Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның Дунедин қаласында бір жыл ішінде дүниеге келген 1037 адамды ұзақ мерзімді зерттеу.
Long running study of 1037 people born over the course of a year in Dunedin, New Zealand
Дунедин көпсалалық денсаулық және даму зерттеуі (әдетте Дунедин зерттеуі деп аталады) – адам денсаулығы, дамуы және мінез-құлқына арналған терең зерттеу. Жаңа Зеландиядағы Отаго университетінде орналасқан Дунедин зерттеуі 1972 жылдың 1 сәуірі мен 1973 жылдың 31 наурызы аралығында Дунединнің бұрынғы Queen Mary босанау орталығында дүниеге келген 1037 сәбидің өмірін туған сәттен бастап қадағалап келеді. Зерттеуге ұлттық және халықаралық ынтымақтастықта жұмыс істейтін командалар тартылған, соның ішінде АҚШ-тағы Дьюк университетінің командасы да бар. Зерттеу үнемі жаңа технологиялардың мүмкіндіктерін пайдалана отырып, дамып жатыр және адамның балалық шағының денсаулығына – физикалық және психикалық – қарт жасқа келгенде қалай әсер ететінін анықтауға бағытталған. Зерттеудің бесінші онжылдығына еніп, 1300-ден астам жарияланым мен есеп жарық көрді, олардың көпшілігі Жаңа Зеландия мен басқа елдердегі саясаткерлерге ықпал етті немесе ақпарат беруге көмектесті; олардың көпшілігі зерттеудің веб-сайтындағы жарияланымдар бөлімінде қолжетімді.
The Dunedin Multidisciplinary Health and Development Study (also known as the Dunedin Study) is a detailed study of human health, development and behaviour. Based at the University of Otago in New Zealand, the Dunedin Study has followed the lives of 1037 babies born between 1 April 1972 and 31 March 1973 at Dunedin's former Queen Mary Maternity Centre since their birth. Teams of national and international collaborators work on the Dunedin Study, including a team at Duke University in the United States. The research is constantly evolving to encompass research made possible by new technology and seeks to answer questions about how people's early years have an impact on mental and physical health as they age. The study is now in its fifth decade and has produced over 1300 publications and reports, many of which have influenced or helped inform policy makers in New Zealand and overseas; many of these can be found on the publications section of their website.
Тарих
Дунедин зерттеуі психология студенті Фил Сильваның идеясы болды, ол оқу және мінез-құлық мәселелері бар 250 балаға қатысты неонатологиялық зерттеуде жұмыс істеді. Ол 10%-ның бұрын диагностикаланбаған маңызды проблемалары бар екенін анықтады, бұл тақырыпты ол 1978 жылғы докторлық диссертациясында зерттеді. Ол үлкен үлгі көлемі қажеттігін түсінді, нәтижесінде Дунедин зерттеуі құрылды. Зерттеуге қатысушылардың бастапқы тобы үш жылдан кейін Отаго аймағында тұратын, Дунединдегі Королева Мэри перзентханасында туған балалардың арасынан іріктелді. Зерттеудің алғашқы жылдары қаржыландыру жеткіліксіз болды, сондықтан жергілікті қоғам деректерді жинауға көмектесті. Зерттеуге 535 ер адам және 502 әйел, 1013 жеке бала және 12 жұп егіз қатысты. 38 жастағы бағалау кезінде мүшелердің үштен бірі ғана Дунединде тұрды, ал қалғандарының көпшілігі Жаңа Зеландия мен Австралияның басқа аймақтарында тұрды. Зерттеу қатысушылары үш жасында, содан кейін 5, 7, 9, 11, 13, 15, 18, 21, 26, 32, 38 және соңғы рет 45 жасында (2017–2019 жж.) бағаланды. Келесі бағалаулар 52 жасқа жоспарланған. Сильва 2000 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін зерттеуді басқарды, ал оның орнына доцент Моана Теодор келді. Ол 1998 жылы зерттеуде ассистент ретінде жұмыс істеді және 2010 жылы Пултонмен бірге жұмыс істеу үшін оралды. Бағалау кезінде зерттеуге қатысушылар әлемнің кез келген жерінен Дунединге қайтарылады. Олар бір күндік сұхбаттарға, физикалық тексерулерге, тіс дәрігерлік тексерулерге, қан тексерулеріне, компьютерлік сауалнамалар мен анкеталарға қатысады. Дунедин зерттеуінің қосымша зерттеулеріне Дунедин зерттеуінің мүшелерінің ата-аналарын қамтитын, отбасы мүшелерінің денсаулығы туралы ақпарат алу мақсатындағы Отбасы денсаулығы тарихы зерттеуі (2003–2006 жж.); Дунедин зерттеуінің мүшесі мен олардың үш жасар баласына бағытталған Ата-аналық зерттеу; және Дунедин зерттеуінің мүшелерінің ұрпақтарын 15 жасқа толғанда зерттейтін және бүгінгі жасөспірімдердің өмір салты, мінез-құлқы, көзқарасы және денсаулығын қарастыратын Келесі буын зерттеуі кіреді. Оның мақсаты – бұл көрсеткіштердің 1987–88 жылдардағы бастапқы зерттеу мүшелерінің 15 жасындағы көрсеткіштерімен салыстырылып, қандай өзгерістер болғанын анықтау. Бұл бір отбасының үш буыны бойынша ақпарат алуға мүмкіндік береді. Зерттеуге қатысушыларды сақтап қалуға ерекше мән беріледі. Соңғы (45 жастағы) бағалауда барлық тірі және қатысуға жарамды зерттеу мүшелерінің 94%-ы немесе 961 адам қатысты. Бұл ұзақ мерзімді зерттеулер үшін беспрецедентті көрсеткіш, өйткені әлемдегі көптеген басқа зерттеулерде 40%-дан астам қатысушылар тоқтап қалады. Нәтижесінде пайда болған деректер базасы адам денсаулығы мен дамуының көптеген аспектілері туралы мол ақпарат ұсынады. 2015 жылға қарай зерттеу нәтижелері бойынша 1200-ден астам мақала, есеп, кітап тараулары және басқа да жарияланымдар шығарылды. Бұл зерттеу 2016 жылы Премьер-министрдің ғылым сыйлығымен марапатталды. 2022 жылы ол Корольдік қоғамның Те Аперейдің Рутерфорд медалімен марапатталды.
The Dunedin Study was the idea of psychology student Phil Silva, who worked on a neonatology survey involving 250 children with learning and behavioural issues. He identified that 10% had significant problems that had previously been undiagnosed, a topic that he researched in his 1978 doctoral thesis. He realised that a larger sample size was needed; this resulted in the Dunedin Study. The original pool of study members was selected from children born at the Queen Mary Maternity Centre in Dunedin who were still living in the wider Otago region three years later. In early years the study was not well funded and the local community helped collect data. The study members include 535 males and 502 females, 1013 singletons and 12 sets of twins. At the age 38 assessment, only one third of members still resided in Dunedin; most of the remainder lived elsewhere in New Zealand and Australia. Study members were assessed at age three, and then at ages 5, 7, 9, 11, 13, 15, 18, 21, 26, 32, 38 and, most recently, at age 45 (2017–2019). Future assessments are scheduled for age 52. Silva directed the study until he retired from the role in 2000. and was succeeded by Associate Professor Moana Theodore. She first worked for the study as an assistant in 1998, and returned in 2010 to work with Poulton. During an assessment, study members are brought back to Dunedin from wherever in the world they live. They participate in a day of interviews, physical tests, dental examinations, blood tests, computer questionnaires, and surveys. Sub studies of the Dunedin Study include the Family Health History Study which involved the parents of Dunedin Study members to find out about the health of family members (2003–2006); the ongoing Parenting Study which focuses on the Dunedin Study member and their first three year old child; and the Next Generation Study which involves the offspring of Dunedin Study members as they turn 15 and looks at the lifestyles, behaviours, attitudes, and health of today's teenagers. It aims to see how these have changed from when the original Study Members were 15 (in 1987–88). This means that information across three generations of the same families will be available. Great emphasis is placed on retention of study members. At the most recent (age 45) assessments, 94% of all living eligible study members, or 961 people, participated. This is unprecedented for a longitudinal study, with many others worldwide experiencing more than 40% drop out rates. The resulting database has produced a wealth of information on many aspects of human health and development. as of 2015 over 1,200 papers, reports, book chapters and other publications have been produced using findings from the study. This study was awarded the 2016 Prime Minister's Science Prize. In 2022 it was awarded the Royal Society Te Apārangi's Rutherford Medal.
Қорытындылар
Дunedin зерттеуі жүріс жылдамдығының мидың шағын айырмашылықтарымен байланысты екенін анықтады, мидың қартаю жылдамдығының жалпы қартаю жылдамдығымен байланысын, ақ заттың гипертенсивтігі мен адамның танымдық қабілетінің төмендеуі арасындағы байланысты, жасөспірім және жас ересек кезеңінде антиәлеуметтік мінез-құлық танытқан және танытпаған адамдардың ми құрылымындағы айырмашылықты, IQ мен ми көлемі арасындағы байланысты; сондай-ақ ми құрылымының нашар психикалық жағдайымен, жүрек-қан тамырлар жүйесінің жағдайымен, қорғасынға ұшыраумен, қиын балалық шақпен, балалық шақтағы өзін-өзі бақылау қабілетімен және қанап шешумен байланысын көрсетті. Зерттеу сонымен қатар 5-11 жас аралығында әлеуметтік оқшалануды бастан өткерген балалардың жүрек-қан тамырлар жүйесінің нашарлауына және әлеуметтік оқшалануға ұшырамаған балаларға қарағанда жасқа байланысты танымдық қабілеттердің төмендеуіне бейім екенін анықтады. Dunedin зерттеуі нашар психикалық денсаулықтың нашар дене денсаулығына және қартаю процесінің үдеуіне әкелуі мүмкін екенін де ұсынды.
The Dunedin Study has found that walking speed is related to small brain differences, that the speed of ageing of one's brain relates to their general speed of ageing, a link between the amount of white matter hyperintensities and a person's rate of cognitive decline, that there are differences in brain structure of people with and without antisocial behaviour in their teenage/young adult years, a link between IQ and brain size; the correspondence of brain structure with poor mental state, cardiovascular fitness, lead exposure, difficult childhoods, childhood self control, and cannabis use. They have also found that children experiencing social isolation between the ages of 5 and 11 were more likely to have poor cardiovascular health, and increased age related cognitive decline compared to those who were not socially isolated. The Dunedin Study has also suggested that poor mental health can cause poor physical health, and increased rates of ageing.