Кіріспе
Теориялық физик және астроном
Сергей Копейкин (1956 жылдың 10 сәуірінде туған) – КСРО-да туған теориялық физик және астроном. Қазір АҚШ-та тұрып, жұмыс істейді. Миссури университетінде (Колумбия, Миссури) физика профессоры қызметін атқарады. Ол гравитация және жалпы салыстырмалылық теориясын теориялық және тәжірибелік тұрғыдан зерттеуде маманданған. Сондай-ақ астрономиялық анықтама жүйелері және уақыт метрологиясы саласындағы сарапшы. Оның Виктор А. Брумбергпен бірлесе жасаған Пост-Ньютондық анықтама жүйелерінің жалпы салыстырмалылық теориясы 2000 жылы Халықаралық астрономиялық одақтың шешімдерімен жердегі астрономиялық байқауларды өңдеу стандарты ретінде қабылданды. Пульсарлардың радиобайқауларын талдауға қолданылатын Tempo2 компьютерлік бағдарламасына С. Копейкиннің болжаған бірнеше әсері енгізілген. Бұл әсерлер екілік пульсарлардың параметрлерін өлшеу, жалпы салыстырмалылықты тексеру және өте төмен жиілікті гравитациялық толқындарды анықтау үшін маңызды. Сергей Копейкин гравитацияның скалярлық-тензорлық теориясындағы барлық массалық және спиндік көпполюстік моменттерінің кез келген реті бар N кеңейтілген дененің қозғалыс теңдеулерінің толық пост-Ньютондық теориясын жасады және релятивистік N дене проблемасының Лагранжианын шығарды. 2002 жылдың қыркүйегінде С. Копейкин гравитацияның негізгі жылдамдығын өлшеу үшін жоғары дәлдікті VLBI экспериментін өткізген топты басқарды, осылайша Эйнштейннің гравитациялық өрістің релятивистік табиғаты және оның таралу жылдамдығы туралы болжамын растады. Ол сондай-ақ Айдың қозғалысындағы жалпы салыстырмалылық теориясының динамикалық ерекшеліктерін өлшеу үшін Ай лазерлік қашықтығын (LLR) анықтау техникасының мүмкіндіктерін зерттеумен айналысады. Ол басқа ғалымдардың LLR арқылы гравитациялық-магниттік өзара әрекеттесуді өлшеу мүмкіндігі туралы мәлімдемелерін сын тұрғысынан талдады. Профессор Копейкин Ай лазерлік қашықтығы экспериментінің жетілдірілген теориясы мен моделі бойынша үш халықаралық семинар ұйымдастырды және төрағалық етті. LLR семинарлары 2010-2012 жылдары Халықаралық ғарыш ғылымдары институтында (Берн, Швейцария) өтті. Соңғы кезде С. Копейкин релятивистік геодезияның теориялық зерттеулерімен, жоғары дәлдікті навигация үшін атомдық сағаттарды қолданумен және геодезиялық анықтамалармен белсенді түрде айналысады. Ол геоидтың нақты релятивистік анықтамасын берді және Маклаурин сферасының пост-Ньютондық тұжырымдамаларын және қалыпты гравитация формуласын жасады. С. Копейкиннің кеңістік-уақыт метрологиясы, сағаттар және релятивистік геодезия бойынша семинары Халықаралық ғарыш ғылымдары институтында (Швейцарияның Берн қаласы) өткізіледі. Копейкин Мәскеуге жақын Кашин қаласында дүниеге келген. 1983 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің астрофизика факультетін үздік бітірген, онда Леонид Грищуктан жалпы салыстырмалылықты оқыған. 1986 жылы Мәскеудегі Ғарыш зерттеу институтынан релятивистік астрофизика бойынша ғылым кандидаты дәрежесін алған. Оның диссертациясын Яков Борисович Зельдович жетекшілік еткен және екі кеңейтілген, массивті дененің бинарлық жүйесінің гравитациялық өрісінің пост-Ньютондық кеңеюі кезінде консервативті және сәулелену реакциялық күштерінің алғашқы жалпы салыстырмалылық туындысын ұсынған. 1991 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінен физика-математика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды және 1993 жылы Токиоға (Жапония) көшіп, Хитоцубаси университетінде астрономиядан сабақ берді. 1993-1996 жылдары Жапонияның Ұлттық астрономиялық обсерваториясында штаттан тыс қызметкер, 1996-1997 жылдары сол обсерваторияда қонақ профессор болды. Копейкин 1997 жылы Германияға көшіп, 1999 жылға дейін Фридрих Шиллер университетінің Теориялық физика институтында және Макс Планк радиоастрономия институтында жұмыс істеді. 2000 жылдың ақпанында Миссури университетінің физика және астрономия кафедрасына қабылданды және 2004 жылы тұрақты қызметке бекітілді. 1980 жылдан бері Зоя Копекинамен (Соломон Борисович Пикельнердің қызы) үйленген, олардың төрт қызы, төрт немересі және үш немере ұлы бар. 2019 жылдың желтоқсанына қарай отбасы Колумбия, Миссури және Техас штаттарында тұрады.
for testing general relativity, and for detection of gravitational waves of ultra low frequency. Sergei Kopeikin has worked out a complete post Newtonian theory of equations of motion of N extended bodies in scalar tensor theory of gravity with all mass and spin multipole moments of arbitrary order and derived the Lagrangian of the relativistic N body problem. In September 2002, S. Kopeikin led a team which conducted a high precision VLBI experiment to measure the fundamental speed of gravity, thus, confirming the Einstein's prediction on the relativistic nature of gravitational field and its finite speed of propagation. He is also involved in studies concerning the capabilities of the Lunar Laser Ranging (LLR) technique to measure dynamical features of the General Theory of Relativity in the lunar motion. He has critically analyzed the claims of other scientists concerning the possibility of LLR to measure the gravitomagnetic interaction. Prof. Kopeikin organized and chaired three international workshops on the advanced theory and model of the Lunar Laser Ranging experiment. The LLR workshops were held in the International Space Science Institute (Bern, Switzerland) in 2010 2012. Recently, S. Kopeikin has been actively involved in theoretical studies on relativistic geodesy and applications of atomic clocks for high precision navigation and in geodetic datum. He has provided an exact relativistic definition of geoid, and worked out the post Newtonian concepts of the Maclaurin spheroid and normal gravity formula. S. Kopeikin's workshop on spacetime metrology, clocks and relativistic geodesy is held in the International Space Science Institute (Bern, Switzerland). Kopeikin was born in Kashin, a small town near Moscow in what was then the USSR. He graduated with excellence from Department of Astrophysics of Moscow State University in 1983 where he studied general relativity under Leonid Grishchuk. In 1986, he obtained a Ph. D. in relativistic astrophysics from the Space Research Institute in Moscow. His Ph. D. thesis was advised by Yakov Borisovich Zel'dovich and presented a first general relativistic derivation of the conservative and radiation reaction forces in the Post Newtonian expansion of the gravitational field of a binary system of two extended, massive bodies. In 1991, he obtained a Doctor of Science degree in Physics and Mathematics from Moscow State University and moved to Tokyo (Japan) in 1993 to teach astronomy in Hitotsubashi University. He was adjunct staff member in National Astronomical Observatory of Japan in 1993 1996 and a visiting professor in the same observatory in 1996 1997. Kopeikin moved to Germany in 1997 and worked in the Institute for Theoretical Physics of Friedrich Schiller University of Jena and in Max Planck Institute for Radio Astronomy until 1999. He had joined Department of Physics and Astronomy of the University of Missouri in February 2000 where he got tenure in 2004. He has been married to Zoia Kopeikina (daughter of Solomon Borisovich Pikelner) since 1980, they have four daughters, four granddaughters and three grandsons. As of December 2019 the family lives in Columbia, Missouri and Texas.
Библиометриялық мәліметтер
Профессор Копейкин 198 ғылыми мақала және 2 кітап жариялаған. Ол релятивистік аспан механикасы саласындағы жаңалықтар туралы екі кітапты редакциялаған. Google Scholar Citations бағдарламасы бойынша С. М. Копейкиннің h-индексі 40, i10-индексі 93, ал жалпы цитата саны 5434-ке жетеді. 2023 жылдың желтоқсанына дейін NASA ADS оның h-индексін 32 деп көрсетеді, ал tori және riq индекстері тиісінше 52,0 және 180-ге тең.