Кіріспе

Израильдік компьютер ғалымы Дэвид Харел (12 сәуірде 1950 жылы туған) – компьютер ғалымы, қазір Израиль ғылымдары мен гуманитарлық ғылымдар академиясының президенті қызметін атқарады. 1980 жылдан бері Израильдегі Вейцман ғылым институтында профессор болып жұмыс істейді және Вильям Суссман атындағы математика кафедрасын меңгереді. Лондонда туған ол жеті жыл бойы институттың математика және компьютерлік ғылымдар факультетінің деканы болды.

Өмірбаян

Харел динамикалық логика, есептеу теориясы, деректер базасы теориясы, бағдарламалық жасақтаманы жасау және биологиялық жүйелерді модельдеу салаларындағы еңбектерімен әйгілі. 1980 жылдары ол реактивті жүйелерді сипаттау және бағдарламалау үшін Statecharts графикалық тілін ойлап тапты, ол UML стандартының бір бөлігі ретінде қабылданды. 1990 жылдардың соңынан бастап ол осындай жүйелерді бағдарламалауға сценарийлерге негізделген тәсілге ден қойды, бұл оның В. Дамммен бірлесіп ойлап тапқан Тірі реттілік кестелерінің (Live Sequence Charts) арқасында мүмкін болды. Ол компьютер ғылымы туралы көптеген мақалалар жариялады, соның ішінде 1987 жылы марапатқа ие болған «Алгоритмдер: Есептеудің рухы» және 2000 жылы жарық көрген «Компьютерлер ЖШҚ: Олар не істей алмайды» кітаптарын атауға болады. Сондай-ақ, ол Израиль радиосы мен теледидары үшін компьютер ғылымы туралы бірнеше циклдар ұсынды. Ол графиктерді құру, компьютерлік білім беру, биологиялық модельдеу, иістерді талдау және олар туралы хабарлау сияқты әртүрлі тақырыптарда да жұмыс істеді. Харел 1976-1978 жылдары МТИ-де (MIT) докторлық диссертациясын қорғады. 1987 жылы ол I Logix бағдарламалық компаниясын құрды, ол 2006 жылы IBM құрамына кірді. Харел Caenorhabditis elegans нематодасының толық компьютерлік моделін жасауды қолдайды, ол геномы толық реттелген алғашқы көпжасушалы организм болды. Мұндай модельдің толыққанды болуы оның Тьюринг тестісінің жаңартылған нұсқасына байланысты. Ол ACM, IEEE, AAAS және EATCS мүшесі, сондай-ақ бірнеше халықаралық академиялардың мүшесі. Харел Израильдегі бейбітшілік пен адам құқықтарын қорғайтын бірқатар ұйымдардың белсенді мүшесі.