Кіріспе

Голландияның схема теоремасы, сонымен қатар генетикалық алгоритмдердің негізгі теоремасы деп аталады, эволюциялық динамика теңдеуін жуықтау нәтижесінде туындайтын теңсіздік. Схема теоремасы орташа жарамдылықтан жоғары қысқа, төмен дәрежелі схемалардың кезекті ұрпақтарда жиілігі экспоненциалды түрде артатынын айтады. Теореманы Джон Холланд 1970 жылдары ұсынған. Бастапқыда ол генетикалық алгоритмдердің қуатын түсіндірудің негізі ретінде кеңінен қабылданды. Алайда, оның салдарына қатысты осы түсіндірме бірнеше жарияланымда сынға ұшырады, онда Схема теоремасы схемалық индикатор функциясы макроскопиялық өлшем ретінде қолданылатын Баға теңдеуінің ерекше жағдайы екені көрсетілген. Схема – белгілі бір тізбек позицияларында ұқсастығы бар тізбектердің ішкі жиынын анықтайтын үлгі. Схемалар цилиндрлік жиынтықтардың ерекше жағдайы болып табылады және осылайша топологиялық кеңістік құрайды.

Сипаттама

6 ұзындығы бар екілік тізбектерді қарастырайық. 1*10*1 схемасы 1, 3 және 6 орындарында 1-ге, ал 4 орындарында 0-ге ие 6 ұзындығындағы барлық тізбектер жиынын сипаттайды. * – бұл жол таңбасы, яғни 2 және 5 орындары 1 немесе 0 мәнін қабылдай алады. Схеманың реті – үлгідегі бекітілген орындардың саны, ал анықталатын ұзындығы – бірінші және соңғы нақты орындар арасындағы қашықтық. 1*10*1 схемасының реті 4, ал оның анықталатын ұзындығы 5-ке тең. Схеманың сәйкестігі – бұл схемаға сәйкес келетін барлық тізбектердің орташа сәйкестігі. Тізбектің сәйкестігі – бұл кодталған мәселенің шешімінің мәні, ол мәселеге қатысты бағалау функциясымен есептеледі. Генетикалық алгоритмдердің белгіленген әдістері мен генетикалық операторларын қолдана отырып, схема теоремасы орташадан жоғары сәйкестігі бар қысқа, төмен реттік схемалар кезекті ұрпақтарда экспоненциалды түрде өседі деп мәлімдейді. Теңдеу түрінде көрсетілген:

Мұнда – схемаға жататын тізбектердің саны , – схеманың байқалатын орташа сәйкестігі және – ұрпақта байқалатын орташа сәйкестік. Бұзу ықтималдығы – кроссовердің немесе мутацияның схеманы жоятын ықтималдығы. егер деп есептесек, оны былай көрсетуге болады:

мұнда – схеманың реті, – кодтың ұзындығы, – мутация ықтималдығы және – кроссовер ықтималдығы. Осылайша, қысқа анықталатын ұзындығы бар схема бұзылуы аз. Көптеген адамдардың түсініксіз санайтын мәселе – схема теоремасы теңдік емес, теңсіздік болып табылатыны. Жауап шын мәнінде қарапайым: теорема схемаға жататын тізбектің алдыңғы ұрпақта жатпаған бір тізбектің (немесе екі тізбектің) мутациясы арқылы "құрылуының" шағын, бірақ нөлдік емес ықтималдығын ескермейді. Сонымен қатар, өрнегі анық пессимистік: жұптасу серігіне байланысты рекомбинация схеманы бұзбауы мүмкін, тіпті қиылысу нүктесі бірінші және соңғы бекітілген орындар арасында таңдалған жағдайда да.

Шектеу

Схема теоремасы шексіз үлкен популяцияны сақтайтын генетикалық алгоритм болжамында қолданылады, бірақ әрқашан (шекті) практикада осылай болмайды: бастапқы популяциядағы үлгі алу қателігі салдарынан генетикалық алгоритмдер ешқандай таңдау артықшылығы жоқ схемаларға жиналуы мүмкін. Бұл әсіресе көп нүктені оптимизациялауда (мультимодальдық оптимизацияда) болады, онда функцияның бірнеше максимумдары болуы мүмкін: популяция басқаларын назарға алмай, бір максимумға қарай жылжуы мүмкін. Схема теоремасы генетикалық алгоритмдердің тиімділігін түсіндіре алмайтынының себебі – ол барлық мәселелерге қатысты, және генетикалық алгоритмдер нашар жұмыс істейтін мәселелер мен жақсы жұмыс істейтін мәселелерді ажырата алмайды.