Кіріспе
Бангладештік үкіметтік емес ұйым
Acid Survivors Foundation – Бангладештік үкіметтік емес ұйым, қышқыл шабуылдары туралы хабардарлықты арттыруға, олардың алдын алуға және осы шабуылдардан зардап шеккендерге медициналық және құқықтық көмек көрсетуге арналған. Бангладештің АСФ кейіннен Уганда, Камбоджа және Пәкістанда АСФ құрудың үлгісі ретінде пайдаланылды, олардың барлығын Сэр Джон Моррисон басқаратын Acid Survivors Trust International (ASTI) ұйымы қолдап келеді.
Хабарлама және жолдама беру қызметі (NRS)
Құрылғалы бері ASF BRAC-пен бірлесіп, қышқыл шабуылдарын 24 сағат ішінде анықтау үшін бүкіл ел бойынша хабарлау жүйесін әзірледі. 48 сағат ішінде оқиға тергелді және құрбанды Даккадағы ASF ауруханасына жеткізілуі тиіс. Тәулік бойы жұмыс істейтін жедел желі де бар, ол шабуылдар туралы хабарлауға және құрбандарды ASF ауруханасына жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл жүйе сондай-ақ мемлекеттік органдарға, ҮЕҰ-ларға және БАҚ-қа хабардар болуға мүмкіндік береді.
Қышқылдан аман қалғандар қоры ауруханасы
Қышқыл шабуылдарының құрбандарына реконструктивтік пластикалық хирургия, физиотерапия және қысымды киімдерді қолдануды қоса алғанда, арнайы емдеу қажет. Пациенттерге көз, құлақ, мұрын, ауыз, мойын және/немесе дененің басқа да бөліктеріне арналған арнайы емдеу көбінесе қажет болады. Сүйек сынулары, қант диабеті, жүктілік сияқты басқа жарақаттар мен денсаулық жағдайлары емдеу процесіне әсер етеді. 1999 жылы ASF құрылғанда, 8 төсектік күйдірілген бөлімшесі бар Дакка медициналық колледжінің ауруханасы (DMCH) Бангладеште күйдірілген кез келген жарақатты емдеуге маманданған жалғыз аурухана болды. Жағдайды ішінара түзету үшін ASF, Ұлыбританияның жоғары комиссариаты мен Ұлыбритания әйелдер қауымдастығының көмегімен 1999 жылдың қараша айында 20 төсектік күйіктен сауықтыру орталығын ашты, ол бейресми түрде Тикана (бенгал тілінде "мақсат" деген мағынаны білдіреді) деп танылды.
Оңалту және қайта кірігу
Шабуылдар адамның жұмыс істеу немесе оқу мүмкіндігін уақытша жояды. Осы мүмкіндікті емдеуден кейін оңалту және қоғамға қайта бейімделу шаралары арқылы қайта жаңартуға болады. АЖС статистикасы бойынша, қылмыс жасағандардың 46%-ы құрбанға жақын адамдар. Олардың 26%-ы күйеулері, ал 20%-ы – басқа отбасы мүшелері. Сондықтан, қышқылмен жасалған зорлық-зомбылықтан зардап шеккендердің көпшілігі өз отбасына қайта орала алмайды, алайда табыс көзі болмағандықтан кейбіреулері бәрібір қайта оралуға мәжбүр. Әлеуметтік әл-ауқат департаменті мен ұлттық және аудандық қышқылды бақылау кеңестерінің қаражаты бар, ол аман қалғандарға пайызсыз несие ұсынады. АЖС өз серіктестерімен және аман қалғандармен бірлесіп, осы қаражаттың қышқылдан зардап шеккендердің пайдасына тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін үздіксіз жұмыс істейді. Микроқаржыландыру көбінесе мүмкін болмайды, өйткені қышқылдан аман қалғандар инвестиция үшін жоғары тәуекел тобына жатады. Олардың бастапқыда тұрақты табысы болмайды және несиені қайтаруға сенімділік танытпайды.
Қолдау
ASF аман қалғандардың заңдық құқықтарының қамтамасыз етілуіне қолдау көрсетеді. ASF-тің әсер ету кампаниялары өзгерістерге қол жеткізу үшін аман қалғандарды тікелей өкілдер ретінде тартады. Бұл кампаниялардың күшін арттырып, аман қалғандардың өзіне сенімділігін жоғарылатады. ASF сондай-ақ, аман қалғандарға оңалту көмегін ұсыну үшін үкімет, ҮЕҰ, бизнес ұйымдары және басқа да мекемелермен лоббилік жұмыстар жүргізеді.
Құқықтық көмек
Қышқылмен жасалатын зорлық-зомбылықтың тиімді алдын алуы тек барлық қылмыскерлерді әділетке тарту және мемлекеттің қышқылдың заңсыз қолданылуын тиімді бақылау арқылы ғана қамтамасыз етіледі. 2002 жылға дейін қышқылға байланысты құқық бұзушылықтар негізінен 2000 жылғы «Әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы» заңмен қарастырылды. ASF, сондай-ақ басқа да адам құқықтары ұйымдары, қоғамдық белсенділер мен ықпал етуші топтар қышқылға байланысты қылмыстармен күресу үшін жаңа заңдар қабылдануын қолдады. ASF, Prothom Alo газеті және BRAC Халықаралық әйелдер күнінде 100 қышқыл шабуылынан аман қалған адамдармен бірге 5000-нан астам адамды жаңа заңдарды қабылдау мақсатында митингке шақырып жинады. ASF-тің күш-жігері нәтижесінде 2002 жылдың 17 сәуірінде екі заң қабылданды: «Қышқыл қылмыстарын бақылау туралы» заң (ACCA) және «Қышқылды бақылау туралы» заң (ACA), бұл елді қышқыл шабуылдарына қарсы арнайы заңдары бар әлемдегі алғашқы ел етті. ASF аман қалғандарға құқықтық қолдау көрсетеді, оларды BRAC, Aino Salish Kendro (ASK), Бангладеш Ұлттық Әйелдер Адвокаттары қауымдастығы (BNWLA) және Бангладеш Құқықтық Көмек Қызметтері мен Сенімі (BLAST) сияқты құқықтық серіктестеріне жолдайды. ASF-тің іс жөндеушілері ASF ауруханасына түскен әрбір аман қалған адам туралы іс қағаздарын дайындайды, содан кейін аман қалғандар мен олардың отбасыларына құқықтық кеңес береді. Құқықтық серіктестер әрбір аман қалған адам үшін сот ісін жүргізе бастағанда, ASF-тің іс жөндеушілері полиция мен прокурорлардың қызметін бақылап, ең жоғары деңгейде көңіл бөлінуін қамтамасыз етеді.
Жағдайларды түсіндіру
Бангладеште қышқылмен жасалған зорлық-зомбылықтың хабарланған көрсеткіші әлемде ең жоғары. Бангладеште қышқылмен зорлық-зомбылық көбінесе әйелдерге қатысты гендерлік дискриминациялық қылмыс болып табылады. Құрылғаннан бері АЧС (Acid Survivors Foundation) табысты алдын алу науқандарын жүргізіп келеді, бұл қышқыл шабуылдарының айтарлықтай азаюына әкелді. АЧС радио, теледидар және баспа арқылы жергілікті және ұлттық алдын алу науқандарын жүргізеді, осы мәселені қоғамдық назарға жеткізеді.
Мектептер мен колледждердегі науқандар
ASF мектептер мен колледждерде түрлі науқандар ұйымдастырып, студенттерді өздерінің қоғамдастықтарында қышқылдық зорлықтың алдын алуға белсенді қатысуға ынталандырды. Бұл науқандар қышқылдық зорлықтың себептерін түсіндіріп, халықтың оған қатысты білуін арттыруға көмектеседі, соның нәтижесінде әйелдерге және адамдар арақатынастарына деген көзқарас өзгеріп, жақсарады. Науқандар жастарды құрбандардың әлеуметтік оңалтуға қажеттіліктеріне сезімтал етуге және жарақаттары мен дене мүсіндері бұзылған студенттерді кемсітпеуге шақыруға да бағытталған. Студенттер қышқылдық шабуылға ұшыраған жағдайда дұрыс әрекет ету тәртібі туралы да ақпарат алады.
Қоғамдық кездесулер
ASF-тің қоғамдық жиналыстарына аман қалғандардың отбасылары, қоғамдық көшбасшылар және жергілікті билік өкілдері қатысады. Олардың мақсаты – қышқылдық зорлық-зомбылықтың салдарымен, сондай-ақ аман қалғандардың психологиялық және әлеуметтік қиындықтарымен таныстыру. Аман қалғандарды қоғамда қабылдауды үдету, әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету және емделуге қолайлы жағдай жасау жоспарлары да талқыланады.
Халықаралық даму департаменті
2011 жылдың 21 маусымында Ұлыбританияның Халықаралық даму департаментінің мемлекеттік министрі Алан Дункан АЧС ауруханасына сапар жасап, қышқыл шабуылынан аман қалғандармен әрекеттесті. Ол сондай-ақ, премьер-министрмен кездесіп, британ үкіметі АЧС-қа "АЧС Күйік орталығын" салуға көмектесетін жер учаскесін алуды сұрады. Қышқылға байланысты күйік жағдайлардың азаюы керосин мен газға жасалған шабуылдар туралы хабарлардың көбеюімен пропорционал болды. Бангладеште барлық осы жағдайларды емдеу үшін 100 төсектік бір ғана мекеме бар, бұл АЧС және Халықаралық даму департаментінің пікірінше, жеткіліксіз. Халықаралық даму департаментінің британдық парламенттік мемлекеттік хатшысы Стивен О'Брайен 2011 жылдың 18 қарашасында Бангладештің Дакка қаласындағы АЧС ауруханасында қышқыл шабуылынан зардап шеккендермен ойын ойнады.
Ханшайым Анна, Патшалық ханшайым
2011 жылдың 1 наурызында ханшайым Анна АСФ орталығына екінші рет келді (алғашқы рет 2000 жылы), онда ол оңалту орталығының жұмысын көрді және кейбір құрбандармен сөйлесті.
Англиялық крикет командасы
2011 жылдың 17 ақпанында ағылшын крикет командасы АСФ-қа сапар жасап, зардап шеккендермен араласты.
Француз Республикасының адам құқықтары жөніндегі сыйлығы
2011 жылдың 10 желтоқсанында ASF Францияның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясынан Париждегі Quai d'Orsay-де өткен салтанатты шарада сыйлық алды.
Дүниежүзілік балалар сыйлығы
2011 жылдың 28 сәуірінде доктор Монира Рахман, Мурхабази Намегабе және Сесилия Флорес Оебанда миллиондаған баланың құқықтары үшін күрескен батырлар ретінде Швецияның Марифред қаласындағы Грипсхолм сарайында құрметпен еске алынды.