Кіріспе

Вашингтондағы тарихи ғимарат, қазіргі уақытта өнер мұражайы қызметін атқаруда.

АҚШ-тың патент және тауар белгілері басқармасы

1834 жылы Патенттік кеңсе құрылып, 1842 жылы ғимаратқа көшірілді. 1854 жылдан 1857 жылға дейін Клара Бартон Патент комиссарының кеңсе қызметкері ретінде ғимаратта жұмыс істеді, ол тең жалақы алатын алғашқы федералдық қызметкер болды. 1865 жылы, ал 1887 жылы ғимараттың батыс жанында өрт шығып, шамамен 87 000 патенттік модельдер жойылды; оны Адольф Клюсс 1877–1885 жылдары "заманауи Ренессанс" стилінде қайта жаңартып, 1877 жылғы Патенттік кеңседегі өрт туралы құжаттарда көрсеткен.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысы кезінде ғимарат әскери казарма, аурухана және моргқа айналды. Жарақат алған сарбаздар екінші қабаттағы галереяларда, патенттік өтінімдермен ұсынылған өнертабыстардың үлгілері сақталған шыны шкафтардың арасында төсек-орындарда жатты. Америкалық ақын Уолт Уитман "Вашингтонның ең құрметті ғимаратында" жиі болып, жарақат алғандарға оқып берді. 1865 жылы ғимарат Линкольннің екінші инаугурациялық балының өтетін орны ретінде таңдалды. Уитман 1865 жылдың 24 қаңтарынан 30 маусымына дейін осы ғимаратта орналасқан Үндістер ісі жөніндегі бюрода жұмыс істеді, бірақ үстелінде "Шөп жапырақтары" кітабының бір данасы болғаны үшін жұмыстан босатылды.

20 ғасыр

ХХ ғасырда ғимарат 1932 жылға дейін Патент кеңсесінің қарамағында болды, содан кейін Мемлекеттік қызмет комиссиясы орналасты. Көшені кеңейту оның оңтүстік порталына дейінгі монументалды баспалдақтардың бөлігін алып тастады. 1953 жылы ғимаратты автотұрақ үшін бұзу туралы заң ұсынылды, бірақ президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 1958 жылы оны Смитсониан институтына беру туралы заңға қол қойды. Бұл АҚШ-тағы тарихи мұраны сақтау қозғалысы үшін маңызды жеңіс болды. 1964 жылдан бастап Фаукнер, Кингсбери және Стенхаус архитектура фирмасы ғимараттың ішкі кеңістігін мұражай ретінде қайта жаңартуды бақылады. 1965 жылы ғимарат Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1995 жылы Смитсониан институты Ескі Патент кеңсесі ғимаратының нашар күйде екенін хабарлады. Шатырдан су ағып жатты, кейбір залдарда төбеден түсетін сылақтарды ұстап алу үшін тор орнатуға тура келді; терезе жақтаулары шіріп, Үлкен залдың еден плиткалары құлап жатты, ал сыртқы қасбеті қатты зақымданып, жұдырықтай үлкен тас сынықтарын төгіп жатты.

Жаңарту

Ғимарат 2000 жылы қажетті жөндеу жұмыстары үшін жабылды. Кең көлемді қайта жаңартудан өткен соң, ол 2006 жылдың 1 шілдесінде қайта ашылды және Дональд В. Рейнольдс қорының сыйлығының құрметіне Дональд В. Рейнольдс Америка өнері және портреттері орталығы деп аталды. Ғимаратта екі Смитсонов мұражайының коллекциялары орналасқан: Ұлттық портрет галереясы және Смитсоновтың Америка өнері мұражайы. Смитсонов 2000 жылдың қаңтарында ғимараттың екі жылға жабылатынын, сомасы 42 миллион доллар болатын жөндеу жұмыстары жүргізілетінін хабарлады. Хардман Кокс Архитекторлар консервациялау және жөндеуді қадағалау үшін шақырылды. Кейіннен жөндеудің шамамен есептелген құны 2000 жылы 110-120 миллион долларға дейін өсті. 2000-2006 жылдар аралығындағы жөндеу жұмыстары Афиныдағы Парфенон үлгісінде салынған портиктерді, иілген екі қабатты баспалдақтарды, колоннадаларды, күмбезді галереяларды, үлкен терезелерді және қала блогындай ұзын шырақтарды қалпына келтіруді қамтыды. Смитсонов институтының мәлімдемесіне сәйкес, "ғимараттың тарихи құрылымын қалпына келтіру және тарихи материалдарды қайта пайдалану үшін жаңа сақтау технологияларын қолдануға ерекше күш-жігер жұмсалды". Бұл екі мұражай арасында қақтығыс тудырып, қай коллекцияға көбірек орын бөлу керек екендігі туралы көпшілік пікірталасына әкелді. Смитсонов бұл дауды іс жүзінде шешті: көрме алабына ең жақсы сәйкес келетін өнер туындылары орын алды. (Мысалы, қазіргі заманғы өнер көбінесе үлкен полотнолармен сипатталатындықтан, мұндай өнер биік төбелі үшінші қабатта орналасқан.) 2001 жылдың наурызына қарай Ескі патент кеңсесін жаңартудың құны 180 миллион долларға жетті. Сол айда Нэн Такер МакЭвой (Калифорниялық газет мұрагері және өнер меценаты) жөндеу жұмыстарына 10 миллион доллар сыйлады. Генри Люс қоры сол жылы тағы 10 миллион доллар берді. Дегенмен, шығындардың өсуі тоқтамады. Конгресс жөндеуге 33,5 миллион доллар бөлді, бірақ қайта құру шығындары 2001 жылдың маусымында 214 миллион долларға бағаланды және мұражайдың 2005 жылға дейін қайта ашылмауы күтілді. Бір айдан кейін қайта ашу мерзімі 2006 жылдың шілдесіне шегерілді. 2003 жылы жөндеуге мемлекеттік қаржы 166 миллион долларға дейін өсті, ал жеке қаржы көздерінен 40 миллион доллардан астам ақша жиналды. Смитсоновтың қызметкерлері кейіннен жөндеу жобасына маңызды өзгеріс енгізуді талқылай бастады: Ескі патент кеңсесі ғимаратының ортасындағы ашық аулаға шыны шатыр орнату. Конгресс бұл өзгеріске 2003 жылдың тамызында келісім берді. 2004 жылдың наурызында Смитсонов Фостер және Партнерс шыны шатырды жобалайтынын мәлімдеді. 2004 жылдың қарашасында Роберт Когод (жеке құрылыс компаниясының бас директоры) және оның әйелі Арлин (Чарльз Е. Смит құрылыс компаниясының мұрагері) шатырды аяқтау үшін 25 миллион доллар сыйлады. Ол кезде шығындар 298 миллион долларға жетті, ал жеке қаржыдан 60 миллион доллар жинау қалып қойды. NCPC-нің соңғы мақұлдауын алудағы және шатырға қажетті құрылыс материалдарын жеткізудегі кешігу шатырдың орнатылуын үлкенге тоқтатты. 2005 жылдың сәуірінде Смитсонов музейі 2006 жылдың шілдесінде музей қайта ашылған кезде шатырдың дайын болмайтынын және 2007 жылы орнатылатынын мәлімдеді. Бірақ жобаға қарсылық күшейді. Тарихи мұраларды сақтау жөніндегі кеңес (ACHP), федералды агенттік, ауланы жабуға, қоршау сызығынан жоғары тұрған шатырдың биіктігіне, шатырдың жарқын жарығына және ауладағы ландшафтты, фонтандарды және ағаштарды жоюға қарсы болды. Бұған АҚШ Ішкі істер министрлігі, Вашингтон округінің мемлекеттік сақтау кеңсесі және Ұлттық тарихи сақтау қоры да қарсылық білдірді. Фостер және Партнерс осы шағымдарға жауап ретінде шатырдың биіктігін азайтып, жарықтандыру жүйесін өзгертті. Сонымен қатар, олар шатырды ғимараттың төбесіне емес, сегіз болат бағанаға сүйеніп тұру үшін қайта жобалады. ACHP биіктік пен жарық өзгерістері жеткіліксіз екенін және бағаналар ауланың сұлулығын бұзады деп мәлімдеді. 2005 жылдың сәуірінде дизайнға енгізілген өзгерістер мен инфляция шатырдың құнын 38 миллион доллардан 50 миллион долларға дейін көтерді. NCPC өзінің екі алдын ала мақұлдауын қайтарып, 2005 жылдың 2 маусымында шыны шатырдың жобасын қабылдамады. NCPC өкілдері табиғатты қорғаушылардың көтерген мәселелеріне сенедінін айтып, Смитсоновтың жобалауды бекіту процесін адамдарды бөліп тастау деп айыптады. 6-5 дауыспен аула мен шатырдағы жұмыстар тоқтатылды және Смитсонов ауланы бастапқы көрінісіне қайтаруға міндеттелді (екі темір фонтанды қайта орнатуды қоса алғанда). Шатырдан бас тартқысы келмейтін Смитсонов 4 тамызда NCPC-ге бес балама ұсыныс енгізді. Екеуі жалпақ төбелі шыны шатырды қамтыды. Қалған үшеуі шатырды тағы 11,5 фут (4 метрге) төмендетіп, түнгі уақытта шатырды шамдармен жарықтандыру арқылы шам сияқты эффектіні болдырмау үшін жарықтандыруды өзгертуді ұсынды. Барлық баламалар жаңа ауланың жоспарланған ландшафтын өзгертіп, су нысандарын қосты. Біреуі кемінде темір фонтандарды сақтап қалды. Вашингтон Пост газетінің архитектуралық сыншысы Бенджамин Форджи бұл өзгерістерді "салыстырмалы түрде шағын түзетулер" және "іс жүзінде бірдей дизайн" деп сипаттады. 8 қыркүйекте 2005 жылы NCPC тағы да өз шешімін кері қайтарды. Ол 9-2 дауыспен толқынды шыны шатырды, ескі дизайннан өзгесіз сегіз болат бағананы және бұрынғы дизайнның түнгі жарығын сақтайтын балама ұсынысты қабылдады. NCPC белгілі ландшафт архитекторларының бірі Катрин Густафсон жасаған алдын ала аула ландшафты жоспарын да мақұлдады. Тарихи сақтаушылар көтерген шағымдардың ешқайсысы шешілмеді. Кешігу Смитсоновқа 10 миллион долларға түсті. Смитсонов екі мұражайды, консервация орталығын, ауланы, қойманы және Ескі патент кеңсесі кешеніндегі басқа да операцияларды сыйлыққа алғандары үшін "Дональд В. Рейнольдс Америка өнері және портреттері орталығы" деп атауға келісті. Смитсонов өзінің консервациялық зертханасын Гарольд Алфонд қорынан 5,7 миллион долларлық грант алғаннан кейін Лундер консервациялық орталығы деп атауға, жаңа 356 орындық жер асты аудиториясын Нэн Такер МакЭвой атымен атауға, ауланы Роберт және Арлин Когод ауласы деп атауға және "ашық қойма" құрылысын Люс қоры орталығы деп атауға уағдаланды. Алайда екі мұражай өздерінің аттарын сақтап қалды. Рейнольдс қорының сыйлығы жинауға 20 миллион доллар қалдырды.

Қайта ашу

Ұлттық портрет галереясы мен Смитсоновтың американдық өнер мұражайы 2006 жылдың 1 шілдесінде қайта ашылды. Ғимаратты қайта жаңартудың жалпы құны 283 миллион долларды құрады. 2007 жылы аяқталуынан кейін «Вашингтон Пост» газетінің сыншысы Филип Кенникотт ауланы «тартымды және тыныш қоғамдық кеңістік» деп атады. Оның пікірінше, тарихи ескерткіштерді сақтаушылар әйнек шатыр ғимаратқа назарды бұрмалайды деп болжам жасап қателескен. Оның сөзіне сәйкес, «әйнек шатыр оны күшейте түседі, оңтүстік қанаттың құмды түсі мен текстурасын, солтүстік қанаттың жасыл-сұр гранит реңін ашып көрсетеді» және ғимараттың бөлшектері мен сызықтарын айқындырақ етеді. Ол ауланың ландшафтын «көркем» деп сипаттады, ал төрт қабатты су перделерін «әсерлі» деп атады. Ол былай деп қорытындылады: «Жұмыс аяқталғаннан кейін, шатыр сырттан жеткілікті көрінбейтіні өкінішті (оны анық көру үшін көшеден жоғарырақ, көрші ғимаратта болу керек, ал бірнеше блоктан шатырдың сызығынан үстінен көруге болады). Шатырға қарсы болғандар оның көшеден көрінбеуін қамтамасыз етуге көмектесті. Олар қателескен. Оны көруге лайық». 2008 жылы ғимарат «Condé Nast Traveler» журналының «әлемнің жеті жаңа керемет сәулет өнері» тізіміне енді.