Кіріспе

Марикопа округіндегі, Аризона штатындағы андзит таушаңы.

1870 жылдарға қарай таушаңның батысындағы аймақ алғашқыда Хейденнің паромдық өткелі деп белгілі болған жерге қоныстанды, содан кейін таушаңның солтүстігінен ағатын Тұзды өзеннің маңызды арнасы болды. Қоныс таушаңға жақын орналасқандықтан, Даррелл Дюпа бұл аймақты Грекиядағы Олимп тауының жанындағы Темпе аңғарымен теңеп, қалаға қазіргі атауын берді. Хайден ұн диірменінің қалдықтары (атын Милл даңғылына берген) әлі де таушаңның батыс жиегінде тұр. Жақындағы өзгерістерге таушаңның оңтүстік беткейіндегі екі су резервуары және адам жасаған құрылыстарға қол жеткізу үшін кемінде біреуі асфальтталған бірнеше жолдар кіреді. 1958 жылы Sun Devil стадионының құрылысы үшін таушаңның шығыс жағы жартылай қазылды. 1962 жылы Тұзды өзен жобасы үшін таудың басына 15 метрлік радио мұнарасы орнатылды. Алайда, АҚШ Геологиялық қызметі бұрынғы "Темпе таушаңы" атауын қолдануын жалғастырды. 1965 жылы Аризона мемлекеттік университеті таушаңға бетон әрпі "А" орнатты. Тұзды өзеннің іргелес бөлігіндегі соңғы даму (Темпе қалалық көлін құру үшін бөгеттелген) таушаңды одан әрі экологиялық зақымдардан сақтау үшін бірнеше халықтық қозғалыстарды тудырды.

"А" бас әріппен

Бастапқыда Темпе Буттедегі әріп "N" болды, оны Темпе Нормальдық мектебінің 1918 жылғы түлектері салған. Мектеп 1925 жылы атын Темпе мемлекеттік мұғалімдер колледжіне өзгертті, ал "N" әрпі "T" әрпіне бейімделді. Кейіннен, үш жыл өткен соң мектеп тағы да Аризона мемлекеттік мұғалімдер колледжі болып аталды. 1938 жылы ғана "A" әрпі пайда болды. Ол бос тастардан жасалды, жақын арада "A" әрпін әкпен бояу салты басталды. 1952 жылы вандалдар динамитпен "A" әрпін толығымен қиратты. Бүгінгі "A" әрпі нығайтылған болаттан және құйылған бетоннан жасалған, ол 1955 жылы салынды. Оның негізінен жоғарғы бөлігіне дейінгі биіктігі 18 метрді құрайды. Аризона университетінің (Сентинел Пик) "A" тауы Темпе Буттедегі "A" әрпінен бұрын пайда болғандықтан, бұл қарсылас мектептердің студенттері көбінесе біріншінің "A" әрпін өз мектебінің түсіне бояуға тырысады. "A" әрпін күзету – жыл сайынғы дәстүр, ол Аризона мемлекеттік университеті мен Аризона университетінің арасындағы футбол матчына, Территориялық кубокқа дейін соңғы аптада өтеді. "A" әрпі әртүрлі себептермен басқа түстерге боялған, және әр оқу жылының басында ақ түске боялады, бірақ көбінесе Аризона мемлекеттік университетінің мектеп түсінің бірі – алтын түске боялады. Соңғы рет 2014 жылдың қараша айында Аризона университетінің студенттері "A" әрпін қызыл және көк түске бояды, бұл олардың қарсыластық ойындарына үш апта бұрын болды. "A" әрпі басқа мектептердің студенттерімен де боялған, мысалы, Орегон Дакс жанкүйерлері жасыл, ал Гранд Каньон университетінің жанкүйерлері күлгілт түске бояған.