Кіріспе
Respekt – Чехияның Прага қаласында жарияланатын чех апталық жаңалықтар журналы. Ол ішкі және шетелдік саяси, экономикалық мәселелерді, сондай-ақ ғылым мен мәдениетті қамтиды.
Respekt is a Czech weekly newsmagazine published in Prague, the Czech Republic, reporting on domestic and foreign political and economic issues, as well as on science and culture.
Тарихы және профилі
Respekt 1989 жылы коммунистік партия биліктен құлағаннан кейін көп ұзамай samizdat журналистер тобы алғашқы тәуелсіз журналдардың бірі ретінде құрды. Ол Informační servis (Ақпараттық қызмет) оппозициялық samizdat газетінің мұрагері. "Нью-Йорк Таймс" Respekt-ті "әсерлі" деп сипаттайды. Respekt-ке қатысы бар бірнеше адам Чехословакия мен Чехияның жоғары деңгейдегі саясатына ықпал етті; олардың арасында 1992-1997 жылдар аралығында Ішкі істер министрі болған бірінші бас редактор Ян Румль, Мартин Фендрих (Ішкі істер министрлігінің лауазымды адамы) және (бірнеше министрлік лауазым). Редакторлар Respekt журналын "ой еркіндігіне және оның нәтижелерін үнемі сұраққа салу қажеттілігіне" негізделген либералды журнал деп сипаттайды. Апталық зерттеуші журналистикаға (көбінесе полиция көздерінен алынған ақпаратты пайдалану) және терең мақалаларға шоғырландырылады және соңғы жылдары экологиялық белсенділік пен баламалы мәдениет қозғалыстарын қамтуға кеңейді. 2005 жылы Respekt премьер-министр Станислав Гросстың әйелі мен жезөкшехана иесі арасындағы іскерлік байланыс туралы мәліметтерді жариялады, бұл бірнеше айдан кейін Гростың құлдырауына әкелген жанжалға әкелді; 2008 жылы ол Милан Кундера студент кезінде полицияға Чехияның Батыс үшін тыңшы екенін жариялаған мақаланы жариялады. Апталық басылымның тиражы 1990 жылдардың ортасында 100 000-нан асты. Осы уақытта (залал келтіретін) апталықты Карел Шварценбергтің R Presse сатып алды. Осы уақыт аралығында тираж бірте-бірте азайып, Respekt компаниясының шығындары 2003 жылы 7 миллионға жетті. 2006 жылы Зденек Бакала Respekt журналында көпшілікті иеленді және журналды кеңінен таратуға мүмкіндік беру арқылы залалды жоюды жоспарлады. Ұсынылған өзгерістер оқырмандар мен редакторлар арасында апталықтың бірегей ерекшелігі жойылады деген қорқынышқа әкелді; 2006 жылдың қыркүйегінде барлық редакторлар кетумен қорқытты. Бір апта ішінде иелері қысымға бой алдырды, өзгерістерді жүзеге асыруға жауапты менеджерді шақырды және жаңа бас редакторды, словак күнделікті SME бас редакторының бұрынғы редакторы Мартин М. Шимечканы тағайындады. Визуалды стиль мен форматтың өзгеруі 2007 жылдың қыркүйегіне дейін кейінге қалдырылды. 2006 жылы таралымы шамамен 25 000 дананы құрады және апталықты шамамен 80 000 адам оқиды. 2007 жылы оның тиражы шамамен 16 17 000 дананы құрады. 2008 жылдың ақпан айында жүргізілген сауалнамаға сәйкес, оны 94 000 адам оқиды және ол Чехиядағы ең көп сілтеме жасалатын журналдар мен газеттердің бірі болып табылады.
Құқықтық іс-қимылдар
Respekt парақорлыққа қатысты, қылмыстық әрекеттерге немесе үкімет тарапынан жасалған қателіктерге қатысты жүргізген тергеулері туралы үнемі хабарлағандықтан, Respekt-ке қарсы заңдық шаралар жиі қолданылады, көбінесе жоғары лауазымды саясаткерлер тарапынан. Сотқа жеткен істердің көп бөлігінде апталық басылым жеңіске жетті. Ең танымал жағдай – 2001 жылы Чехия үкіметінің Respekt-ті қаралау үшін сотқа берген әрекеті. Бұл істі бастаған Милош Земан мұны журналды "тоқтатудың" бір жолы деп есептеді. Алайда, іс нәтижесіз аяқталып, үкіметке ғана ұят келтірді.
Көрнекі стилі
Respekt өзінің ерекше визуалды стилін сақтап келді, ол 1990 жылдан бері көтеріңкі өзгеріске ұшырамады. A3 форматында (24 немесе 32 беттік) және қара-ақ түсте басылғандықтан, ол журналға қарағанда күнделікті газетке көбірек ұқсайтын болды (Чехиядағы көптеген журналдар кішкенірек, жылтыр қағазға басылады және түс пен фотосуреттерді кеңінен пайдаланады). Суретші Павел Райзенауэрдің иллюстрациялары апталық басылымның бетінде тез арада танымал болды. Бірнеше жылдан кейін бірінші беттегі суреттер қара-ақтан түстіге ауыстырылды. Райзенауэр сондай-ақ артқы мұқабаға және мақалаларға да суреттер салған. Барлық фотосуреттер қара-ақ түсті болды, олардың саны қасақана шектеулі ұсталды. 1991 жылдың соңында басқа чех басылымдарымен салыстырғанда, жарнамалар шектеулі көлемде қосылды. 2006 жылы жаңа иесі жоспарлаған өзгерістер (жылтыр қағаз, түс пайдалану, күнделікті оқиғаларды немесе тұтыну кеңестерін беру) сол кезде күшін жойды (жоғарыдағы тарихқа қараңыз). 2007 жылдың қыркүйегінде форматы өзгертілді, қара-ақ фотосуреттер түсті фотосуреттерге алмастырылды және жарнама бөлімі кеңейтілді.
Веб-сайтта болу
2000-жылдардың басында Respekt газетінің барлық ескі нөмірлері электрондық форматқа ауыстырылып, PDF түрінде онлайн абоненттерге қолжетімді болды. Электрондық пошта арқылы коммерциялық жаңалықтар бюллетенін құруға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. 2006 жылы Respekt чех газеттерінің арасында алғашқылардың бірі болып өз веб-сайтында блогтар үшін орын ұсынды.