Кіріспе

Индияның физикалық зерттеу институты

Плазмалық зерттеулер институты (IPR) – Үндістандағы автономды физикалық зерттеу институты. Институт плазма ғылымы саласында, оның ішінде плазма физикасының негіздері, магниттік тұтқынға алынған қызу плазмалар және өнеркәсіптік қолданысқа арналған плазма технологиялары бойынша зерттеулер жүргізеді. Бұл – плазма физикасы бойынша жетекші ұйым. Институттың қаржыландыруы негізінен Атом энергиясы департаменті есебінен жүзеге асырылады. IPR – Халықаралық термоядролық энергия жобасы ITER-дегі Үндістанның ғылыми және техникалық серіктестігінде маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, ол гравитациялық толқындарды зерттеуге бағытталған IndiGO консорциумының құрамына кіреді.

Тарих

1982 жылы Үндістан Үкіметі магниттік түрде шектелген жоғары температуралы плазмаларды зерттеу мақсатында Плазма физикасы бағдарламасын (PPP) іске қосты. 1986 жылы PPP Ғылым және технология министрлігіне бағынатын Плазма зерттеулер институты болып қайта құрылды. 1989 жылы АДИТЯ іске қосылғаннан бастап, IPR-де толыққанды токамак эксперименттері жүргізіле бастады. 1995 жылғы шешім 1000 секунд бойы жұмыс істей алатын екінші буынның суперөткізгіш тұрақты токамагы SST 1-ді құруға әкелді. Осының нәтижесінде институт қарқынды дамып, Атом энергиясы министрлігіне қарасты болды. Өнеркәсіптік плазмамен айналысатын жұмыстар Өнеркәсіптік плазма технологияларын қолдау орталығы (FCIPT) құрылымында қайта ұйымдастырылып, 1998 жылы Гандинагардағы жеке кампусқа көшірілді.

Орналасқан жері

Институт Гандинагар ауданындағы Сабармати өзенінің жағасында орналасқан. Ол Ахмадабад және Гандинагар қалаларының шамамен ортасында жатыр. Ахмедабад әуежайынан 5 шақырым, ал Ахмедабад теміржол станциясынан 14 шақырым қашықтықта.

Өнеркәсіптік плазмалық технологиялар жөніндегі орталық

Өнеркәсіптік плазмалық технологиялар орталығы (FCIPT) өнеркәсіптік плазмалық технологиялар саласында жұмыс істейді. Орталық 1997 жылы өндіріске қажетті плазмалық технологияларды насиаттау, дамыту, көрсету және беру мақсатында құрылды, осылайша технологияны коммерцияландыруға мүмкіндік береді. Орталық институт пен өнеркәсіп арасындағы байланыс құралы ретінде қызмет етеді. FCIPT Johnson & Johnson, ASP Ethicon Inc. USA, UVSYSTEC GmbH Germany, Thermax India Ltd., Mahindra & Mahindra Ltd., IPCL, Larsen & Toubro Ltd., NHPC Ltd., GE India Technology Centre Bangalore, BHEL, Triton Valves Ltd. Mysore сияқты ұлттық және халықаралық компаниялармен, сондай-ақ БАРК, ДРДО, ИСРО, IIT Kharagpur, Ұлттық аэроғарыш зертханасы және басқа да CSIR зертханалары сияқты ұйымдармен жұмыс істейді. FCIPT-де материалды сипаттау зертханасы бар, онда Трансмиссиялық электронды микроскоп, EDAX-пен жабдықталған Өрістегі эмиссиялық сканерлеу электронды микроскоп, Атомдық күш микроскопы, Рентген дифрактометрі, Спектроскопиялық эллипсометр, UV VIS спектроскопиясы, Күн с имимуляторы, Қалыңдық профилометрі, Фазалық анализаторы бар оптикалық металлургиялық микроскоп, толыққанды металлография зертханасы, Викерс қаттылық сынау машинасы және ASTM B117 коррозиялық сынау орнатылымы бар. Басқа инфрақұрылымдарға электроника және аспаптар зертханасы, үдерістерді көрсету жүйелері және т.б. жатады. FCIPT қалдықтарды залалсыздандыру және қалдықтардан энергияны қайтару, беттік қатаю және плазмалық нитридтеу және плазмалық нитрокарбуризация сияқты термиялық өңдеу технологиялары, магнитронды шашырату арқылы плазмалық көмекпен металдану технологиялары, функционалдық жабындар үшін плазмалық күшейтілген CVD, плазмалық балқыту, плазмалық диагностика және ғарышқа қатысты плазмалық технологияларды әзірледі. Жартылай өткізгіш материалдар мен аморфты қатты денелердің иондық сәулелендіру арқылы өрнектелуі де маңызды бағыт. Осы мақсатта, наноқырқылдар немесе наноноқаттар сияқты өрнектер жасау үшін қолданылады және плазмоникадағы зерттеулер үшін күміспен жабылады.

Плазма физикасы орталығы Плазма зерттеулері институты (CPP-IPR)

Плазма физикасы орталығы – теориялық және эксперименттік плазма физикасы саласындағы негізгі зерттеулерді жүргізетін автономды институт. Орталық 1991 жылғы сәуір айында Саптасвахид Патидегі жалға алынған үйde жұмысын бастады. Басқару кеңесінің алғашқы төрағасы профессор Предиман Кришан Кау (18 маусым 2017 жылы қайтыс болды, ол әлемдік деңгейдегі танымал плазма ғалымы) болды. Үш жылдық мерзімі аяқталғаннан кейін, Басқару кеңесі Білім департаментімен қайта құралып, төрағасы ретінде Физикалық зерттеулер зертханасының деканы профессор А.С. Дас тағайындалды. Орталықтың негізін қалаушы директоры профессор Сарбесвар Бужарбаруа – көрнекті плазма ғалымы, 1989 жылы «Викрам Сарабхай» ғылыми-зерттеу сыйлығының және 1993 жылы «Камал Кумари» ұлттық сыйлығының иегері. Содан кейін орталық сызықты емес құбылыстар, тұрақсыздықтар, шаңды плазма сияқты негізгі плазма процестерін зерттеу бойынша теориялық зерттеулерді бастады. Ол негізгі плазма физикасы эксперименттерін жүргізу үшін қажетті жабдықтарды құрды. Атом энергиясы департаменті және Ғылым және технология департаменті сияқты бірнеше орталық мемлекеттік агенттіктерден қаржыландыру қолдауымен, орталық плазма физикасының шешуші салаларында, мысалы, тығыз плазма фокусы және шаңды плазмада тәжірибелік бағдарламаларды іске қосты. Орталық 50-ден астам түпнұсқа ғылыми мақала жариялады. Ғалымдар Гандинагардағы Плазма зерттеу институты, Ахмадабадтағы Физикалық зерттеу зертханасы, Бомбей қаласындағы Бхаба атомдық зерттеу орталығы, Бхубанешвардағы Өңірлік зерттеу зертханасы, Калькуттадағы Саха ядролық физика институты, Жапониядағы Кюсю университеті, Германиядағы Байройт университеті, Ұлыбританиядағы Кульхам зертханасы және Австралиядағы Флиндерс университеті сияқты ұлттық және халықаралық институттармен тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейді. Орталықта докторантура бағдарламасы бар, студенттер Гувахати университетінде тіркеледі. Орталықтың академиялық қызметінің тағы бір бөлігі – плазма физикасы және физикалық ғылымдардың басқа салалары бойынша лекциялар мен коллоквиумдар ұйымдастырудан тұрады. Ассам облысының Камруп ауданындағы Плазма физикасы орталығы, Плазма зерттеу институты, Сонопур, 2009 жылдың 29 мамырында IPR-мен ресми түрде біріктірілді. CPP IPR-ге Орталық директоры доктор К.С. Госвами басшылық етеді және IPR директоры басқаратын Басқару кеңесімен басқарылады. Орталықта он екі оқытушы, он төрт басқа қызметкер, ғылыми қызметкерлер мен жобалық ғалымдар жұмыс істейді. Зерттеулер негізгі плазма физикасына және IPR-дегі маңызды бағдарламаларды толықтыратын бағдарламаларға бағытталған.

Кампус

Институттың кампусы Ассам штатының Камруп (М) ауданының орталығы Гувахатиден шамамен 32 км қашықтықтағы Назирахат, Сонапур жерінде орналасқан. Назирахат – түрлі каста, дін және тілде сөйлейтін, бейбітшілік сүйгіш халық тұратын ауылдық аймақ, бірақ оның ерекшелігі – біртілділіктегі әртүрлілік. Назирахат 37-ші республикалық тас жолынан мемлекеттік қатынас жолы арқылы байланысады. Ол 37-ші тас жолдан шамамен 800 метр қашықтықта жатыр. Назирахат жол арқылы штаттың және елдің басқа аймақтарымен байланысты. Институт Сонапурдағы Air India әуе базасының жанындағы жасыл желекке оранылған.

Жарияланым

Институт құрылғаннан кейін Phys, Phys. Scr., Phys. Lett. A, Phys. Rev. Lett. сияқты журналдарда ғылыми мақалалар жарияланды және т.б.

Тану

С. Сен, доцент, 1998 жылы EPSRC профессорлық сыйлығымен (Ұлыбритания), 1999 жылы JSPS профессорлық сыйлығымен (Жапония), 1999 жылы Исаак Ньютон математикалық ғылымдар институтының (Кембридж, Ұлыбритания) жас мүшелік сыйлығымен, сондай-ақ 1999–2005 жылдары ICTP (Триест, Италия) достық сыйлығымен марапатталды. Қазіргі уақытта ассистент-профессор қызметін атқарып жүрген С. Р. Моханти "Тығыз плазма шоғы және плазманы өңдеуге рентгендік зерттеулер" тақырыбындағы диссертациясы үшін Дели университетінен докторлық дәрежесін алды. М. Какати, ғылыми зерттеуші, 1999–2001 жылдары Ғылыми және өндірістік зерттеулер институтының аға ғылыми зерттеу стипендиясын алды. К. Р. Раджхова 1999 жылы Үндістанның Плазма ғылымы қоғамының стипендиясымен марапатталды. Б. Ж. Саикия, ғылыми зерттеуші, 1999 жылы Жапония ғылымын дамыту қоғамының докторантурадан кейінгі стипендиясын алды. Б. Какати, зерттеуші, 2011 жылы BUTI жас ғалым сыйлығымен марапатталды.

ITER-Үндістан

ITER бастысымен қатысушы елдердің ITER-ге өндірілген, жеткізілген/орнатылған компоненттер түріндегі жарналары арқылы салынады. ITER India – Үндістанның ішкі агенттігі, Үндістанның ITER-ге тиісті үлесін беру үшін құрылған.