Кіріспе
ASCOM (AStronomy Common Object Model) – Microsoft Windows ортасында орнатулар, фокус тарту құрылғылары және бейне түсіру құрылғылары сияқты астрономиялық жабдықтарға стандартты интерфейс беруге бағытталған ашық бастама.
Тарих
ASCOM 1997 жылдың соңы мен 1998 жылдың басында Боб Денни жасап шығарды, ол екі коммерциялық бағдарлама және бірнеше тегін пайдалануға арналған қосымшаларды жариялады. Ол сондай-ақ Дуг Джорджты коммерциялық CCD камераларын басқару бағдарламалық құралына ASCOM мүмкіндіктерін енгізуге ықпал етті. ASCOM-ды алғаш рет қабылдаған обсерватория 1998 жылдың басында Junk Bond обсерваториясы болды. Бұл құрылымда астероидтерді бақылауға арналған роботталған телескопты іске қосу үшін пайдаланылды. ASCOM-ның сәтті қолданылуы туралы мақала Sky & Telescope журналында жарияланды. Бұл ASCOM-ның кеңінен таралуына көмектесті. ASCOM стандарттары ASCOM Инициативасының бақылауына берілді, бұл топ стандарттарды одан әрі дамытуға ерікті түрде келген астрономиялық бағдарламалық құралдарды жасаушылардан құралды. Денни, Джордж, Тим Лонг және басқалардың ықпалымен ASCOM құрылғы драйверлері стандарттары жиынтығына айналды. 2004 жылы ASCOM құрылғы драйверлері 150-ден астам астрономиямен байланысты құрылғыларды қолдады, олар тегін бағдарлама ретінде шығарылды. Көптеген драйверлер де ашық кодты. ASCOM дамыған сайын, термин компоненттік объект моделімен байланысы азайды және стандарттар мен оларға негізделген бағдарламалық құралдарды ғана емес, сонымен қатар бақылау жүйесінің архитектурасын және роботталған телескоптың дизайн философиясын сипаттау үшін кеңінен қолданыла бастады. 2004 жылы ASCOM формальды түрде компоненттік объект моделіне сілтеме болып қала берді, бірақ термин өздігінен тұруы күтілуде, өйткені Microsoft NET сияқты жаңа технологиялар компоненттік объект моделі ұсынған функцияларды өздеріне алады және қосымша ASCOM жобалары құрылғы драйверлеріне назар аударуын азайтады. Джонатан Фэй ASCOM стандартына үлес қосты. WorldWide Telescope ASCOM клиентімен жұмыс істеген кезде ол ASCOM 5 нұсқасының қайта жобалануына әкелген NET Framework прототиптік сыныптарын жасады. 2011 жылдың маусым айында ASCOM платформасының 6-шы нұсқасының шығарылуы ашық бастапқы кодты дамыту парадигмасына өтуді белгіледі, бірнеше дамытушылар бұл жұмысқа үлес қосты және платформаның барлық бастапқы коды Creative Commons лицензиясы бойынша қолжетімді болды. Бастапқыда платформаны дамытушылар тобы бастапқы кодты басқару, мәселелерді қадағалау және жобаны басқару үшін TiGra Networks (Лонгтың IT консалтингтік компаниясы) серверлерін пайдаланды, серверлік лицензияларды Atlassian және JetBrains ұсынды. 2012 жылы, даму стиліндегі айырмашылықтарға байланысты, TiGra Networks бағдарламалық құралды дамытуға қатысуын тоқтатты және бастапқы код SourceForge-ге көшірілді.
Бұл не?
Ascom платформасы – астрономияға қатысты әртүрлі құрылғыларға арналған компьютерлік драйверлер жиынтығы. Ол әртүрлі компьютерлік бағдарламалар («қосымшалар») мен құрылғылардың бір уақытта бір-бірімен байланысуына мүмкіндік беретін келісілген стандарттарды пайдаланады. Бұл сіздерге бір компьютермен монтаждар, фокусерлер, камералар және фильтр дөңгелектері сияқты құрылғыларды басқаруға мүмкіндік береді, тіпті бірнеше компьютерлер осы ресурстарға қол жеткізуді бөлісе отырып. Мысалы, бір бағдарламаны нысандарды табуға, ал екіншісін телескопты бағыттауға пайдалануға болады, олар екеуі де сіздің монтаждарыңызды бір уақытта басқарады. ASCOM драйвері клиент пен аппараттық құрал арасындағы абстракция қабаты ретінде жұмыс істейді, осылайша клиенттегі аппараттық тәуелділікті жояды және клиентті қажетті ең төменгі қасиеттер мен әдістерді қолдайтын барлық құрылғылармен автоматты түрде үйлесімді етеді. Мысалы, осы абстракция ASCOM клиентіне құрылғы тізбелі немесе желілік қосылым арқылы қосылғандығын білудің қажеті болмай, бейне түсіру құрылын пайдалануға мүмкіндік береді. ASCOM, ASCOM-ға сәйкес бағдарламалық қамтамасыз етудің ASCOM-ға сәйкес құрылғымен байланысуы үшін пайдалана алатын қажетті қасиеттер мен әдістер жиынтығын анықтайды. ASCOM сонымен қатар, барлық өндірушілердің құрылғыларында болмауы мүмкін, жалпы мүмкіндіктерді пайдалану үшін бірнеше қосымша қасиеттер мен әдістерді анықтайды. ASCOM клиенттік қосымшасы әртүрлі қасиеттерді тексеру арқылы қандай мүмкіндіктерді пайдалануға болатынын анықтай алады. Қасиеттер мен әдістер скрипт интерфейстері арқылы қол жетімді, бұл VBScript және JavaScript сияқты стандартты скрипт бағдарламаларымен құрылғыларды басқаруға мүмкіндік береді. Шындығында, Microsoft COM нысандарына қол жеткізуді қолдайтын кез келген тіл ASCOM-мен байланыса алады. ASCOM Platform бағдарламалық пакетін жүктеуге болады, ол кейбір жалпы кітапханалар мен құжаттаманы, сондай-ақ жабдықтардың кең ауқымына арналған ASCOM драйверлері жиынтығын орнатады. ASCOM Platform пакетіне кірмейтін құрылғыларға арналған қосымша ASCOM драйверлерін бөлек жүктеуге және орнатуға болады. ASCOM көбінесе әуесқойлар қауымдастығы қолданса да, стандарт тегін қол жетімді болғандықтан, кейбір кәсіби орналымдарда да қолданылады.
Лицензиялау
Арнайы лицензиялау талаптары жоқ, тек клиенттік қолданба ASCOM-мен үйлесімді болса ғана ASCOM логотипін пайдалануға болады, ал ASCOM драйвері міндетті түрде барлық қажетті қасиеттер мен әдістерді іске асыруы тиіс (бірақ қосымша қасиеттер мен әдістерді іске асыру міндетті емес).
Соңғы пайдаланушы
Астрономның пікірінше, бұл ASCOM платформасын және қажетті клиенттік бағдарламалық қамтамасыздандыруды орнатудың оңай мәселесі; ешқандай бағдарламалау қажет емес. ASCOM драйверлері планетарий бағдарламалық қамтамасыздандыруы сияқты құрылғыларды компьютерден басқаруға мүмкіндік береді, соның арқасында телескопты таңдалған нысанға бағыттауға болады. Монтаждау, фокус және бейне түсіру құрылғысының ASCOM драйверлерін пайдаланып, терең ғарыш суреттерін түсіру үшін толық автоматтандырылған орта құруға болады.
Жасаушы
Әзірлеушілер скрипт немесе объект интерфейсін қолданып, өз клиенттерін жасау арқылы ASCOM мүмкіндіктерін кеңейте алады.
ASCOM Alpaca
Қазіргі уақытта ASCOM Alpaca деп аталатын жаңа жоба әзірленуде. Alpaca API RESTful технологияларын және TCP/IP-ні пайдаланып, ASCOM қолданбалары мен құрылғыларының қазіргі заманғы желілік ортада байланысуын қамтамасыз етеді. Бұл жақын арада ASCOM үйлесімді құрылғылардың Linux және Mac OSX-ті қоса алғанда, барлық операциялық жүйелерде жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.