Кіріспе

Үндістандағы мемлекеттік көмір өндіруші

Coal India Limited (CIL) – Үндістанның Көмір министрлігіне қарасты орталық мемлекеттік сектор кәсіпорны. Штаб-пәтері Калькутта қаласында орналасқан. Бұл сондай-ақ, шамамен 272 000 қызметкері бар Үндістанның тоғызыншы ірі жұмыс берушісі. Мемлекеттік кәсіпорын Үндістандағы жалпы көмір өндірісінің шамамен 82% -ін құрайды. 2016–2017 жылдары 554,14 миллион тонна шикі көмір өндірілді, бұл 2014–2015 қаржы жылындағы 494,24 миллион тонна көмірден артық. 2011 жылдың сәуір айында Үндістан Үкіметі CIL-ге «Махаратна» мәртебесін берді, осы мәртебеге ие болған жеті компанияның бірі етіп белгіледі. 2015 жылдың 14 қазанына қарай CIL – Үндістанның орталық үкіметіне тиесілі мемлекеттік кәсіпорын, ол Көмір министрлігі арқылы оның қызметін бақылайды. CIL әлемдегі барлық көміртегі шығарындыларының үштен бір бөлігіне жауапты 20 компанияның ішінде 8-орында тұр.

Тарих

Үндістанда көмір өндіру негізінен жеке сектор кәсіпорны болды. Бұл 1956 жылдың қыркүйегінде Үндістан Үкіметі өз көмір компаниясын – Ұлттық көмір даму корпорациясын (NCDC) құрғаннан кейін өзгерді. NCDC-нің бастауы теміржол көмір шахталары болды. Бұл, Үкіметтің бесжылдық жоспарлары арқылы жүзеге асырылып жатқан индустриализацияны қолдау үшін елдегі энергияға деген қажеттіліктің тез өсуін қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Сол жылы 1920 жылдан бері Андхра-Прадеш штабында жұмыс істеп келе жатқан Сингарени кен компаниясы да мемлекеттік бақылауға алынды, оның акцияларының 45%-ын Орталық Үкімет, ал 55%-ын Андхра-Прадеш штатының үкіметі сатып алды. 1971 жылы Үндістан Үкіметі жеке сектордағы барлық 214 кокс көмір шахтасын және 12 кокс пешін ұлттандырды, TISCO және IISCO компанияларының өз қажеттері үшін пайдаланатындарын қоспағанда. 1972 жылдың 1 қаңтарында осы ұлттандырылған шахталар мен кокс пештерін басқару үшін жаңа мемлекеттік компания – «Бхарат Кокинг Коул Лимитед» (BCCL) құрылды. 1973 жылдың 30 қаңтарында жеке сектордағы қалған 711 кокс емес көмір шахталары да мемлекеттендірілді. Олардың 184 шахтасы BCCL-ге, ал қалған 527 шахтасы жаңа құрылған Көмір шахталары басқармасына берілді. Төрт айдан кейін, 1973 жылдың 14 маусымында, бұл басқарма CMAL жеке мемлекеттік компаниясына айналдырылды. 1957 жылы құрылған NCDC, CMAL компаниясымен біріктірілді, сондай-ақ Сингарени кен компаниясының 45% акциясы CMAL-ға берілді. CMAL өзінің 4 бөлімін іске қосты: Шығыс көмір кен орындары, Орталық көмір кен орындары, Батыс көмір кен орындары және Орталық шахта жоспарлау және жобалау институты. 1973 жылға қарай барлық кокс көмір шахталары Болат және тау-кен министрлігінің Болат департаментіне қарасты Үндістан Болат Корпорациясының (SAIL) еншілес компаниясы ретінде жұмыс істейтін BCCL-ге қарасты болды, ал кокс емес көмір шахталарының барлығы CMAL-ға қарасты болды, ол Болат және тау-кен министрлігінің Тау-кен департаментіне бағынды. Бақылауды жақсарту үшін BCCL және CMAL 1974 жылдың 11 қазанында жаңа құрылған Энергетика министрлігінің Көмір департаментіне (қазіргі тәуелсіз министрлік) қосылды. 1975 жылдың 1 қарашасында көмір секторындағы ұйымдық және операциялық тиімділікті арттыру мақсатында жаңа мемлекеттік сектор компаниясы – Coal India Limited (CIL) құрылды. CMAL-дың барлық 4 бөліміне компания мәртебесі берілді және олар BCCL-мен бірге CIL құрамына енді. CMAL-дың Сингарени кен компаниясындағы 45% акциясы да CIL-ға берілді, ал CMAL таратылды. Осылайша, CIL 1975 жылы 5 еншілес компаниямен жұмыс істей бастады: «Бхарат Кокинг Коул Лимитед» (BCCL), «Истерн Коулфилдс Лимитед» (ECL), «Сентрал Коулфилдс Лимитед» (CCL), «Уэстерн Коулфилдс Лимитед» (WCL) және «Сентрал Майн Планнинг энд Дизайн Институт Лимитед» (CMPDIL). Кейіннен CIL аясында CCL және WCL-дің белгілі бір аймақтарын бөліп алған тағы 3 компания құрылды: «Норзерн Коулфилдс Лимитед» (NCL), «Саузерн Истерн Коулфилдс Лимитед» (SECL) және «Маханади Коулфилдс Лимитед» (MCL). 1974 жылғы отын саясатына сәйкес CIL 1970-ші жылдардың соңында Данкуниде Үндістанның бірінші төмен температуралық карбонизация зауытын салуды бастады. Ол Данкуни Көмір кешені деп аталды және бұл сипаттағы әлемдегі жалғыз жұмыс істейтін көмір газ зауытының бірі болып табылады. Данкуни Көмір кешені Greater Calcutta Gas Supply Company (бұрын Oriental Gas Co. деп аталған) сыйақысыз баға белгілеп, бір жақты түрде өзгертуі салдарынан үлкен шығынға ұшырап отыр. Coal India қазіргі зауытта Көмірден метанолға технологиясын енгізуді жоспарлап отыр. 1975 жылдан 2010 жылға дейін CIL-дің 100% акциясы Үндістан Үкіметіне тиесілі болды.

Бастапқы жалпыға ұсынылу

2010 жылдың қазан айында Үндістан Үкіметі CIL акцияларының 10%-ын (631,6 миллион акция) IPO арқылы халыққа ұсынды, акция бағасы бір акцияға тең болды (номиналды құны 10 теңге). IPO-ға 14,17 есе көп өтініш келіп түсті. Биржадағы алғашқы күні акция бағасы IPO бағасынан 40% жоғары көтерілді. Листингке шығу арқылы CIL Үндістан қор биржаларындағы ең құнды төртінші компанияға айналды, нарықтық құны құрады.

Операциялар

CIL – әлемдегі ең ірі көмір өндіруші компания. 2015–2016 қаржы жылында 536,51 млн тонна көмір өндірілді. "Көмір Үндістан" компаниясы Үндістанның 8 штатындағы 83 кен аймағында жұмыс істейді. 2015 жылдың 1 сәуіріндегі мәлімет бойынша, 430 көмір шахтасы бар, оның ішінде 175 ашық, 227 жер асты және 28 аралас шахта. Акционерлер құрамы (2023 жылғы желтоқсан) Пайызы (%) Негізгі акционерлер63.13 Отандық институционалдық инвесторлар23.06 Шетелдік институционалдық инвесторлар8.81 Жеке тұлғалар және басқалары4.00 Мемлекеттік үлесі0.10 Корпоративтік үлесі0.90

Қызметкерлер

2015 жылдың 31 наурызына қарай "Кол-Индия" компаниясында 333 097 қызметкер болған, олардың 314 259-ы басшы емес қызметкерлер, ал 18 838-і басшылар.

Марапаттар мен мадақтамалар

Coal India Limited (CIL) компаниясы 2013 жылдың 18 ақпанында екі корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік сыйлығына ие болды: «Жаһандық корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік және лидерлік» сыйлығы – үздік корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік тәжірибелері үшін және «Blue Dart – Үндістанның ең қамқор компаниялары» сыйлығы. 2012 жылы CIL компаниясы «Platts Top 250 Global Energy Company Rankings» рейтингісінде жалпы әлемдік көрсеткіштер бойынша 48-орынды иеленді. CIL 2012 жылы Forbes Global 2000 рейтингінде 377-ші орында тұр. Coal India Forbes Global 2000 тізімінде Forbes 31 мамыр 2013 19 қазан 2013. 2012 жылдың желтоқсан айында ол Fortune India 500 тізімінде 9-шы орынды иеленді. IOC Fortune 500 India тізімінде көшбасшылықты сақтап тұр (The Hindu, 15 желтоқсан 2012, 19 қазан 2013). CIL компаниясы 2011 жылдың қыркүйек айында Үндістанның сауда палатасы және Мемлекеттік кәсіпорындар департаменті (DPE) ұйымдастырған «Индияның мемлекеттік секторлық күндері @2020» тақырыбындағы екінші саммитте «Жылдың компаниясы» сыйлығымен марапатталды. Оның көптеген қызметкерлеріне жері тартылып алынған орнына жұмыс берілді. Олардың ішінде WCL, New Majri UG To OC, Makardhokra сияқты ірі кен орындары бар. Осы жылы «Шардапрасад Пражапати (NEIS 54262)» атты қызметкері Батыс Көмір кеніштерінің Majri ауданында жері тартылып алынғандарға жұмыс беру бойынша ең жас қызметкер ретінде танылды.

Жасыл бастамалар

2014–2015 жылдары CIL 1,57 миллион көшет отырғызды.

Сын

2011 жылдың қыркүйегінде CAG CIL компаниясын 1994 жылға дейін жұмыс істеген, көмір өндіретін жеті еншілес компанияда 239 шахтаның қоршаған ортаға қатысты келісімдерсіз жұмыс істегені үшін сынады. Бұл шахталардың 48-і ашық, 170-і жер асты және 21-і біріктірілген кен орындары болды. CAG өз есебінде 18 ашық және 8 жер асты кен орындарының ішінде 10 кен орны қоршаған ортаға қатысты келісімдер алынбастан қуаттылығын кеңейткенін көрсетті. Компания берген жауабында, жобаларға қатысты келісімдерді алуға қатысты өтініштер Қоршаған орта және орман министрлігіне жолданғанын мәлімдеді. Үндістанның энергия қажеттілігінің шамамен 50 пайызы көмір есебінен жабылады. CIL компаниясы өз аргументінде, көп жағдайда тек жер астында кен өндірумен айналысатынын, бұл жоғарыдағы орманға зиян келтірмейтінін айтты. Сонымен қатар, көптеген апаттар мен қаза болған жағдайлар тіркелмейді делінеді, сондықтан олар "ресми статистикаға" енбейді.