Кіріспе

Жалпы салыстырмалылық теориясында шамалау әдісі

Жалпы салыстырмалылық теориясында, Эйнштейннің өріс теңдеулері үшін метрикалық тензордың шамалау шешімін табу үшін Ньютоннан кейінгі кеңеюлер (PN кеңеюлері) қолданылады. Шамалаулар Ньютонның ғаламдық тартылыс заңынан ауытқулардың дәрежесін көрсететін шағын параметрлер арқылы кеңейтіледі. Бұл әлсіз өрістер жағдайында Эйнштейн теңдеулеріне шамалау жасауға мүмкіндік береді. Дәлдікті арттыру үшін жоғары ретті терминдерді қосуға болады, бірақ күшті өрістер үшін кейде толық теңдеулерді сандық түрде шешу қолайлырақ. Бұл әдіс тиімді өріс теорияларының жалпы белгісі болып табылады. Егер шағын параметрлер 0-ге тең болса, Ньютоннан кейінгі кеңею Ньютонның гравитация заңына дейін тоғады.

Кеңейту 1/с2

Ньютоннан кейінгі жуықтаулар – бұл кішкентай параметр бойынша кеңеюлер, ол гравитациялық өрісті тудыратын материяның жылдамдығының жарық жылдамдығына қатынасы болып табылады, бұл жағдайда оны гравитация жылдамдығы деп атау дәлірек. Егер гравитацияның негізгі жылдамдығы шексіз болса, Ньютоннан кейінгі кеңею Ньютонның гравитация заңына дейін тобылады. Гидродинамикалық жуықтаулар шеңберінде Ньютоннан кейінгі кеңеюді жүйелі зерттеуді 1960 жылдары Субрахманян Чандрасекар және оның әріптестері жүргізді.

Қолданылуы

PN кеңейтуін (бірінші реттікке) алғаш рет Альберт Эйнштейн Меркурий планетасы орбитасының перигелий прецессиясын есептеу үшін қолданған. Бүгінде Эйнштейннің есептеуі PN кеңейтулерінің қолданылуының классикалық мысалы ретінде танылады, ол гравитациялық толқындардың шығарылуын қоса, жалпы салыстырмалылықтағы екі дене проблемасын шешеді.