Кіріспе

Солтүстік Америкалық спорттық идиома

спорттық тіркес

"Көктемгі кофе" – Солтүстік Америкадағы спорттық идиома, ол кіші лига ойыншысының жоғары лигада өткізген қысқа мерзімін білдіреді. Бұл терминнің мәні – ойыншының жоғары лигада бір кофе ішуге ғана уақыты жеткен, содан кейін ол кіші лигаға қайтарылған. Бұл термин бейсболда пайда болған және мұзды хоккейде кеңінен қолданылады, оның екі кәсіби лигасы (MLB және NHL) кең ауқымды фермалық жүйелерді пайдаланады; баскетбол немесе американдық футболда мұндай термин сирек қолданылады, себебі NBA және NFL нақты фермалық жүйелерді енгізбеген. Мысал ретінде, 1996 жылғы "Жанкүйер" фильмінде Роберт Де Нироның кейіпкері, орта жастағы бұрынғы тастаушы, былай дейді: "Мен де бір кезде үлкен лигада қысқа ғана болдым, бірақ қолымның күші кетіп қалды".

Қыркүйек айындағы шақырулар

Кофеның бір түрі – қыркүйекте шақыру, онда үлкен лига клубтары маусым соңында кіші лигадағы командаларынан қосымша ойыншыларды шақырады. Көп жылдар бойы бұл 1 қыркүйектен бастап ресми маусымның соңына дейін (әдетте қыркүйектің соңы немесе қазанның басында) жүзеге асырылды. 2020 жылғы маусымға дейін үлкен лигалардың құрамы 25 ойыншыдан 40-қа дейін ұлғайтылды; алайда 2020 жылдан бері құрамдар 26-дан 28-ге дейін ғана ұлғаяды. Маңызды ойыншылар, маусым соңындағы «кофе ішу» арқылы дебют жасағандар:

Шусыз Джо Джексон, 1908 жылы маусым соңында 5 ойын, 1909 жылы тағы 5 ойын және 1910 жылы 20 ойын ойнады, ал 1911 жылы үлкен лигада толыққанды ойнай бастады. Бүмпус Джонс, 1892 жылы 15 қазанда «Цинциннати Редс» үшін маусымның соңғы күні үлкен лигада дебют жасады. Джонс бес соққысыз ойын өткізді. Ол 1893 жылы тағы 12 ойын ойнады, содан кейін үлкен лига ойындарында қайтадан пайда болған жоқ. Майк Пиацца, 1992 жылы «Лос-Анджелес Доджерс» үшін 21 ойын ойнады және кейіннен Ұлттық Бейсбол Даңқ залына енгізілді. Франсиско Родригес, 2002 жылы «Анахайм Энджелс» үшін қыркүйек айында 5 2/3 иннинг тастап, үлкен лигада дебют жасады. Жарақат алған ойыншының орнына «Энджелс» командасының плей-офф тізіміне енген ол Анахайм үшін плей-оффтың бес ойынында жеңіске жетті және 2002 жылғы Әлем сериясінде жеңіске жетуге көмектесті, бәрі де ол алғашқы күндік тізімге кірмес бұрын болды. Райн Сэндберг, 1981 жылы «Филадельфия Филлис» үшін 13 ойын ойнады және ол да Даңқ залына енгізілді. Билл Джеймс атап өткен, әсіресе қыркүйектегі шақырулары әсерлі болған және ұзақ мансапқа ие болған ойыншылар: Стэн Музиал, 1941 жылы «Сент-Луис Кардиналс» үшін 47 соққыда .426 көрсеткіш; Фред Линн, 1974 жылы «Бостон Ред Сокс» үшін 43 соққыда .419 көрсеткіш; және Дж. Д. Дрю, 1998 жылы «Сент-Луис Кардиналс» үшін 36 соққыда 5 хоум-ранмен .417 көрсеткіш, .972 соққы пайызы және 1.436 базада плюс соққы пайызы.

Бір ойыншы

Бейсболдағы кофе тостағанның тағы бір түрі – тек бір рет үлкен лига ойынына қатысқан ойыншы. Baseball-Reference.com тек бір үлкен лига ойынында ойнаған ойыншылардың тізімін ұстап тұрады; 2024 жылғы сәуір айының мәліметі бойынша, тізімде 1500-ден астам соққышы және 700-ден астам тастаушы бар. Есімдері таныс ойыншылардың кейбіреулері:

Уолтер Алстон. Алстон 1936 жылы «Сент-Луис Кардиналс» сапындағы жалғыз карьералық соққысында аутқа түсті. Кейін ол 23 жыл бойы Бруклин және Лос-Анджелестегі «Доджерс» командасын басқарды, жеті дивизион жеңісіне және төрт Әлем сериясінің чемпионы атанды. Ол Бейсбол Даңқы залына енді.

Том Берр. Әдетте тастаушы болған Берр 1914 жылы 21 сәуірде «Нью-Йорк Янкиз» сапында орталық алаңда бір иннинг ойнады. Оның алаңда допты ұстауға мүмкіндігі болмады, ал ол соққыға түспей тұрып, команда жеңіске жетті. 1918 жылғы қазанда Берр Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етіп жүргенде Францияда қайтыс болды.

Эдди Гаедел. Бір метр жеті дюйм бойы бар Гаедел 1951 жылы «Сент-Луис Браунс» командасының эксцентрикті иесі Билл Вик құрамына енгізіліп, 19 тамызда ойынға қосымша соққышы ретінде жіберілді. Оның форма нөмірі 1/8 болды. Бұл жарнамалық трюк, барлық уақыттағы ең кішкентай соққы аймағына лақтырған тастаушы Боб Кейн Гаеделге төрт доп тастағанда аяқталды. Үлкен лига бейсбол келесі күні Гаеделдің келісім-шартын жойды, ол енді ешқашан ойынға қатыспады.

Айшарық Грэм. Грэм 1905 жылғы маусымда «Нью-Йорк Джайентс» сапында қорғаныста бір ойынның екі иннингін ойнаған аутфилдер болды, ол бірде-бір соққыға аутқа түспеді. Ол бейсболдан бас тартып, Миннесота штатының Чишолм қаласында ұзақ жыл дәрігер болып жұмыс істеді. Оның оқиғасы жазушы В.П. Кинселла оны өзінің «Аяқ киімсіз Джо» романына енгізген кезде танымал болды, кейін ол «Түстер өңірі» фильміне бейімделді. (Грэмның оқиғасы фильмде және басқа да көздерде дұрыс емес баяндалған. Фильмде Грэм тек жарты иннинг ойнады дегенге қарамастан, Америка бейсболын зерттеу қоғамы оның екі иннинг ойнағанын анықтады. Сонымен қатар, Грэм алаңда болған кезде аутфилдке кем дегенде бір доп соғылды, сондықтан ол алаңдағы допты ұстау мүмкіндігіне ие болуы мүмкін еді.)

Гари Харгис. Әдетте инфилдер болған Харгис 1979 жылы «Питтсбург Пайрэтс» сапындағы маусымның соңғы күні, 29 қыркүйекте қосымша иннингтердегі ойында қосымша ойыншы ретінде жалғыз МЛБ-ге шықты.

Джон Лерой. Лерой 1997 жылы 26 қыркүйекте «Атланта Брэйвз» сапында бір ойын өткізді, екі голсыз иннинг ойнады, бір соққыдан және үш жүріп кетуден бас тартып, үш соққыға аут берді және «Нью-Йорк Метс» командасына қарсы жеңіске жеткен тастаушы ретінде танылды. 1997 жылы 18 қарашада ол «Тампа Бэй Девил Рейс» командасының кеңейту драфтында таңдалды. Лерой ешқашан «Девил Рейс» командасында ойнаған жоқ және 2001 жылы 25 маусымда Айова штатының Сиу-Сити қаласында жүрек соққысы мен ми аневризмасынан қайтыс болды.

Джон Пасиорек. Пасиорек 1963 жылы маусымның соңғы күні «Хьюстон Колт .45» сапында бір ойын өткізді. Ол тақтаға бес рет келді және келесідей әрекеттер жасады: екі жүріс, үш бірлік, үш RBI, төрт ұпай, карьералық соққы орташасы және базаға шығу пайызы 1,000. МЛБ тарихындағы 1,000-ға жуық соққы орташасы бар 27 ойыншының ішінде Пасиорек үш соққы алған жалғыз ойыншы.

Фред Ван Дусен. Ван Дусен 1955 жылы «Филадельфия Филлис» командасының қыркүйектегі шақыруымен ойнады. Алғашқы соққысында қосымша соққышы ретінде ол үшінші доптан соққы алды. Ол ешқашан үлкен лигаға қайта оралмады. Ван Дусен – жалғыз үлкен лига соққысында доптан соққы алған және ешқашан алаңда ойнамаған жалғыз ойыншы.

Рон Райт. Райт 2002 жылы «Сиэтл Маринерс» командасының құрамында бір ойынға қатысты. Бұл ойында ол үш соққыға аут болды, қос ойынға соқты және үш ойынға соқты, нәтижесінде алты аут жасады.

Ларри Юнт. Атақты Робин Юнттың ағасы Юнт ешқашан ойынға белсенді қатыспай-ақ ойынға қатысты. 1971 жылы 15 қыркүйекте «Хьюстон Астрос» командасының тоғызыншы иннингінің жоғарғы жағына шақырылды. Юнт жылыну кезінде шынтағын жарақаттап, бірде-бір доп тастамай ойыннан шығарылды. Ол ешқашан үлкен лигаға қайта оралмады. Ресми ереже бойынша, жарақаттанғаннан кейін алаңнан кеткен тастаушылар ойынға қатысқан деп есептеледі; осылайша Юнт ешқашан ойнамағанына қарамастан, бір ойынға қатысқан ретінде саналады.

Мұз үстіндегі хоккей

Ұлттық хоккей лигасының бірнеше ойынына қатысып, қалған карьерасын Америкалық хоккей лигасы немесе басқа кәсіби лигаларда өткізетін ойыншылар кәсіби хоккейде көп кездеседі. НХЛ-ге тән ерекше жағдай – апаттық резервтік қақпашы. НХЛ ережелері команданың әр ойында кем дегенде екі қақпашы болуын талап етеді; алайда, кейде командада бір ғана қақпашы болып, AHL-ден басқасын шақыруға уақыт жетпейтін жағдайлар туындайды (мысалы, жедел сауда немесе ойын барысында жарақат алу). Мұндай жағдайда, 22 жасқа толып, одан асқан кез келген қақпашыға уақытша келісімшарт бойынша екінші қақпашы орнына қол қоюға болады, тұрақты шешім табылғанша. Басқа қақпашы сол ойынды міндетті түрде ойнайтындықтан және ойын барысында жарақат алу қаупі төмен болғандықтан, резервтік қақпашы ойын кезінде мұзға түспеуі мүмкін. Осылайша, тәжірибесі аз немесе жоқ ойыншылар кейде НХЛ-де «қысқа кофе ішуге» мүмкіндік алады (видеотехник Райан Винц – осындай мысалдың бірі; ол 2014 жылы «Буффало Сэйбрз» командасы үшін бір ойынға қақпашы ретінде шығарылды, бірақ оның соңғы рет қақпашы болып ойнағаны орта мектепте болған). Бұл лауазымды әдетте зейнеткерлік жастағы қақпашылар иеленеді (мысалы, Дуэйн Ролосон, Артурс Ирбе және Боб Эссенса 2014/15 жылғы НХЛ маусымында осындай лауазымдарда қызмет етті).