Кіріспе

Сол Уорт (19 тамыз 1922 жылы Нью-Йорк қаласында туған, 29 тамыз 1977 жылы қайтыс болған) – суретші, фотосурет және визуальды коммуникация саласындағы ғалым.

Өмірбаян

Уорттың ата-анасы Ида мен Джейкоб Вишнепольскийлер киім-кешек өнеркәсібінде жұмыс істейтін орыс иммигранттары және Халықаралық әйелдер киім-кешек жұмысшылары одағының белсенді мүшелері болды. Оның ана тілі – идиш, ал ағылшын тілінде 5 жасында мектепке барғанға дейін жайлы жасай алмады. Уорт 1936 жылдан 1940 жылға дейін Нью-Йорктегі Музыка және өнер орта мектебінің алғашқы түлектерінің қатарында суретші ретінде оқыды; 1937 жылы оның бір суреті Қазіргі заманғы өнер мұражайында өткен студенттік көрмеге іріктелді. Орта мектепті бітіргеннен кейін Айова штатының мемлекеттік университетінде оқыды, онда суретші Филипп Гюстонмен бірге білім алды. 1943 жылы сурет салу мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, бірақ бітіруге дейін Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, Тынық мұхитындағы USS Missouri кемесінде болғанға дейін дипломын ресми түрде алмады. Әскери-теңіз күштерінде Уорт «Миссури» кемесінде рульші болып қызмет етті, кейін Гавайидегі Бірлескен барлау орталығында әскери барлау қызметіне тағайындалды. 1945 жылдың қазан айында Уорт Нью-Йоркке Тобия Лесслермен, колледждегі жарына үйлену үшін оралды. Олардың қызы Дебора М. Уорт 1950 жылдың мамыр айында дүниеге келді. Уорт 1946 жылға дейін Нью-Йоркте әскери қызметтен босатылып, резервте қалды. Айовада сурет салу бойынша аспирантураға түспей, Манхэттендегі Goold Studios коммерциялық студиясында фотограф және кинорежиссер болып жұмыс істеді. Сол жылы Сол Вишнепольский өзінің атын Сол Уорт деп өзгертті. Уорт сол фирмада он жеті жылдан астам жұмыс істеді, соңында вице-президент және шығармашылық директоры болды. 1948-1950 жылдары ол Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде кино түсіру, кино анимациясы және кино монтаждау курстарын тыңдады. 1956 жылы Уорт Финляндиядағы Хельсинки университетінде деректі фильмдер мен фотосуретке арналған профессор ретінде бір жылдық Фулбрайт стипендиясын алды. Мұнда ол «Театтери» атты деректі фильмін түсірді, ол кейін Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайының тұрақты фильмдер қорына енді. 1957 және 1958 жылдары Берлин мен Канн кинофестивальдерінде жүлде алған бұл фильм Уортты Пенсильвания университетінің коммуникациялар мектебінің деканы Гилберт Селдестің назарына түсірді. Уорт 1960 жылы Анненберг мектебінде қонақ лекция оқуға қабылданғанға дейін Селдестің кеңесшісі болды. Пенн және Goold Studios-та жұмыс істеген кезде Уорт Анненберг мектебінде Құжаттамалық фильмдер зертханасының директоры және Медиа зертханаларының жетекшісі болып тағайындалды. 1964 жылы Уорт өзін толықтай визуалды коммуникацияны оқыту мен зерттеуге арнауды шешті және Филадельфияға көшіп, Анненберг мектебінде Коммуникация профессорының көмекшісі лауазымына орналасты. 1966 жылы Уорт доцент және Медиа зертханасының директоры болды, ал 1973 жылы ол коммуникация және білім беру профессоры атанды. 1971 жылы Пенн университеті оған құрметті магистр дәрежесін берді. 1976 жылы Уорт Пенсильвания колледжінде Коммуникация мамандығы бойынша бакалавриат бағдарламасын құрды және жаңа мамандық төрағасы болып тағайындалды. Уорттың жоғарылауы Пенн университетіндегі оның көрнекті зерттеулері мен ғылыми еңбектерін мойындады. 1966 жылы ол Навахо үнділерін зерттеу үшін Ұлттық ғылым қорынан грант алды, осы арқылы 1964 жылы қолданбалы антропология қоғамының мәжілісінде жариялаған биологиялық деректі фильм туралы идеяларын кеңейтті. Бұл жоба, мәдениеттер аралық қарым-қатынасты зерттеу, Аризонадағы Пайн Спрингс резервациясындағы Навахо тобына кино түсіру өнерін үйретті және 1972 жылы оның «Навахо көздері арқылы: Кино байланысы мен антропологиядағы зерттеу» кітабының жарық көруіне әкелді, оның авторы антрополог Джон Адэр болды. 1967 жылы Уорт коммуникация және антропология саласындағы үздік зерттеулері үшін Веннер Грен қоры сыйлығын алды. 1968 жылдан 1972 жылға дейін Уорт Нью-Йорктегі Синай тауының медицина мектебінде қонақ ғылыми-зерттеу профессоры болып жұмыс істеді, онда ол Қоғамдық медицина кафедрасымен бірге дәрігерлерге, медицина студенттеріне, науқастарға және қауым мүшелеріне өздерін және өз әлемдерін фильмде көрсетуге мүмкіндік беретін биологиялық деректі фильмді оқыту бөлімін әзірледі. 1972 жылы Ұлттық ғылым қорының қолдауымен Уорт (Джей Руби, Кэрролл Уильямс және Карл Хайдермен бірге) таңдалған докторанттар мен әлеуметтік ғылымдардағы жас ғылыми қызметкерлер үшін жазғы институтты ұйымдастырып, оқытты, оларға фотосурет, кино және теледидар сияқты визуалды медианы зерттеу және коммуникация үшін қалай пайдалануға болатынын үйретті. Бұл институттың нәтижесінде визуалды антропология саласындағы алғашқы кәсіби ұйым – Визуалды коммуникация антропологиясы қоғамы құрылды. Уорт 1972 жылдан 1974 жылға дейін президент болып қызмет етті. Осы институттың нәтижесінде Визуалды коммуникация антропологиясы саласындағы алғашқы ғылыми журнал – «Визуалды коммуникация антропологиясы бойынша зерттеулер» жарық көрді. Уорт оның редакторы болып 1977 жылға дейін, өмірінің соңына дейін қызмет етті. Екі дәннен астам ғылыми мақаланың авторы ретінде Уорт антропология және коммуникация салаларында, визуалды коммуникацияның өзінен тыс кеңінен танылды. Ол Американдық антропологиялық қауымдастық, Американдық кино институты және Халықаралық кино семинарларында, сондай-ақ Ұлттық гуманитарлық қор, Ұлттық ғылым қоры және Смитсониан институтында белсенді қатысты. 1970 жылы антрополог Маргарет Мид және басқалармен бірге ол Смитсониан институтының антропологиялық фильмдер архивін дамытуға қолдау көрсету үшін Антропологиялық фильмдерді зерттеу институтын құрды. Ол Университет кино қауымдастығының зерттеу бөлімінің төрағасы болды және 1967 жылдан 1970 жылға дейін Синематологтар қоғамының директорлар кеңесінің ең тәжірибелі мүшесі болып қызмет етті. Уорт Америкалық семиотика қоғамының директорлар кеңесінің құрылтайшы мүшесі және Коммуникация журналының редакторы болып та қызмет етті. Уорт 1977 жылдың 29 тамызында Массачусетс штатының Андвер қаласындағы Флаэрти кино семинарында жүрек талмасынан ұйықтағанда бейбіт түрде қайтыс болды, оның жасы 55-ке толды. Өліміне дейін бірнеше апта бұрын Уорт Гуггенхайм қорына және басқа грант беруші ұйымдарға визуалды оқиғаларға қолданылатын визуалды коммуникация теориясын толық айқындау және визуалды коммуникация бойынша алғашқы оқулықты жасау үшін зерттеу және ой-пікір жұмыстарына қолдау көрсету туралы ұсыныс дайындап жатқан болатын. Бұл теориялық еңбек оның келесі ірі эмпирикалық жобасының негізі болуға тиіс болды, ол Джей Руби және бірнеше студенттерімен бірлескен бір қауымдастықтың визуалды этнографиясы болды.