Кіріспе

Накогдочес ( /nækəˈdoʊtʃɪs/ NAKəDOHchis) – Шығыс Техастағы қала және Техас штатының Накогдочес округінің орталығы. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қаланың халқы 32 147 адамды құрады. Стивен Ф. Остин мемлекеттік университеті Накогдочесте орналасқан және орман шаруашылығы және ауыл шаруашылығы салаларында маманданған. Накогдочес сондай-ақ "Техастағы ең көне қала" деп белгілі.

Алғашқы жылдар

Бұл аймақтағы қоныстанудың іздері 10 000 жылға дейін соқталады. Накогдочес – Каддо тайпасының Накогдочес руының басты ауылы болған Невантиннің орнында немесе жанында орналасқан. Накогдочес атауы Каддо тілінде сөйлейтін Накуʔкидаауци тайпасынан шыққан. Аймақ 19 ғасырдың басына дейін Каддо үндістерінің қонысы болып келді. 1716 жылы Испания Миссия Нуэстра-Сеньора-де-Гвадалупе миссиясын құрды, ол аймақтағы алғашқы еуропалық құрылыс еді. Накогдочес "қаласы" француздар аймақты тастап кеткеннен кейін (1760 жылдары, Француз және Үнді соғысынан кейін) пайда болды, ал испан билігі миссияны сақтап тұру өте қымбат екенін шешті. 1772 жылы олар аймақтағы барлық қоныс салушыларды Сан-Антониоға көшіруге бұйрық берді. Кейбіреулері даладан қашып құтылуға асықты, ал басқаларын әскерлер үйлерінен қуды. Бұл аймақтағы еуропалықтардың алғашқы қоныстарының бірі, онда Форт-Лос-Адаестен келген адасено халқы қоныстанды. Испан саудагері Антонио Гил И'Барбо қоныс салушылардың жетекшісі болды және 1779 жылдың көктемінде бір топты Накогдоческе қайтарды. Сол жазда Накогдочес Испаниядан пуэбло мәртебесін алды. И'Барбо жаңа қаланың вице-губернаторы ретінде жергілікті билік үшін ережелер мен заңдарды орнатып, Эль-Камино-Реаль (қазіргі 21-ші мемлекеттік тас жол) және Ла-Калье-дель-Норте/Солтүстік көшесі (қазіргі АҚШ бизнес тас жолы 59 F) қиылысын қаланың орталық нүктесі етіп белгіледі. Ол басты жол бойында саудасы үшін тас үй салды. Бұл үй, қазіргі Ескі тас бекініс деп аталатын, АҚШ-тан Техас шебіне апаратын қақпа ретінде танылды.

XIX ғасыр

Қала Техас штатынан да көп жалау астында болды, тоғыз жалауды көрді. Техастың алты туынан өзге, ол Маги Гутьеррес Республикасының, Ұзақ Республиканың және Фредониялық көтерілістің туларымен де мақтанды. 1820 жылы американдықтар Накогдоческе қоныс аудара бастады, ал Техастың алғашқы ағылшын тіліндегі газеті осы жерде жарық көрді. Дегенмен, алғашқы газет (1700-ші жылдары) испан тілінде басылды. Газеттің (испан тілінде) бір данасы жергілікті мұражайда сақталып, көрсетілуде. 1832 жылы Накогдочес шайқасы жергілікті тұрғындардың көп бөлігін біріктірді, олар федералистік үкімет формасын қолдау үшін бірікті. Олардың табысты әрекеттері мексикалық әскерді Шығыс Техастан ығыстырды. Томас Джефферсон Раск – алғашқы Накогдочес ағылшын қоныстанушыларының бірі. Техас революциясының қатысушысы, Сан-Хасинтоның батыры, ол Техас Тәуелсіздік декларациясына қол қойды және Техас Республикасы кезінде соғыс хатшысы болды. Ол Техас штаты комиссиясының президенті болды және Сэм Хьюстонмен бірге Техастың алғашқы екі АҚШ сенаторының бірі болды. Ол 1845 жылдан 1895 жылға дейін жұмыс істеген Накогдочес университетін құруға мұрын қойды. Ескі Накогдочес университетінің ғимараты 1971 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Сэм Хьюстон Техас революциясына дейін (1836) төрт жыл Накогдочесте тұрды және қала орталығында заң кеңсесін ашты. Ол жетекші азаматтардың бірі Анна Рагуеттің қызына уәде берді, бірақ Анна оның Теннессидегі алғашқы әйелі Элиза Алленнен ажырасқан жоқ екенін білген соң одан бас тартты. Уильям Гойнс (Гойенс, Гойнс, Гойнс), ақ ана мен қара әкеден туған ұл, жергілікті қонақүй, жүк тасымалдау қызметі және темірші шеберханасын басқарды, сондай-ақ Накогдочестен тыс Гойнс Хиллінде плантация ұстады. Ол ақ әйелге үйленген және құлдарға ие болған. Ол чероки тайпасымен сауда жасау үшін агент ретінде тағайындалды және революция кезінде Техас армиясына көмек көрсетуде белсенділік танытты. Адольф Стерн – неміс-иудей тегінен шыққан саудагер, қаладағы ең жақсы үйді иеленген. Оның жиі келетін қонақтарына Сэм Хьюстон, Томас Раск, Бас Боулз және Дэвид Крокетт кірді, сондықтан оның күнделігі ерте Накогдочес тарихының ең маңызды деректерінің бірі болып табылады. Накогдочесте Шығыс Техастағы соңғы отбасылық плантациялардың бірі – Август Табб плантациясы да бар, ол 1859 жылы құрылған және сол отбасының меншігінде болып келеді. Август Табб – Германиядан келген иммигрант, ол 1858 жылы қарт анасымен бірге Германиядан шығып, 1859 жылы Накогдоческе келді. Олардың өмірі бірнеше кітапта, соның ішінде Жизела Лаудидің "Мен Жюстина Таббемін" атты тарихи романында баяндалған. Tubbe плантациясы Шығыс Техастағы өмірдің алғашқы кезеңдерінің қалыптасуында маңызды рөл атқарады, оның мақта және қант қамысынан өзге де ерекшеліктері бар. Мүлік және архивтер оның бастапқы негізін қалаушының ұрпағына жеке меншікте және оны жеке кездесу арқылы зерттеуге болады. Tubbe отбасы Накогдочестің "құрылтайшы отбасыларының" бірі саналады, сонымен қатар қазір жойылған Техас және Нью-Орлеан темір жолының қалаға келгеніне де үлес қосты. 1859 жылы Техастағы алғашқы мұнай ұңғымасы осы жерде жұмыс істей бастады, бірақ ол 1901 жылы Бомонт маңында бұрғыланған Спинделтоптай танымал болған жоқ. Лайн Талияферро Барре осы операцияны бастады, бірақ ол Америка Азамат соғысы кезінде тоқтатылды. Соғыс аяқталғаннан кейін Барре Накогдочестен шығысқа қарай 13 шақырым жердегі Оил Спрингске оралып, 1865 жылы тағы бір бұрғылау келісімшартын сатып алып, жобасын қайта бастады. Барре 1866 жылдың 12 қыркүйегінде 106 фут тереңдікте мұнай тапты. Бұл ұңғыма күніне шамамен 10 баррель мұнай өндірді, бірақ 8-40 баррельге дейін шығарылған. 1868 жылы мұнай бағасы төмендеп, Барре қаржылық қолдауын жойып, жобадан бас тартуға мәжбүр болды. Кейіннен бұл кен орындары тағы 20 жыл бойы, яғни 1889 жылға дейін, жұмыс істемеді. Бұл жер ешқашан өнімді болған жоқ, 1890 жылы тек 54 баррель мұнай алынған. Алайда, ол Техастағы алғашқы және ең көне мұнай ұңғымасы болып саналады, өндіріс 1950 жылдарға дейін тіркелген.

1900-жылдар - қазіргі заман

1912 жылы Маркс ағайындары ескі Опера театрына (қазіргі SFA Cole Art Center) ән орындауға келді. Олардың өнерін бір адамның "Қаш, есек қаш!" деп айқай салуы тоқтатты. Көптеген көрермендер ғимараттан шығып, қайта кіргенде Джулиус (кейін Граучо атанған) оларды мазақтады: "Накогдош тақырларға толы!" және "Есек – Техас гүлдерінің ең көркі!" Көрермендер ашуланбастан күлді. Осыдан кейін Джулиус пен оның бауырлары ән айтудан гөрі комедиямен айналысуға шешім қабылдады, себебі ән айтудан көңіл көтерудің қиын болғанын түсінді. Осы оқиғаны еске түсіретін тақташа Накогдочес қаласының орталық алаңында орнатылған. 1946 жылдың 4 қаңтарында қаланың бір бөлігіне күшті торнадо соғып, он адам қаза тауып, 200-ге жуық адам жарақат алды. Торнадо сарапшысы Томас П. Гразулис торнадоның күшін Фуджита шкаласы бойынша F4 деңгейіне бағалады. 1950 жылдың 8 наурызындағы "You Bet Your Life" бағдарламасында Маркс: "Мен бірде Накогдочесте қонақүйдің алдында эухре ойнағаным үшін ұсталдым. Бұл жексенбі күні болды. Накогдочесте жексенбі күні эухре ойнауға рұқсат жоқ. Шынында, мен ойнаған ойынмен оны сенбі күні де ойнауға рұқсат бермеуі керек еді" деді. Маркс бағдарламада Техастан келген кез келген қатысушы болса, Накогдочес туралы әңгімелейтін. 1997 жылы әнші Уилли Нельсон мандолинада ойнайтын досы Пол Бускиркпен бірге Накогдоческе концертке келді. Ол жерде Нельсон Encore студиясында бірнеше джаз әндерін жазды. 2004 жылы ол осы жазбаларды "Nacogdoches" альбомында шығарды. 2003 жылдың 1 ақпанында "Колумбия" ғарыш кемесі қайта кіру кезінде ыдырап, Техас штабының үстіне қалдықтарды төкті. Қалдықтардың көп бөлігі Накогдочес аймағына түсті, ал құтқару жұмыстарының көп бөлігі Накогдоческе шоғырланды. 2005 жылдың 24 қыркүйегінде Рита дауылы Накогдоческе 1 санатты дауыл ретінде келді. Накогдочес Хьюстон мен Галвестон аймағынан эвакуацияланған адамдардың көптігінен туындаған Хьюстонның проблемаларын бастан кешірді. Қалалық баспаналар Катрина дауылынан қашқан адамдармен толы болды. Газ станцияларындағы ұзақ кезеңдер мен азық-түлік және жанармай тапшылығы кең таралды. Көптеген Хьюстондықтар Эстекс тас жолымен (АҚШ 59 тас жолы) (болашақтағы Interstate 69) Шығыс Техас арқылы эвакуацияланды. Рита дауылынан кейін АҚШ 59 тас жолы TXDOT-тың эвакуациялық бағыты ретінде белгіленді, оның барлық қатарлары қарсы бағыттағы қозғалыс үшін пайдаланылуы керек болды. Накогдочес қарсы бағыттағы / эвакуациялық бағыттың солтүстік соңғы нүктесі ретінде тағайындалды. 2008 жылдың 13 қыркүйегінде Айк дауылы Накогдоческе 1 санатты дауыл ретінде келді. Накогдочес маусымның екінші сенбісінде Техас көкжидек фестивалін өткізеді. Бұл қауым Техастағы алғашқы сертификатталған зейнеткерлер қауымдастықтарының бірі болып табылады. Қауым жыл бойы көптеген басқа да іс-шараларды өткізеді, олар туралы visitnacogdoches.com сайтынан білуге болады.

Бұрын Демократтардың бекінісі болған Накогдочес соңғы жылдары Республикалық партияға қарай жылдам қозғалды, АҚШ Конгресі мен Техас штатының заң шығарушы органында Республикалық партия өкілдері бар. Қала, әдетте, Стивен Ф. Остин студенттерінің солшыл көзқарастарымен және қала тұрғындарының консервативті көзқарастарымен үйлесімді. Накогдочес 1998 жылдан бері Техас магистральдық бағдарламасына қатысады. Накогдочестің орталық алаңы "Texas Meetings and Events" журналымен "Ең жақсы тарихи орын" деп танылды. Накогдочес Rand McNally және USA Today басылымдарында "Американың ең достық қалаларының" бірі деп аталды. Накогдочес – Техас штабының Азаматтық әуе патрулінің, Әуе күштерінің қосымша бөлімшесінің кеңсесі.

География

Накогдочес Хьюстонның солтүстік-шығысында шамамен 140 миль (225 км), Далластан оңтүстік-шығыста 180 миль (290 км) және Шревпорттан оңтүстік-батыста 90 миль (145 км) қашықтықта орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 25,3 шаршы миль (66 км2) құрайды, оның ішінде 25,2 шаршы миль (65 км2) құрлық және 0,1 шаршы миль (0 км2) (0,24%) су алабын құрайды. Қала орталығы ЛаНана және Банита ағындарының қосылған жерінен солтүстікке қарай орналасқан. Накогдочес көлі қаладан батысқа қарай 10 миль (16 км) қашықтықта жатыр.

Климат

Әдетте ең жылы ай - тамыз. 2000 жылы ең жоғары температура тіркелді. Ең суық ай - қаңтар. Ең төменгі температура 2021 жылы тіркелді. Жауын-шашын көбінесе мамыр айында болады.

Үкімет

Қалалық қызметтерді басқару және үйлестіруді қала әкімі, қала басқарушысы және басқа да әкімшілік және операциялық лауазымдар қамтамасыз етеді.

Федералды үкімет

Федералды деңгейде Техас штатынан АҚШ Сенатында екі республикашыл сенатор өкілдік етеді: Джон Корнин және Тед Круз. Накогдочес Техас штатының 17-ші конгресс округіне кіреді, және бұл округті қазіргі уақытта республикашыл Пит Сешнс ұсынып отыр.

Білім

Накогдочес қаласына негізінен Накогдочес тәуелсіз мектеп округі қызмет көрсетеді. Қаланың шағын бөліктері Вудэн МДБ-ға да қарастырылған. Айналасындағы аудандарға Central Heights, Douglass, Garrison, Martinsville, Chireno және Cushing мектеп округтері қызмет етеді. Накогдочесте 13 000-ға жуық студенті бар Стивен Ф. Остин мемлекеттік университеті орналасқан. Стивен Ф. Остин Шығыс Техас тарихи қауымдастығына да үйінді. Анджелина колледжі Накогдочесте филиалды пайдаланады. Техас заң шығарушы органы Накогдочес округін Анджелина колледжінің аумағына жатқызды.

Газет

Daily Sentinel 1899 жылы құрылған және Накогдочес аймағында жарияланып, таратылады.

Танымал мәдениетте

Кормак Маккартидің "Қандық меридиан" романында Накогдочес қаласы – "Бала" атты басты кейіпкердің басты қарсыласы судья Холденмен алғашқы рет кездесетін орын. Накогдочес Red Dead Online ойынындағы ойыншыларға қолжетімді Nacogdoches еріндісі арқылы да көрсетілген.