: қараңғы маусым бірнеше күн ішінде келеді, ал оның соққысы Астындағы қаланы және барлық қалғандарды жояды. Вокс барлық адамдарға канализацияны босатып, Ұлы Майыр жолынан еркін Глэйдтерге қашуды кеңес береді және сарайдан қашу үшін көмек сұрайды. Вокс сондай-ақ өз жауларынан арылу жоспарын ұсынады: Шрикилер мен гоблиндерді құдықтарға құлату арқылы, көмексіз кітапханашылардың уәдесімен Ұлы Майыр жолы күзетілмей қалады. Рок пен миы жуылған гоблин қаскөйлері Шрик пен гоблин әскерлеріне жіберіледі, олар канализацияға кірудің құралын ұсынады, сондықтан екі әскер де екі күн ішінде он бірінші сағатта кездеседі. Кітапханашылар кеме мен сал жасау үшін тырыса жұмыс істейді және уақытында эвакуацияланады. Алкикс Венвакс, өмірінің басым бөлігін кітапханада өткізген ежелгі профессор, кітапхананы тастағысы келмейді. Кітапханашылар сонымен қатар, Вокстың сарайдан қашуына көмектесу үшін, Роктың төрт досын Мүсіндер сарайына жібереді. Осы арада, Магда Бурликс, Скритаунда құлағаннан бері Рокты іздеп жүр, оны Түн сақшылары ұстайды. Ксант Филатин, Магда өзінің шеберлігін үйренген кезде Free Glades-те тыңшы ретінде қызмет еткен, өзін оның тергеушісі ретінде табады. Ол көп ұзамай өзінің барлық зұлымдықтарына өкініп, оны қожайындарынан құтқарады, сонымен қатар Midnight's Spike үшін маңызды компонентті ұрлайды - тасты аурудан құтқару үшін Түн мұнарасының үстіндегі электр өткізгішін (Бұл тасты ауруды аяқтайтын найзағайдың ғылыммен негізделмеген Түн сақшыларының сенімі). Олардың алғашқы қашып кетуі тұтқындалуымен аяқталады. Олар жазалау үшін төмен түсіп жатқанда, Кэксис өзінің жоспарын ашады: ол канализацияға туннель қазып, Магда мен Ксантты тас жындылары қуалайды, олар кітапханашыларды жеп қояды. Ксант пен Магда аңдардан озуға жетеді және кітапханада Венвакспен кездеседі, ол кетпейтінін түсінгенде оған қоштасады. Гоблин мен шрик әскерлері кітапханашыларды өлтіру үшін канализацияға кіргенде, Венвакс Ксант пен Магда қашуы үшін өмірін құрбан етеді. Шрикилер Тайтугтың әскерлерімен шайқасқа түсіп, үлкен қырғынды жасайды. Бірақ тас жындылары келіп, екі тарапты да қырып салады - аман қалғандар су тасқынында жойылады. Баржада Рок пен Коулкуэйп Вокс "баласының" мақсатын түсінеді; Вокс маусымды болжамдамады, өйткені фракса шаңының сферасы оны аспанға атқанда мұндай оқиғаны тудыруға жеткілікті болжамды (бұрынғы әрекет Роктың Дауылмүйізді құлатуына себеп болды). Олар сондай-ақ, қазір қашуы қамтамасыз етілгендіктен, Вокс кез келген уақытта маусымды тудыруға толыққанды мүмкіндігі бар екенін түсінеді. Рок отырып, жағаға жүзіп өтеді және маусымды тоқтату үшін Мүсіндер сарайына көтеріледі. Ол Вокс "болжамынан" бір сағат бұрын батлер Спигспилдің маусымды іске қосуға дайындалып жатқанын көреді. Рок Спигспилмен шайқасып, өлтіреді, бірақ содан кейін оның тер шегірі мен фракса шаңын қосып алып, маусымды өзі тудырады. Маусым Астындағы қаланы жояды және Скритаунның арбақтары барлық тұрғындарды эвакуациялайды. Маусым шыңына жеткенде, Түн сақшылары Санктафракс тасын тас аурудан емдеу үшін найзағайды пайдалануға тырысады. Бірақ Моллус Леддикс Ксанттың өліп қалған құлпын ұрлағанын тым кеш байқайды және Midnight's Spike-ты тұрғыза алмайды. Орбикс Кэксис Леддикске өліміне лақтырады және ақылсыздықпен найзағайдың орнына өзі адам өткізгіш ретінде әрекет етуге тырысады. Найзағай шынымен де соқтығып, Түн мұнарасын жояды. Рок кітапханашылармен қайта қосылады және ол дауылды тудырғанын мойындайды, оны болдырмауға болар еді. Бірақ кітапханашылар оны кешіреді, канализациядан кетіп қалғандарына қуанышты және Рок араласпаса, дауыл сөзсіз тудырылар еді. Соңында Вокс бұршағы пайда болады. Оның ойларын зерттеліп жатқанын сезіне Рок оған шабуыл жасайды, Амберфус жұлдыз да Воксты сатып кеткенін анықтайды, оны Мүсіндер сарайында өлуге тастап кетеді. Кітап Гестерия Спайкасаппен Мүсіндер сарайында тұтқынға түскен Вокс туралы айтады, Спайкасап оның сатқындауын түсінгенде оған өлім дозасын береді. Гестерия өзінің шектен тыс махаббатын ашады және сарай құлау басталғанда оның денесін құшақтап алады.

The novel begins by showing the state of play in Undertown. The usurper Vox Verlix is now trapped in the Palace of Statues having lost control over all his grand projects. The Guardians of Night took over the Tower of Night when they drove him out, the Shrykes seized the Great Mire Road, and the goblins Vox hired to enslave Undertowners and build the Sanctaphrax Forest cut the Most High Academe out of the loop. Vox was left as nothing more than a puppet used by General Tytugg of Undertown to keep the Shrykes at bay. The situation also appears to be coming to a head. The Shrykes are massing for war. The goblins in Undertown seem much more aggressive, with numerous assassins sent to kill Vox, who is now too obese to leave his Palace of Statues. To cap all this, strange sightings are being reported by Librarian Knights on patrol; demonic creatures are seen emerging from a former Undertown district named Screetown, a rubble wasteland. This is revealed to be down to the work of the Most High Guardian of Night, Orbix Xaxis, who is having his executioner Mollus Leddix feed captured librarians to rock demons. Rook Barkwater is on patrol duty, noting the sweltering weather, when he is struck by a fireball and sent hurtling to earth. He awakens, battered and bruised, to find his skycraft the Stormhornet broken beyond repair. Rook hopelessly traverses Screetown, pursued by predators, one of which, a Rubble ghoul, almost kills him, until he is rescued by his old friend Felix Lodd, Varis' brother, whom Rook and all the other librarians believed to be dead in Screetown, as rumour had it nobody could survive there. Felix takes Rook back to his hideout for the night, having formed a gang called "the Ghosts of Screetown", who trap and hunt whilst attempting to free as many as Sanctaphrax Forest slaves as they can. Rook journeys through Undertown after bidding farewell to Felix, seeking a way back to the sewers, only to be caught by goblins. Rook is put up for auction in the slavesale, but escapes being sold into the Sanctaphrax Forest and is taken to the Palace of Statues instead. There, he meets Hesteria Spikesap, an old potioneer, along with Speegspeel, an ancient goblin butler, paranoid that the statues in the palace are trying to kill him. Rook is almost brainwashed by Vox's advisor, an amoral ghost waif named Amberfuce, but he resists and keeps his identity. Rook the bizarre task of "feeding the baby," a gigantic cog wheel system filled with volatile phraxdust. After Rook foils a goblin assassination on Vox, Cowlquape, former Most High Academe of New Sanctaphrax before Vox's coup, arrives at the Palace as an envoy for the Librarians. After trading blows over how Cowlquape's vision for unity amongst all never came to pass, Vox explains his reason for summoning the librarians: a dark maelstrom is mere days away, and its strike will wipe out Undertown and any who remain. Vox advises that all evacuate the sewers and flee down the Great Mire Road for the Free Glades, and asks for help in escaping the Palace. Vox also offers a plan to dispose of their enemies: by luring the Shrykes and goblins into the sewers with the promise of helpless librarians, the Great Mire Road will be left unguarded. Rook and a brainwashed goblin assassins are sent to the Shryke and goblin armies, offering the means to infiltrate the sewers, so both armies are set to meet there in two days time at the eleventh hour. The Librarians work fervently to build ships and rafts and evacuate just in time. Alquix Venvax, an ancient professor, unwilling to leave the library that has been his home for most of his life, remains behind. The librarians also send Rook's four banderbear friends to the Palace of Statues, to help Vox escape the Palace. Meanwhile, Magda Burlix, looking for Rook in Screetown since he crashed, is captured by Guardians of Night. Xanth Filatine, who acted as a spy in the Free Glades at the time Magda learnt her craft, finds himself as her interrogator. He soon repents all his evil and saves her from his masters, also stealing an essential component for Midnight's Spike – an electrical conductor atop the Tower of Night for the curing of stone sickness (It is the Guardians of Nights belief unfounded by science that lightning will end stone sickness). Their first escape ends with their capture. As they are lowered to their supposed execution, Xaxis reveals his plan: he has had a tunnel dug into the sewers, where Magda and Xanth will be pursued by the Rock Demons, who will devour the Librarians. Xanth and Magda manage to stay ahead of the beasts and meet Venvax in the library, bidding him farewell when they realise he will not leave. As the goblin and shryke armies enter the sewers to kill the librarians, Venvax sacrifices his life to let Xanth and Magda escape the goblins. The Shrykes soon engage Tytugg's forces in battle, causing huge carnage. However, the Rock Demons then arrive and proceed to slaughter both sides – any who survive are wiped out in the flood. On board the barges, Rook and Cowlquape realise the purpose of Vox's baby; Vox did not predict the maelstrom, for the sphere of phraxdust will be volatile enough to trigger such an event if it is fired into the sky (a previous attempt caused Rook to crash the Stormhornet). They also realise that, with his escape now assured, there is nothing to stop Vox triggering the storm at any hour he pleases. Rook desperately swims back to shore and climbs up the Palace of Statues to stop the maelstrom. He arrives in time to see the butler Speegspeel move to set off the storm an hour before Vox's 'prediction'. Rook fights and kills Speegspeel, but then releases the storm himself by unintentionally mixing his sweat with the phraxdust. The storm destroys Undertown and the Ghosts of Screetown evacuate all the inhabitants. As the storm reaches its peak, the Guardians of Night attempt to harness the lightning to cure the Sanctaphrax rock of Stone Sickness. However, Mollus Leddix discovers Xanth's theft of the deadbolt too late, and is unable to keep Midnight's Spike aloft. Orbix Xaxis throws Leddix to his death, and insanely attempts to act as a human conductor in the place of the spike. The lightning does indeed strike, but only obliterates the Tower of Night. Rook rejoins with the Librarians, and admits he set off the Storm, which could have been prevented. However, the Librarians forgive him, eager as they are to leave the sewers, and knowing that if Rook had not intervened, the storm would certainly have been triggered anyway. Finally Vox's bower appears. Sensing his thoughts being probed, Rook attacks it to find that the waif Amberfuce has betrayed Vox as well, leaving him to die in the Palace of Statues. The book ends with Vox trapped in the Palace of Statues with Hesteria Spikesap, realising the extent of Amberfuce's betrayal just as Spikesap kills him by force feeding him Oblivion. Hesteria reveals she has an unhealthy love for her master, and cradles his dead body as the Palace begins to collapse.

Қабылдау

The Booksellers Wendy Cooling романы The Edge Chronicles сериясындағы бірінші романмен бірдей қызықты деп мәлімдеді. Ол "күшті қиял мен шығармашылық ой осы әлемді ойлап шығарып, оны керемет тұлғалармен толтырды" деп қосты. "Көзілдірмен арқылы" балалар кітаптарына шолу жасайтын маман Марья Янсен Грубер бұл оқиғаның қызықты екенін айтып, "Пол Стюарт пен Крис Ридделл екеуі бірлесіп қараңғылық пен жарыққа толы әлемді қалай жасағанына таңданысымен тоқтап, әңгімелеп берді". Көптеген рецензенттер романның иллюстрацияларын ұнатып, Мэгги Эллиотт Library Media Collection журналында "жандардың егжей-тегжейлі суреттері кітаптан алған ләззатты арттырады" деп жазды.