Патрик Мур: Астроном, жазушы және тележүргізушінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Астроном, тележүргізуші және жазушы (1923–2012)

Мурдың астрономияға деген ерте қызығушылығы оны 11 жасында Британдық астрономиялық қауымдастығына қосылуға итерді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінде қызмет етті және 1953 жылы Айды бақылау туралы алғашқы кітабын жариялағанға дейін қысқа мерзімге оқытушы болып жұмыс істеді. Айды бақылаудағы сарапшылығымен және Колдуэлл каталогын жасауымен танымал Мур жетпістен астам астрономия кітабының авторы болды. Ол 1957 жылдан бастап 2012 жылы қайтыс болғанға дейін BBC-нің "The Sky at Night" телешоуын жүргізді – бұл әлемдегі ең ұзақ жүрген телесериалдардың бірі. Оның жылдам сөйлеуі және моноклі сияқты ерекшеліктері оны британдық телевидениенің танымал және бірден танылатын тұлғасына айналдырды. Мур Халықтық астрономия қоғамын құрушылардың бірі және оның президенті болды. Астрономиядан басқа, Мур видео ойындар телешоуында да пайда болды. Мур өзіндік біліммен ксилофон мен фортепианода ойнайтын, сондай-ақ танымал композитор болды. Ол крикет, гольф және шахмат ойындарымен әуесқой болды. Көптеген ғылыми-танымдық кітаптардан өзге, ол көптеген көркем әдебиеттерді де жазды. Ол түлкі аулауға қарсы болды, Еуропалық Одақты ашық сынады және Ұлыбританияның тәуелсіздік партиясын қолдады, сондай-ақ қысқа ғана өмір сүрген, иммиграцияға қарсы Біріккен Ұлт партиясының төрағасы болды. 2001 жылы ол рыцарь атағымен марапатталды.

Ерте өмір

Мур 1923 жылғы 4 наурызда Миддлсекс округіндегі Пиннер қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – Чарльз Трахсел Колдуэлл Мур (1947 жылы қайтыс болды), анасы – Гертруда (құрметті аты Уайт) (1981 жылы қайтыс болды). Алты жасында астрономияға қызығушылық танытып, 11 жасында Британдық астрономиялық қауымға мүше болды. 14 жасында Шығыс Гринстедтегі шағын обсерваторияны басқаруға шақырылды, себебі оның ұстазы, обсерваторияны басқарған Уильям Садлер Фрэнкс жол апатында қаза тапқан болатын. 16 жасында көз дәрігері оң көзі сол көзінен нашар екенін айтқаннан кейін монокль тағуды бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мур Шығыс Гринстедтегі «Отан қорғаушылар» қатарына қосылды, онда оның әкесі взвод командирі болып сайланған еді. Ол 1941 жылғы желтоқсанда 18 жасында Корольдік әуе күштері еріктілер резервіне тіркелді және 1942 жылғы шілдеге дейін 2-ші сыныпты ұшқыш ретінде қызметке алынбады. Англиядағы түрлі RAF базаларында негізгі жаттығудан өткеннен кейін, ол Британдық Достастықтың Әуе оқу жоспары бойынша Канадаға барып, Нью-Брансуиктегі RAF Монктонда навигатор және ұшқыш ретінде оқуын аяқтады. 1944 жылғы маусымда Англияға оралғаннан кейін ол ұшқыш офицер болып тағайындалды және Камберлендтегі RAF Милломға жіберілді, онда ол «Викерс Веллингтон» бомбалаушысының экипажында навигатор болғанын айтты, теңізді күзету және континенттік Еуропаға бомбалау миссияларына қатысқандығын мәлімдеді. Алайда, ол әлі де Милломда жаттығуда болды және Еуропадағы соғыс аяқталғанға дейін бес күн бұрын ғана Бомбалау командованиесіне жіберілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Мур адиutant, содан кейін аймақтық метеорологиялық офицер болды және 1945 жылғы қазан айында ұшқыш офицер шенімен демобилизацияланды.

Астрономиядағы мансабы

Соғыстан кейін Мур Кембридж университетінде оқуға берілген гранттан бас тартты, өйткені ол "өз күшімен тұруды" қалады. 1945 жылдан 1953 жылға дейін Кентте жұмыс істеді. Оның екінші кітабы француз астрономы Жерар де Вокульердің еңбегін аударудан тұрды (Мур француз тілін жетік білді). "Планеталарға нұсқау" атты екінші ғылыми кітабынан кейін ол өзінің алғашқы көркем шығармасын – "Айдың иесі" атты жасөсперімдерге арналған ғарыштық оқиғалар кітабын жазды (соның ішінде 1970 жылдардың соңындағы Скотт Сондерс ғарыш оқиғалары сериясы); ол ересектерге арналған роман мен "Ежелгі шамдар" атты фарс жазды, бірақ оларды жариялауды қаламады. Мур 1969 жылы жарық көрген Ж. Лочак пен Андраде Э. Силваның "Кванта" кітабын француз тілінен аударды. Холмвудта оқыта жүріп, ол үйінде 12 ½ дюймдік рефлекторлық телескоп орнатты, оны өмірінің соңына дейін сақтап қалды. Оның алғашқы теледидарлық көрсетілісі 1950 жылдары көптеп хабарланған ұшатын тарелкалардың бар екендігі туралы пікірталас болды; Мур лорд Даудинг пен басқа да НЛО жақтастарына қарсы пікір білдірді. Ол тікелей эфирде астрономиялық бағдарлама жүргізуге шақырылды және ең қиын мәселе – сәйкес тақырыптық әуенді табу екенін айтты; Жан Сибелиустің "Пеллеас және Мелисанда" әні таңдалды және бағдарламаның барлық кезеңінде қолданылды. Бастапқыда бағдарлама "Жұлдыз картасы" деп аталды, бірақ "Радио Таймс" газетінде "Түнгі аспан" деп өзгертілді. Мур 2004 жылдың шілдесінде залалданған қаз жұмыртқасын жегеннен кейін тамақ улануына шалдығып, жартылай өлімге дейін барды, сол эпизодта оның орнын Крис Линтотт басты. Мур 1957 жылдан бері бағдарлама жүргізуші ретінде Гиннестің рекордтар кітабына енді. 2004 жылдан 2012 жылға дейін бағдарлама Мурдың үйінен көрсетілді, себебі артрит оның студияға баруына кедергі келтірді. Жылдар бойы ол бағдарламасын басқа арналарға беру туралы көптеген тиімді ұсыныстар алды, бірақ BBC-мен жасасқан "джентльмендік келісім" болғандықтан оларды қабылдамады. 1959 жылы кеңестік ғалымдар Мурға Луна-3 зондының фотосуреттерін көруге және оларды тікелей эфирде көрсетуге мүмкіндік берді. Луна-4 зондының хабар таратуы техникалық қиындықтарға ұшырады, және осы кезде Мур үлкен шыбықты жұтып қойды; екі эпизод та тікелей эфирде болды және Мурға қарамастан жалғастыру қажет болды. Ол Кеңес Одағына шақырылып, ғарышқа алғаш сапар шеккен Юрий Гагаринмен кездесті. 1961 жылдың қыркүйегінде "Түнгі аспан" бағдарламасының 50-ші эпизодында Мурдың планетаның тікелей телескопиялық суретін тікелей эфирде көрсетуге тырысуы, бұлт аспанды жапқан кезде, тағы бір күлкілі эпизодқа айналды. 1965 жылы ол Солтүстік Ирландиядағы жаңадан салынған Армаг планетарийінің директоры болып тағайындалды, ол бұл лауазымда 1968 жылға дейін қызмет етті. Англиядан тыс жерде оның тұруы қысқа болды, себебі ол "Соғыс" деп аталатын дау-дамайдың басталуына қатысуды қаламады. Ол скаут қозғалысының Армаг округі бойынша хатшысы болып тағайындалды, бірақ католиктерді қабылдауға болмайтыны туралы хабарланғаннан кейін отставкаға кетті. Планетарийді дамыту кезінде Мур Гото Марс проекторын алу үшін Жапонияға барды. Ол Ирландия Республикасындағы Бирр телескобын қайта құруға көмектесті. Ол Бат қаласындағы Гершель астрономиялық мұражайын дамытуда маңызды рөл атқарды. 1968 жылдың маусымында ол Англияға оралып, Армагтағы лауазымынан кеткеннен кейін Селсиде қоныстанды. NASA Apollo бағдарламасында, Apollo 8 миссиясын ұсынған кезде, ол "бұл адамзат тарихындағы ұлы сәттердің бірі" деп мәлімдеді, бірақ оның хабарларын балалар бағдарламасы Jackanory үзіп жіберді. Ол Apollo 9 және Apollo 10 миссияларының жүргізушісі болды, ал Айға қону миссиясын BBC теледидарымен жариялауда Клифф Микельмор және Джеймс Бёркпен бірге болды. Үйде жазылған жазбадан көрініп тұрғандай, түсіру кезінде студиялық команда тыныш болды, NASA-ның пікірін кедергісіз қалдырды. "Қосылу" болғаннан кейін 14 секундтан кейін Берк "Олар қосысты" деді. 36 секундтан кейін ол "Бөрік қонды" деді. 53 және 62 секунд аралығында ол алдағы тоқтату / тоқтату туралы шешімді түсіндірді және NASA байланыс болғаннан кейін 90 секундтан кейін T1 тоқтатылуын хабарлады. 100 секундтан кейін жазылған реті аяқталады. Осылайша, Мурдың нақты уақыттағы түсініктемесі тікелей эфирде көрсетілмеді және Берк студия командасын пікірлер мен реакция үшін сұрамас бұрын жазба аяқталды. Мур 12-ден 17-ге дейінгі Apollo миссияларын теледидарда көрсетуге қатысты. Ол 1966 жылы Халықаралық Астрономиялық Одақтың мүшесі болып сайланды; Одақтың Бас Ассамблеясының бюллетендерін екі рет өңдеген. Ол Әуесқой Астрономдардың Халықаралық Одағын құруға тырысты, бірақ қызығушылықтың болмауына байланысты ол сәтсіз аяқталды. 1970 және 80 жылдары ол Voyager және Pioneer бағдарламалары туралы хабарлады, көбінесе NASA штаб-пәтерінен. Осы кезде ол арнайы теориялар мен "бұл жерде не істеуге болады, ғарыш зерттеулеріне ақша жұмсаудың қажеті не?" сияқты сұрақтар қойған тілшілерге көбірек ашуланып, "мен ақымақпен сөйлесіп тұрғанымды білемін" деді. Оны "астрономия мен астрологияның айырмашылығы қандай?" деген сұрақ та ашуландырды. Оған қарамастан, ол үйіне жеткізілген барлық хаттарға жауап беруге тырысты, қарапайым сұрақтар қойғандарға, сондай-ақ арнайы теориялардың жақтастарына және "қызықпағандарға" стандартты жауаптар жіберді. Оның аты әйгілі болғанына қарамастан, оның телефон нөмірі телефон анықтамалығында тіркелген және ол өз обсерваториясын жұртшылыққа көрсетуге қуанышты болды. Ол 109 жұлдыздық шоғырлар, тұмандықтар мен галактикаларды әуесқой астрономдар бақылауы үшін Caldwell каталогын жасады. 1982 жылы 2602 Moore астероиді оның құрметіне аталды. 1986 жылдың ақпанында ол "Түнгі аспан" бағдарламасының арнайы эпизодын Хэллей кометасының жақындауына арнады, бірақ кейіннен BBC-нің жақсы қаржыланған Horizon командасы "бағдарламаны толығымен бұзып жіберді" деді. 1998 жылдың қаңтарында торнадо Мурдың бақша обсерваториясының бір бөлігін қиратты; ол кейіннен қайта құрылды. Мур 1998 жылы Корольдік обсерваторияның жабылуына қарсы сәтті күреспеді. Мурдың "Түнгі аспан" бағдарламасының сүйікті эпизодтарына күннің толық тұтылуына қатысты эпизодтар жатты, және ол "күннің толық тұтылуының сұлулығымен теңесе алатын ештеңе жоқ" деді. Мур 1999 жылы Англиядағы толық тұтылу кезінде BBC жүргізушісі болды, бірақ оның командасы Корнуоллдан көрген көрінісі бұлтпен жабылған. Мур Саут-Даунс планетарийі мен ғылым орталығының меценаты болды және 2001 жылы оның ресми ашылуына қатысты. 2007 жылдың 1 сәуір күні бағдарламаның 50 жылдығына орай BBC One арнасында жартылай пародиалық эпизод көрсетілді, онда Мур Уақыт Лорды ретінде бейнеленді және арнайы қонақтар, әуесқой астрономдар Джон Калшоу (Мурдың алғашқы "Түнгі аспан" бағдарламасын ұсынуын пародиалық түрде бейнеледі) және Брайан Мэй болды. 2007 жылдың 6 мамырында бағдарламаның 50 жылдығын мерекелеу үшін BBC One арнасында арнайы эпизод көрсетілді, Мурдың Селсидегі бақшасындағы кеш, онда кәсіби және әуесқой астрономдар қатысты. Мур "Түнгі аспан" бағдарламасының рекордтық 700-ші эпизодын 2011 жылдың 6 наурызында Суссекстегі үйінде мерекеледі. Ол арнайы қонақтар, профессор Брайан Кокс, Джон Калшоу және Корольдік астроном лорд Риспен бірге бағдарламаны ұсынды. 2012 жылдың қаңтарында артрит және ескі омырқа жарақатының салдарынан ол енді телескопты пайдалана алмайтыны хабарланды. Алайда, ол әлі де үйінен "Түнгі аспан" бағдарламасын жүргізе алды.

After the war, Moore rejected a grant to study at the University of Cambridge, citing a wish to "stand on my own two feet". in Kent from 1945 to 1953. His second book was a translation of a work of French astronomer Gérard de Vaucouleurs (Moore spoke fluent French). After his second original science book, Guide to the Planets, he wrote his first work of fiction, The Master of the Moon, the first of numerous young adult fiction space adventure books (including the late 1970s series the Scott Saunders Space Adventure); he wrote a more adult novel and a farce titled Ancient Lights, though he did not wish either to be published. Moore also translated the book Quanta by J Lochak and Andrade E Silva, published in 1969, from the French. While teaching at Holmewood he set up a 12½ inch reflector telescope at his home, which he kept into his old age. His first television appearance was in a debate about the existence of flying saucers following a spate of reported sightings in the 1950s; Moore argued against Lord Dowding and other UFO proponents. He was invited to present a live astronomy programme and said the greatest difficulty was finding an appropriate theme tune; the opening of Jean Sibelius's Pelléas et Mélisande was chosen and used throughout the programme's existence. The programme was originally named Star Map before The Sky at Night was chosen in the Radio Times. Moore presented every monthly episode except for one in July 2004 when he suffered a near fatal bout of food poisoning caused by eating a contaminated goose egg and was replaced for that episode by Chris Lintott. Moore appears in the Guinness World Records book as the world's longest serving TV presenter having presented the programme since 1957. From 2004 to 2012, the programme was broadcast from Moore's home, when arthritis prevented him from travelling to the studios. Over the years he received many lucrative offers to take his programme onto other networks, but rejected them because he held a 'gentlemen's agreement' with the BBC. In 1959 the Russians allowed Moore to be the first Westerner to see the photographic results of the Luna 3 probe, and to show them live on air. Less successful was the transmission of the Luna 4 probe, which ran into technical difficulties and around this time Moore famously swallowed a large fly; both episodes were live and Moore had to continue regardless. He was invited to visit the Soviet Union, where he met Yuri Gagarin, the first man to journey into outer space. For the fiftieth episode of The Sky at Night, in September 1961, Moore's attempt to be the first to broadcast a live direct telescopic view of a planet resulted in another unintended 'comedy episode', as cloud obscured the sky. In 1965, he was appointed director of the newly constructed Armagh Planetarium in Northern Ireland, a post he held until 1968. His stay outside England was short partly because of the beginning of The Troubles, a dispute Moore wanted no involvement in. He was appointed Armagh County secretary of the Scout movement, but resigned after being informed that Catholics could not be admitted. In developing the Planetarium, Moore travelled to Japan to secure a Goto Mars projector. He helped with the redevelopment of the Birr Telescope in the Republic of Ireland. He was a key figure in the development of the Herschel Museum of Astronomy in Bath. In June 1968 he returned to England, settling in Selsey after resigning his post in Armagh. During the NASA Apollo programme, presenting on the Apollo 8 mission, he declared that "this is one of the great moments of human history", only to have his broadcast interrupted by the children's programme Jackanory. He was a presenter for the Apollo 9 and Apollo 10 missions, and a commenter, with Cliff Michelmore and James Burke, for BBC television's coverage of the Moon landing missions. A homemade recording reveals that the studio team was very quiet during the landing sequence, leaving the NASA commentary clear of interruptions. Some 14 seconds after "contact" Burke says "They've touched". At 36 seconds he says "Eagle has landed". Between 53 and 62 seconds he explains the upcoming stay/no stay decision and NASA announces the T1 stay at 90 seconds after contact. At 100 seconds the recorded sequence ends. Thus any real time comment Moore made was not broadcast live and the recording ends before Burke polls the studio team for comment and reaction. Moore participated in TV coverage of Apollo missions 12 to 17. He was elected a member of the International Astronomical Union in 1966; having twice edited the Union's General Assembly newsletters. He attempted to establish an International Union of Amateur Astronomers, which failed due to lack of interest. During the 1970s and 80s, he reported on the Voyager and Pioneer programs, often from NASA headquarters. At this time he became increasingly annoyed by conspiracy theorists and reporters who asked him questions such as "Why waste money on space research when there is so much to be done here?". He said that when asked these type of questions "I know that I'm dealing with an idiot." Another question that annoyed him was "what is the difference between astronomy and astrology?" Despite this he made a point of responding to all letters delivered to his house, and sent a variety of standard replies to letters asking basic questions, as well as those from conspiracy theorists, proponents of hunting and 'cranks'. Despite his fame, his telephone number was always listed in the telephone directory and he was happy to show members of the public his observatory. He compiled the Caldwell catalogue, of 109 star clusters, nebulae, and galaxies for observation by amateur astronomers. In 1982, asteroid 2602 Moore was named in his honour. In February 1986 he presented a special episode of The Sky at Night on the approach of Halley's Comet, though he later said the BBC's better funded Horizon team "made a complete hash of the programme." In January 1998, a tornado destroyed part of Moore's garden observatory; it was subsequently rebuilt. Moore campaigned unsuccessfully against the closure of the Royal Observatory, Greenwich in 1998. Among Moore's favourite episodes of The Sky at Night were those that dealt with eclipses, and he said "there is nothing in nature to match the glory of a total eclipse of the Sun." Moore was a BBC presenter for the total eclipse in England in 1999, though the view he and his team had from Cornwall was obscured by cloud. Moore was the patron of the South Downs Planetarium and Science Centre, and he attended its official opening in 2001. On 1 April 2007, a 50th anniversary semi spoof edition of the programme was broadcast on BBC One, with Moore depicted as a Time Lord and featured special guests, amateur astronomers Jon Culshaw (impersonating Moore presenting the first The Sky at Night) and Brian May. On 6 May 2007, a special edition of The Sky at Night was broadcast on BBC One, to commemorate the programme's 50th anniversary, with a party in Moore's garden at Selsey, attended by amateur and professional astronomers. Moore celebrated the record breaking 700th episode of The Sky at Night at his home in Sussex on 6 March 2011. He presented with the help of special guests Professor Brian Cox, Jon Culshaw and Lord Rees, the Astronomer Royal. It was reported in January 2012 that because of arthritis and the effects of an old spinal injury he was no longer able to operate a telescope. However, he was still able to present The Sky at Night from his home.

Активизм және саяси көзқарастар

Мур 1950 жылдары Либерал партияны қысқа мерзімге қолдады, бірақ кейін Либерал-демократтарды сынап, олардың ұстанымдарын күрт өзгерте алатынына сенетінін айтты. Егер бірнеше дауыс қосымша алса, BNP немесе Социалистік жұмысшылар партиясына қуана қосылатынын мәлімдеді. Иремонгер мен Мур Тэтчершілдерге айналғаннан кейін саяси науқандардан бас тартты. 2001 жылы Чичестер сайлау округінен UKIP үміткері Дуглас Деннидің үгітін жүргізді. Мур консервативті саяси көзқарастарымен белгілі болды. Өзін ағылшын (британдық емес) деп мақтан тұтып, "ешқандай адаммен бірігуге тілек білдірмейтінін" айтты. Мур британ саясаткері Энох Пауэллді құрметпен еске алды. Автобиографиясының бір бөлімін ("Заңның әлсіз қолы") қазіргі британ қоғамын, әсіресе "көлік құралдарын іздеумен" айналысатын полицейлерді, сот үкімдерін, нәсілдік теңдік туралы заңды, жыныстық дискриминацияға қарсы заңды және "Ой полициясы/саяси тұрғысынан дұрыс топтарды" сынауға арнады. Ол "гомосексуалдар СПИДтің таралуына жауапты" деп жазды (Еден бағы Адам мен Хауаның үйі, Адам мен Стивтің емес). 2007 жылы Radio Times радиосына берген сұхбатында BBC-ді "әйелдер бұзып жатыр" деп мәлімдеді: "Мәселе мынада, қазіргі BBC-ді әйелдер басқарып жатыр, және ол көрініп тұр: жасырын опералар, тамақ дайындау, викториналар, үй шаруашылығы драмалары. Алтын дәуірде мұндай болмас еді". Жауап ретінде BBC өкілі Мурды теледидардағы ең сүйікті тұлғалардың бірі деп сипаттап, оның "ашық" пікірлері "барлығымыз оны жақсы көретін нәрсе" екенін айтты. 2002 жылғы маусымда 101-бөлмеде әйел жаңалықтар оқырмандарын 101-бөлмеге жіберді. Мені динозавр деп айыптауы мүмкін, бірақ динозаврлар жерді ұзақ уақыт бойы билегенін еске салайын. Мур Ирак соғысын сынап, "Рональд Рейган Ақ үйдің басшысы болған кезде әлем қауіпсіз болды" деді. Мур өзінің оңшыл көзқарастарына қарсылық білдіру үшін түлкі аулауға, қанды спорт түрлеріне және өлім жазасына қарсы екенін айтты. Вегетариан болмаса да, "тек көңіл көтеру үшін адам өлтіретін адамдарға" деген жек көру сезімін білдірді. Ол жануарларды жақсы көріп, көптеген жануарларды қорғау ұйымдарын қолдады (әсіресе Мысықтарды қорғау қоры). Мысықтарға ерекше құрметпен қарады және "мысықсыз үй - жансыз үй" деп мәлімдеді. Мур мектептерде астрономияны оқытуға қарсы болды. Сұхбатында ол былай деді: "Көріп отырғаныңыздай, астрономияға қызығушылық танытқан адам оған табиғи түрде тартылады, мен де солай болдым. Егер оны мектепте сабақ ретінде оқыта бастасаңыз, ол бүгінгідей жаман оқытылады және ынтасы жойылады".

Moore briefly supported the Liberal Party in the 1950s, though later condemned the Liberal Democrats, saying he believed they could alter their position radically and that they "would happily join up with the BNP or the Socialist Workers Party if [by doing so] they could win a few extra votes." Iremonger and Moore gave up political campaigning after deciding they were Thatcherites. and campaigned on behalf of Douglas Denny, the UKIP candidate for the Chichester constituency in 2001. Moore was known for his conservative political views. Proudly declaring himself to be English (rather than British) with "not the slightest wish to integrate with anybody", he stated his admiration for British politician Enoch Powell. Moore devoted an entire chapter ("The Weak Arm of the Law") of his autobiography to denouncing modern British society, particularly "motorist hunting" policemen, sentencing policy, the Race Relations Act, Sex Discrimination Act and the "Thought Police/Politically Correct Brigade". He wrote that "homosexuals are mainly responsible for the spreading of AIDS (the Garden of Eden is home of Adam and Eve, not Adam and Steve)". In 2007, in an interview with Radio Times, he said the BBC was being "ruined by women", commenting that: "The trouble is that the BBC now is run by women and it shows: soap operas, cooking, quizzes, kitchen sink plays. You wouldn't have had that in the golden days." In response, a BBC spokeswoman described Moore as being one of TV's best loved figures and remarked that his "forthright" views were "what we all love about him". During his June 2002 appearance on Room 101 he banished female newsreaders into Room 101. I may be accused of being a dinosaur, but I would remind you that dinosaurs ruled the Earth for a very long time.|Moore responds to those who criticise his right wing beliefs

He wrote in his autobiography that Liechtenstein – a constitutional monarchy headed by a prince – had the best political system in the world. Moore was a critic of the Iraq War, and said "the world was a safer place when Ronald Reagan was in the White House". Moore cited his opposition to fox hunting, blood sports and capital punishment to rebut claims that he had ultra right wing views. Though not a vegetarian, he held "a deep contempt for people who go out to kill merely to amuse themselves." He was an animal lover, supporting many animal welfare charities (particularly Cats Protection). He had a particular affinity for cats and stated that "a catless house is a soulless house". Moore was opposed to astronomy being taught in schools. In an interview he said:
You see, anyone who is interested in astronomy will gravitate to it, as I did. If you start teaching it as a school subject, it's going to be taught badly, like everything else these days, and enthusiasm is going to be killed.

Басқа қызығушылықтар мен танымал мәдениет

Өзінің ұзақ жылдар бойы теледидардағы мансабы мен ерекше мінез-құлқының арқасында Мур кеңінен танылып, халыққа жақын тұлғаға айналды. 1976 жылы бұл BBC Radio 2 арнасында Апрель әзілі күніне арналған пародиада жақсы пайдаланылды, онда Мур бір рет болатын астрономиялық құбылыс туралы хабарлады, егер тыңдаушылар дәл сол сәтте, сағат 9.47-де секірсе, олар уақытша салмақсыздық сезімін басынан өткеретінін мәлімдеді. BBC-ге тыңдаушылардан осы сезімді сезінгендерін айтып көптеген қоңыраулар түсті. Мур басқа теледидар және радио бағдарламаларында да пайда болды, соның ішінде BBC Radio 4 арнасының «Just a Minute» панельдік шоуында. 1992 жылдан 1998 жылға дейін ол Channel 4 телехикаясы «GamesMaster» сериалында бейне ойындар туралы барлық білетін кейіпкердің рөлін ойнады. «GamesMaster» видео ойындар бойынша сынақтар қойып, алдаулар мен кеңестер туралы сұрақтарға жауап берді. Шоудың жүргізушісі Доминик Даймонд Мурдың шоуда айтқандарын түсінбегенін, бірақ оның үлесін бір реттен жазғанын айтты. Мур жергілікті пьесаларда ойнаған ынталы актер болды. Ол «The Goodies» сериалының бірнеше эпизодында және «Morecambe and Wise» шоуында өзін-өзі пародиалайтын рөлдерде пайда болды, сондай-ақ Хорн қайтыс болғанға дейін бірнеше күн бұрын Кеннет Хорнмен бірге эфирге шықты. Ол «Галактикаға автостоппен баратын жолшық» радиосының төртінші сериясында шағын рөл орындады, ал BBC Radio 1 ғылыми-фантастикалық пьесасында, «Ұлыбританияның тәуелсіздік күнінде» басты рөлді ойнады, онда Мур навигатор болып жұмыс істейді. Басқа бағдарламалардың арасында ол «It's a Celebrity Knockout», «Blankety Blank» және «Face the Music» бағдарламаларында, сондай-ақ «Round Britain Whizz» Q.E.D. эпизодында пайда болды. Мур ғылыми-фантастикалық телесериалдар «Doctor Who» және «Star Trek» үшін ризашылығын білдірді, бірақ «олар PC болғанда, әйелдерді қолбасшылар еткенде» тоқтатқандарын айтты. Осыған қарамастан, ол 2010 жылы «The Eleventh Hour» эпизодында камео рөлде пайда болды, бұл Мэтт Смиттің Оныншы Доктор ретіндегі дебюті болды. 1960 жылдары Мурға «Doctor Who» оқиғасының редакторы Джерри Дэвис сериалдың ғылыми кеңесшісі болуға ұсыныс жасады, оқиғалардың дәлдігіне көмектесу үшін, бірақ бұл позицияны ақырында Кит Педлер қабылдады. Шахматқа құштар әуесқой Мур қалталық шахмат жиынтығын алып жүрді және Сассекс жас шахмат қауымдастығының вице-президенті болды. 2003 жылы ол Карлтон теледидарының «Britain's Brilliant Prodigies» шоуында Сассекс Джуниор Дэвид Хауэллге ең жас шахматшы сыйлығын табыс етті. Мур жас кезінде Сассекс штатынан өнер көрсеткен. Ол лордтардың тавернасы, крикет қайырымдылық командасы үшін бейімделген бейімделген боулинг ретінде ойнады. Ол аяқпен айналып ойнауға қабілетті болғанымен, 11-ші орынды соққыға ұшыратып, нашар алаңға шығатын. Оның «Күндер, аңыздар және адамдар» (1968) кітабының жапсырмасында оның хоббилері «шахмат, ол ерекше аяқ айналдырумен ойнайды және крикет» деп көрсетілген. Ол гольф ойнады және 1975 жылы Саутгемптон қаласында Про-Ам жарысында жеңімпаз атанды. Артритке байланысты тоқтағанға дейін Мур пернетақтада жақсы ойнайтын және ксилофонды жақсы ойнайтын, ол алғаш рет 13 жасында ойнаған. Ол көптеген шығармалар, соның ішінде екі оперетта жазды. Мурдың «Лираның арманы» балеті оның музыкасына жазылған. Ол Royal Command Performance-де өнер көрсетті және Эвелин Гленнимен дуэт орындады. 1998 жылы «Have I Got News for You» бағдарламасының қонағы ретінде ол ксилофонда шоудың жабылу тақырыбының мелодиясына сүйемелдеді, ал пианист ретінде ол бір рет Альберт Эйнштейнге Камиль Сент-Сенстің «Күлік» әнімен скрипкада ойнаған (жазба жасалмаған). 1981 жылы ол Royal Variety Performance-де Sex Pistols-тің «Anarchy in the U.K.» әнін ксилофонмен соло орындады. Ол көпшілік музыканы ұнатпады: Hawkwind, Muse және Pink Floyd сияқты өнерпаздардың он заманауи рок әнін орындаған кезде, 2009 жылы журналист Джоэл МакИвермен сұхбаттасып, ол: «Менің құлағымда, бұл әндердің бәрі жалпы қорқынышты» деп түсіндірді. Денсаулыққа байланысты қиындықтарға тап болғанға дейін ол көп саяхаттап, Антарктиканы қоса алғанда, жеті құрлықтың барлығына да барған. 2006 жылдың 7 наурызында ол ауруханаға түсіп, жүрек ритмі бұзылуынан жүрек сергіту аппаратын орнатты. Мур Queen гитарисі және астрофизигі Брайан Мэйдің досы болды, ол кейде «The Sky at Night» бағдарламасына қонақ болатын. Мэй 2008 жылы Мурдың Селси үйін сатып алып, сол күні оған қаржылай қамтамасыз ету үшін оны қайтарымға берді. Мэй, Мур және Крис Линтот «Жарылыс!» кітабын жазды. Ғаламның толық тарихы. 2011 жылдың ақпан айында Мур (Робин Рис және Иэн Николсонмен бірге) Кембридж университетінің баспасы үшін «Патрик Мурдың астрономиялық деректер кітабын» аяқтады. 1986 жылы ол 1954 жылы жарық көрген «Марстан келген ұшатын тәрелке» кітабының авторларының бірі екені анықталды, бұл кітап Седрик Аллингхэмге жатқызылған, ол ақша табу және ҰФО сенушілерін қызықтыру мақсатында жасалған әзіл болды; Мур өзінің қатысуын ешқашан мойындаған жоқ. Мур өзінің алғашқы авиатор Орвилл Райт, ғарышқа ұшқан алғашқы адам Юрий Гагарин және айға қонған алғашқы адам Нил Армстронгпен кездескен жалғыз адам екеніне сендірді. 2015 жылдың наурыз айында BBC Radio 4 Мурдың өміріне арналған 45 минуттық «The Far Side of the Moore» пьесасын Шон Грандидің қоюымен, Том Холландер Мур рөлінде және Патриция Ходж оның анасы рөлінде эфирге шығарды. Мур Netflix сериалы «The Crown» да Дэниел Билес рөлінде бейнеленген.

Because of his long running television career and eccentric demeanour, Moore was widely recognised and became a popular public figure. In 1976 it was used to good effect for an April Fools' Day spoof on BBC Radio 2, when Moore announced a once in a lifetime astronomical event that meant that if listeners could jump at that exact moment, 9.47 a. m. they would experience a temporary sensation of weightlessness. The BBC received many telephone calls from listeners alleging they experienced the sensation. Moore appeared in other television and radio shows, including the BBC Radio 4 panel show Just a Minute. From 1992 until 1998, he played the role of GamesMaster, a character who knew everything about video games, in the Channel 4 television series GamesMaster. GamesMaster would issue video game challenges and answered questions about cheats and tips. The show's host, Dominik Diamond, said that Moore did not understand anything he said on the show, but recorded his contributions in single takes. Moore was a keen amateur actor, appearing in local plays. He appeared in self parodying roles, in several episodes of The Goodies and on the Morecambe and Wise show, and broadcast with Kenneth Horne only a few days before Horne's death. He had a minor role in the fourth radio series of The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, and a lead role in the BBC Radio 1 sci fi play, Independence Day UK in which amongst other things, Moore fills in as a navigator. Among other shows, he appeared in It's a Celebrity Knockout, Blankety Blank and Face the Music, and in the Q. E. D. episode "Round Britain Whizz". Moore expressed appreciation for the science fiction television series Doctor Who and Star Trek, but stated that he had stopped watching when "they went PC making women commanders, that kind of thing". Despite this he made a cameo appearance in the Doctor Who episode "The Eleventh Hour" in 2010, which was Matt Smith's debut as the Eleventh Doctor. In the 1960s, Moore had been approached by the Doctor Who story editor Gerry Davis to act as a scientific advisor on the series to help with the accuracy of stories, a position ultimately taken by Kit Pedler. A keen amateur chess player, Moore carried a pocket set and was vice president of Sussex Junior Chess Association. In 2003, he presented Sussex Junior David Howell with the best young chess player award on Carlton Television's Britain's Brilliant Prodigies show. Moore had represented Sussex in his youth. He played for the Lord's Taverners, a cricketing charity team, as a bowler with an unorthodox action. Though an accomplished leg spin bowler, he was a number 11 batsman and a poor fielder. The jacket notes to his book "Suns, Myths and Men" (1968) said his hobbies included "chess, which he plays with a peculiar leg spin, and cricket." He played golf, and won a Pro Am competition in Southampton in 1975. Until forced to give up because of arthritis, Moore was a keen pianist and accomplished xylophone player, having first played the instrument at the age of 13. He composed a substantial corpus of works, including two operettas. Moore had a ballet, Lyra's Dream, written to his music. He performed at a Royal Command Performance, and performed a duet with Evelyn Glennie. In 1998, as a guest on Have I Got News for You, he accompanied the show's closing theme tune on the xylophone and as a pianist, he once accompanied Albert Einstein playing The Swan by Camille Saint Saëns on the violin (no recording was made). In 1981 he performed a solo xylophone rendition of the Sex Pistols' "Anarchy in the U. K." in a Royal Variety Performance. He did not enjoy most popular music: when played ten modern rock songs by such artists as Hawkwind, Muse and Pink Floyd, in a 2009 interview with journalist Joel McIver, he explained, "To my ear, all these songs are universally awful." Before encountering health problems he was an extensive traveller, and had visited all seven continents, including Antarctica; he said his favourite two countries were Iceland and Norway. On 7 March 2006 he was hospitalised and fitted with a pacemaker because of cardiac dysrhythmia. Moore was a friend of the Queen guitarist and astrophysicist Brian May, who was an occasional guest on The Sky at Night. May bought Moore's Selsey home in 2008, leasing it back to him for a peppercorn rent the same day to provide financial security. May, Moore and Chris Lintott co wrote a book Bang! The Complete History of the Universe. In February 2011, Moore completed (with Robin Rees and Iain Nicolson) his comprehensive Patrick Moore's Data Book of Astronomy for Cambridge University Press. In 1986 he was identified as the co author of a book published in 1954 called Flying Saucer from Mars, attributed to Cedric Allingham, which was intended as a money making venture and practical joke on UFO believers; Moore never admitted his involvement. Moore believed himself to be the only person to have met the first aviator, Orville Wright, the first man in space, Yuri Gagarin, and the first man on the moon, Neil Armstrong. In March 2015, BBC Radio 4 broadcast a 45 minute play based on the life of Moore, The Far Side of the Moore by Sean Grundy, starring Tom Hollander as Moore and Patricia Hodge as his mother. Moore is portrayed by Daniel Beales in the Netflix series The Crown.

Құрметтер мен тағайындаулар

1945 жылы Мур Корольдік астрономиялық қоғамның (FRAS) мүшесі болып сайланды, ал 1977 жылы қоғамның Джексон Гвильт медалімен марапатталды. Ол сонымен қатар Британдық планетааралық қоғамның ұзақ жылдар бойы мүшесі және Кеңесінің мүшесі болды; ол 1956 жылы алғаш рет жарияланған Қоғамның ай сайынғы журналы Spaceflight-тің негізін қалаушы редакторы болды және қоғамға ерекше үлес қосқандарды марапаттау үшін Сэр Патрик Мур медалін құруға мұрындық болды. 1968 жылы ол Британ империясы орденінің офицері (OBE) болып тағайындалды және 1988 жылы командир (CBE) дәрежесіне көтерілді. 1999 жылы ол Шығыс Сассекс астрономиялық қоғамының құрметті президенті болды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды атқарды. Мур 2001 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде «ғылымды насихаттау және хабар таратудағы қызметі» үшін рыцарь атанды. 2001 жылы ол Корольдік қоғамның құрметті мүшесі (HonFRS) болып тағайындалды, бұл ерекшелікке қол жеткізген жалғыз әуесқой астроном. 2002 жылдың маусым айында ол Астрономия тарихы қоғамының құрметті вице-президенті болып тағайындалды. Сондай-ақ 2002 жылы Базз Олдрин оған теледидар саласына қосқан үлесі үшін Британ кино және теледидар өнер академиясының (BAFTA) сыйлығын табыс етті. Ол Оңтүстік Девондағы Торквей ұлдар гимназиясының меценаты болды. Мур Лестер университетімен және оның физика және астрономия факультетімен тығыз байланыста болды, 1996 жылы ғылым докторы (HonDSc) дәрежесімен және 2008 жылы университеттің ең жоғары наградасы – Құрметті стипендиямен марапатталды.

Жеке өмір және өлім

Екінші дүниежүзілік соғыс Мурдың өміріне зор әсер етті. Ол өзінің жалғыз ғашықтығы 1943 жылы Лондонда медбике болған келіні Лорнаның, жедел жәрдем машинасына бомба түскен кезде аяқталғанын айтты. Кейін Мур ешқашан үйленбегенін, себебі "мен үшін екінші орынға лайық ешкім болған жоқ, екінші жақсы емес, мен әйел және отбасы тіледім, бірақ солай болмады" деді. Мартин Мобберли Мурдың өмірбаянында осы оқиғаға күмән келтірді, себебі Лорнаны анықтау мүмкін болмады, Мур оның жайлы әртүрлі әңгімелер айтқан. Өзінің өмірбаянында ол 60 жыл өткен соң да оны еске алатынын және оның өлімінен кейін "егер мен бүкіл неміс ұлтын теңізге батып бара жатқанын көрсем, оны басуға көмектесуге дайын болар едім" деді. 2012 жылдың мамыр айында Мур Radio Times журналына: "Сақ болуымыз керек. Тағы соғыс болуы мүмкін. Немістер тағы да тырысады, егер мүмкіндік берілсе". Ол сондай-ақ сол сұхбатта "Жақсы неміс – өлген неміс" деді. Мур анасы Гертрудамен тығыз қарым-қатынаста болғанын айтты. Мур 1974 жылы анасының "Мисс Мур ғарышта" кітабына алғысөз жазды. 2012 жылдың 9 желтоқсанында Мур Сельсидегі үйінде сепсис пен жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. 2014 жылдың 9 желтоқсанында Лондонның Ғылым мұражайы оның көптеген заттарын, қолжазбаларын және естеліктерін, соның ішінде "Түнгі аспан" сценарийлерін, 60 жылдан астам уақыт бойы жиналған 70-ке жуық байқау кітаптарын, астрономия және көркем әдебиет кітаптарының қолжазбаларын және 12,5 дюймдік рефлекторлық телескопты сатып алғанын хабарлады.