Кіріспе

Ванкуверде (Британдық Колумбия) көлік жүйесі әлемдегі қазіргі қалалардың көптеген ерекшеліктерін ұсынады. Көптеген ірі мегаполистерден өзгеше, Ванкувердің қала орталығынан немесе оның ішінде тас жолдары жоқ. 1960 жылдары азаматтар, қоғамдық қайраткерлер және жоспарлаушылар коалициясы қала орталығы арқылы тас жол салу жобасын қабылдамады. Бұл оқиға "қалалық кеңістіктің жаңа тұжырымдамасының пайда болуын білдірді" және содан бері қала жоспарлауының тұрақты бөлігі болып табылады. Қала үш жағынан сумен шектелгендіктен, солтүстік және оңтүстік жағында бірнеше көпірлер салынған. Автомобиль көліктің басты түрі болып табылатын басқа қалалар сияқты болғанымен, әлемдегі ең ұзын толық автоматтандырылған жеңіл метро жүйесі – SkyTrain және велосипед жолдарының кең желісі сияқты альтернативтер де бар. 2020 жылға дейін Ванкувер Солтүстік Америкадағы көлік бөлісу компанияларының қызметіне провинциялық заң тыйым салғандықтан, осындай қызметтері жоқ бірнеше ірі қаланың бірі болды. 2018 жылы заңнамаға түзетулер енгізіліп, мұндай қызметтерге рұқсат берілді. Алғашқы көлік бөлісу компаниялары Uber және Lyft 2020 жылдың қаңтарында аймақта жұмыс істей бастады және мақұлданды.

Қоғамдық көлік

Метро Ванкувер Оңтүстік жағалауы Британдық Колумбиясы Көлік басқармасының (бұрынғы Үлкен Ванкувер Көлік басқармасы) басшылығымен аймақтық жылдам қоғамдық көлік желісін пайдаланады. TransLink деп белгілі компания, қалалық көліктің барлық аспектілеріне жауапты. Қоғамдық көліктен басқа, TransLink кейбір жолдарды күтіп-ұстауға және Төменгі материктегі паром қызметін ұсынуға да жауапты. TransLink, Compass Card деп аталатын смарт-картаға негізделген электрондық төлем жүйесін енгізді, ол бұрынғы айлық және күндізгі билеттерді, билеттерді және қолма-қол ақшаны алмастырды. TransLink Compass Card-ты пайдалануды кезең-кезеңімен енгізіп келеді. 2015 жылдың жазында көптеген жоғары оқу орнының студенттері тарифтік карталарды пайдалана бастады. TransLink 2015 жылдың қарашасында картаны жалпы халыққа ұсынды. Compass Card-та 6 [C$] қайтарылатын депозит бар. Бұл NXP Mifare DESFire EV1 картасы.

Автобустар қызметі

Автобус қызметі TransLink компаниясының еншілес компаниясы, Coast Mountain Bus Company ретінде белгілі, аймақтың көп бөлігінде жұмыс істейді. ТрансЛинк провинциялық үкімет тарапынан жолдар, көпірлер және қоғамдық көлік қызметтерінен жауапкершілікті алу мақсатымен құрылды. Нәтижесінде, провинциялық үкімет TransLink аясындағы барлық жобаларды қаржыландыру жауапкершілігін сақтайды. Батыс Ванкувер және Лайонс-Бейдегі қызмет Батыс Ванкувердің Blue Bus компаниясымен шарт негізінде жүзеге асырылады. Барлық автобустар мүгедектер арбасына қолайлы және велосипедтерге арналған тіреулермен жабдықталған; олар екі мүгедектер арбасы мен велосипедтерді тасымалдай алады. Ванкувер троллейбус паркін күтіп-ұстау және жаңарту жұмыстарын белсенді түрде жүргізуде. New Flyer Industries компаниясынан 188 E40LFR және 74 E60LFR (2005–2009 жылдары) сатып алынуының нәтижесінде, троллейбус желісі Ванкувер қаласының орталық бөлігіне және қаланың көп бөлігіне толық мүгедектер арбасына қолайлы және велосипедтерге ыңғайлы, нөлдік эмиссиялық автобустармен қызмет көрсетеді. Субұрбаға бағытталған кейбір дизельді қалалық автобустарда велосипедтерге арналған тіреулер, мүгедектер арбасы үшін лифттер, оқу шамдары және жоғары сүйеніші бар орындықтар қарастырылған. Үлкен Ванкувердегі қызмет жиілігі Ванкувердің орталығында әрбір бірнеше минуттан бастап, Мейпл Ридж, Лэнгли және Альдергроув сияқты алыс қала маңындағы елді мекендерде күніне екі-үш ретке дейін жетеді.

SkyTrain

SkyTrain – үш желіде толық автоматтандырылған пойыздарды пайдаланатын, жоғары жылдамдықты метро жүйесі. Экспо-86 Дүниежүзілік көрмесі үшін салынған, ол әлемдегі екінші ең ұзын автоматтандырылған жеңіл жылдам транзит жүйесіне айналды, сонымен қатар әлемдегі ең ұзын, қана транзит үшін пайдаланылатын SkyBridge көпірін пайдаланады. Экспо және Миллениум желілері қала орталығын Бернаби, Нью-Вестминстер, Суррей және Коквитлам қалаларының шеттерімен байланыстырады. Ванкувердің орталығын Ричмондтың орталығына және Ванкувер халықаралық әуежайына қосатын үшінші жоғары жылдамдықты транзит желісі, «Канада желісі» 2009 жылдың 17 тамызында жұмысын бастады. Ол алғашқы екі желіде қолданылған Bombardier сызықты индукциялық технологиясының орнына Hyundai Rotem технологиясын пайдаланады.

Болашақтағы кеңейту

2000-шы жылдардағы Экспо желісін оңтүстік-шығысқа қарай кеңейту, оның сыйымдылығын арттыру және Суррей қаласына қарай бағытын ұзарту жоспарлары 2010-шы жылдардың ортасында ұсынылған жеңіл рельстік жол желісімен ығыстырылды. Бұл жоспарлардың өзі 2018 жылы жоспарланған SkyTrain кеңейтуінің пайдасына қайта қарастырылды. 2021 жылдан бастап Мыңжылдық желісін батысқа қарай Кицилано және Пойнт Грейге қарай 2 миллиард долларға кеңейту құрылысы жүргізілуде. 1-кезеңді кеңейту қазіргі VCC–Clark SkyTrain станциясынан басталып, Бродвей дәлізі арқылы өтіп, Арбутус көшесіндегі станцияда аяқталады; оның 2025 жылы аяқталуы күтілуде. Алдағы уақытта Британ Колумбия университетіне дейін 2-кезеңді кеңейту салынады. 2022 жылы Суррей арқылы Лэнглиге қарай Экспо желісін оңтүстік-шығысқа қарай ұзартуға провинциялық және федералдық үкіметтер ресми түрде қаржыландыруды бекітті. Күрделі құрылыс жұмыстары 2024 жылдан басталып, желі 2028 жылы ашылғанға дейін жалғасады деп күтілуде. 2022 жылдың басында TransLink және Мэрлер кеңесі 2030 жылдардың басына дейінгі «Транспорт 2050» жоспарының 10 жылдық басымды жобаларын мақұлдады. Бұл жобаларға бірнеше жылдам автобус бағдарлары және SkyTrain жүйесінің кеңейтілуі кіреді.

Қала орталығындағы трамвай

Қала Гранвилл аралынан Фальс-Крик айналасына дейін, Уотерфронт станциясына, содан кейін Стэнли паркіне дейін қазіргі заманғы төмен қабатты трамвайлар мен мұражайлық трамвайлардың үйлесімін пайдалана отырып, қала орталығы үшін трамвайдың бірінші кезеңін жоспарлап отырды. Ванкувер қалалық тарихи темір жолы жаз айларында демонстрациялық жоба ретінде нөлдік кезең маршрутын – Гранвилл аралындағы Мейн-стрит SkyTrain станциясын іске қосты. 2010 жылдың 21 қаңтарынан 21 наурызына дейін «Олимпиадалық желі» (2010 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының құрметіне аталған) деп аталатын тегін демонстрациялық қызмет 1,8 км қашықтықта, Тарихи теміржолдың орталық бөлігімен Гранвилл аралынан Олимпиадалық ауыл станциясына дейін Брюссель трамвайынан алынған екі Bombardier Flexity Outlook трамвайын пайдалана отырып жүрді. Қала орталығындағы жарты аралын айналдыра, Ялетаунға трамвай желісін кеңейтудің екінші кезеңі бойынша жоспарлар жасалып жатыр. Гранвилл аралынан батысқа Арбутус дәлізімен, шығысқа Хейстингс көшесімен және/немесе оңтүстікке Мейн-стритпен трамвайды ұзартудың ұзақ мерзімді жоспарлары да талқыланды. Алайда, Ванкуверде трамвай желісін салудың қазіргі жоспарлары жоқ, ал «Олимпиадалық желі» демонстрациялық желісі тоқтатылды.

Батыс жағалау экспресі

West Coast Express – ауыр жолаушылар пойзы, Порт-Муди, Коквитлам, Порт-Коквитлам, Питт-Медоуз, Мейпл-Ридж және Миссия қалаларына қызмет көрсетеді. Осы қызметтерде бірыңғай билет жүйесі қолданылады.

SeaBus (Ақ теңіз)

SeaBus – бұл тек жолаушыларды тасымалдайтын паром, ол Ванкувер қаласының орталық бөлігі мен Солтүстік Ванкувер қаласын Беррард шығанағы арқылы жалғастырады. Флотта Coast Mountain Bus компаниясына тиесілі және осы компания басқаратын үш паром бар. Ең жаңа кеме 2014 жылы қызметке қосылды.

Велоспорт

Канадалық санақ деректері бойынша, қала бойынша велосипедпен жүрудің үлесі 3,7 пайызды құрайды, ал Metro Vancouver аймағында – 1,7 пайызды. Point Grey, Kitsilano, Mount Pleasant және Grandview Woodlands сияқты аудандарда велосипедпен жүрудің үлесі 10 пайызdan жоғары болады. Қала орталығында жаяу және велосипедпен жүрудің жалпы үлесі 50 пайызға жетеді.

Велосипедтік инфрақұрылым

Ванкуверде 300 км-ден астам ұзындығындағы велосипед жолдары мен велосипедтік бағыттар желісі бар. Бұл бағыттардың көпшілігі жергілікті көшелердегі велосипед жолдары (велосипед бульварлары деп те аталады), жол қозғалысын баяулату шараларымен (мысалы, айналма жолдар) жабдықталған және негізгі көшелерді кесіп өтуге қолайлы жағдай жасалған көшелер. Тұрғындар дөңгелектер мен бульварларды көгалдандырып, күтім жасауға, сондай-ақ велосипед жолдары бойында көркемдік өнер туындыларын орнатуға ынталандырылады. 2004 жылдан бастап қала орталығындағы көлік жоспарын іске асыру арқылы қала тығыз орналасқан орталық ауданда велосипед жолақтарын көбейтіп, тұрғындардың велосипедтерді жиі пайдалануына мүмкіндік беруге ниетті екенін көрсетті. Қала орталығында жеке велосипед жолдарының жетіспеуі және көпірлерден өтудің қиындығы жаңадан бастаған және тәжірибелі велосипедшілердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға кедергі келтіруде. Ванкувер қаласы велосипед тұрақтарын көбейтіп, жаңа түрлерін орнатуды жалғастыруда. 2009 жылдың 27 маусымында Central Valley Greenway аймақтық велосипед жолы ресми түрде ашылды. Бұл бағыт Ванкувердің орталығын Бернаби және Нью-Вестминстер қалаларымен байланыстырады. Ванкувер қаласының шегінде Central Valley Greenway көлік қозғалысынан толығымен бөлінген; қала жүргізген есептерге сәйкес, ашылғаннан кейін бір ай ішінде күніне шамамен 2000 велосипедші осы бағытты пайдаланған. 2009 жылдың 7 мамырында Ванкувер қалалық кеңесі 13 шілдеде басталған Бёррард көпірінде велосипед жолын сынақтан өткізуді мақұлдады. Сынақ кезінде оңтүстік бағыттағы автокөліктерге арналған қақпасы және солтүстік бағыттағы жаяу жүргіншілерге арналған тротуары велосипедтерге бөлінді, ал оңтүстік бағыттағы тротуар жаяу жүргіншілерге берілді. Бөлінген қақпасы автокөліктерден физикалық тосқауылмен бөлінген. Сынақ аясында Солтүстік көпіріне жақын орналасқан Тынық мұхиты көшесінде велосипедтік қозғалыстың өтуіне қолайлы жағдай жасау үшін көлік қозғалысы схемасы өзгертілді. Бұл өзгеріске қарсы шыққан жергілікті кәсіпкерлер консультацияның жетіспеуіне және бизнестеріне тигізген кері әсеріне наразылық білдірді. Сынақ басталғаннан кейін екі апта өткен соң Ванкувер қаласы көпірден велосипедпен өтетін жолаушылар санының күніне орташа есеппен 30 пайызға өскенін көрсеткен деректерді жариялады. Сол есепте жаяу жүргіншілердің саяхаттарында айтарлықтай өзгеріс болмағаны, автокөліктердің саяхаттарында аздап төмендеу болғаны, бірақ 12-ші даңғыл мен Джорджия көшесі арасындағы автокөліктердің уақытында өзгеріс болмағаны көрсетілді. Велосипедтік инфрақұрылымды жаңарту ұсыныстары көбінесе бизнес қауымдастығының алаңдаушылығын тудырды. Бэррэд Бридж Велосипед Жолы сынағының үш күнінде жергілікті саудагер өткен жылдың осы күндерімен салыстырғанда сатудың 46 пайызға төмендегенін хабарлады. Алты апта өткеннен кейін тағы бір жергілікті саудагер сатудың 25 пайызға төмендегенін, ал жергілікті мейрамхана сатудың 30 пайызға төмендегенін хабарлады. 2011 жылдың шілдесінде Stantec компаниясы қала орталығындағы жаңадан орнатылған велосипед жолдарының маңындағы бизнестерді зерттеу үшін шақырылды, нәтижесінде велосипед жолдарының бизнестерге тигізген әсерін қорытындылайтын есеп дайындалды. Сауалнамаға бизнестің 32 пайызы жауап берді. Зерттеу нәтижесінде жақын маңдағы бизнестердің жалпы сату көлемі 2,4 миллион долларға төмендегені, яғни жылына 480 000 долларлық пайданың жоғалғаны анықталды, бұл "орташа экономикалық әсер" деп сипатталды. Алайда, 2017 жылы жаңартулар Ванкувердің орталық бизнесін жақсарту қауымдастығы тарапынан жергілікті жұмыс берушілер үшін "бәсекеге қабілетті артықшылық" ретінде қабылданып, құптауға ие болды. TransLink, аймақтық көлік басқармасы, таңертеңгі және кешкі сағаттардағы ең көп жүргіншілер уақытында емес, әр SkyTrain вагонында екі велосипедке рұқсат береді. Canada Line Skytrain вагонында уақыт пен бағытқа шектеу қойылмай, бір велосипедке рұқсат береді. Барлық автобустар велосипедтерге арналған тіректермен жабдықталған. Ванкуверді Солтүстік Ванкувермен байланыстыратын Seabus барлық жұмыс уақытында бір рейске алты велосипедке дейін рұқсат береді.

Велосипед үлесі

2016 жылдың 20 шілдесінде Ванкувер қаласында Mobi деп аталатын велосипед бөлісу жүйесі іске қосылды. 2018 жылдың қыркүйегінде Uber Ванкуверде Jump Bikes док станциясыз электр велосипед бөлісу жүйесін іске қосу жоспарларын жариялады.

Велосипедтерді ұрлау

2009 жылдың 24 тамызында Ванкувер полиция департаменті велосипед ұрлығының күрт өскенін хабарлады. Тамыздың алғашқы 3 аптасында ұрлықтар 2008 жылғы көрсеткіштерге қарағанда 53 пайызға артқан. Ванкувер полициясының өкілі, констебль Жана МакГиннесс: «Велосипед ұрлығының өсуі мен Баррард көпіріндегі жаңа велосипед жолдарының арасында ешқандай байланыс жоқ» деді.

Автомобиль жолдары

Муниципалдық ережелер мен географиялық орналасу Ванкуверді қалалық тас жолдардың кеңеюінен қорғады, ал қала шегіндегі жалғыз тас жол – қаланың шығыс жиегінен өтетін 1-ші тас жол. Қалаға кіретін барлық басқа бақыланатын бағыттар (99-шы тас жол, Найт-стрит, Грант Макконачи-Вей) Ванкувер қала шегіне жеткенге дейін тас жол статусын тоқтатып береді. 1-ші тас жолдан бастап, Гастингс көшесі қала орталығына барудың негізгі бағыты болып табылады. Аймақтағы басқа тас жолдарға 1А, 7, 10, 15, 17 және 91-ші тас жолдар жатады. Ванкувер қаласында тас жолдардың болмауының басты себебі – қала дамып келе жатқан кезде жеке азаматтардың наразылығы болды. 1950 жылдардың аяғында қала Қытай ауданының ортасынан тас жол өткізу туралы ұсыныс жасады. Қытай қауымдастығы қытай емес қолдаушылармен бірігіп, тас жолдың салынуына қарсылық көрсетті және 1971 жылы Чайнатаун тарихи аймақ деп жарияланды. Салынған жалғыз бөліктер – Дунсмуир және Джорджия виадуктары, олар жылдамдығы шектеулі көшелерге айналды.

Көлікті ортақтастыру

Ванкуверде екі автокөлік бөлісу компаниясы жұмыс істейді: Модо және Эво. Бұрын төрт компания болған, бірақ 2020 жылы Car2go шамамен он жылдық қызметтен кейін қайта құрылымдалып, Солтүстік Америка нарығынан шығып кетті, ал Zipcar провинциялық сақтандыру мәселелеріне байланысты, 13 жылдан кейін қаладан кетті. Модо және Эво – бұл әртүрлі үлгілерде жұмыс істейтін канадалық автокөлік бөлісу қызметтері. Модо кооператив болып табылады және оның көліктері көшеде немесе тұрақтарда арнайы тұрақ орындарына ие. Олардың көліктерін бастапқыда алынған арнайы тұраққа қайтару қажет. Эвоны Британдық Колумбия Автомобиль қауымдастығы құрды, оның көліктерін дерлік кез келген жерге тұраққа қоюға болады және бір бағытты сапарға брондауға болады, содан кейін көлік аймағының географиялық шегіндегі заңды тұраққа қалдыруға болады.

Әуежай

Ванкуверге Ванкувер халықаралық әуежайы (YVR) қызмет көрсетеді, ол Ванкувердің оңтүстігінде, Ричмонд қаласындағы Си Айленд аралында орналасқан. YVR Канададағы екінші ең қызықты әуежай және Солтүстік Американың батыс жағалауындағы ең қызықты халықаралық әуежайлардың бірі. Бэррард шығанағындағы Ванкувер портының су әуежайы және Уотерфронт станциясының жанындағы вертолет алаңы қала орталығын тікелей Виктория, Нанаимо және YVR-мен байланыстырады.

Паромдар

Екі BC Ferry терминалы Үлкен Ванкувер аймағын қызмет көрсетеді. Бірі солтүстік-батыста, Батыс Ванкувердегі Horseshoe шығанағында, ал екіншісі оңтүстікте, Делтадағы Цаувассенде орналасқан. Құрлықтан Ванкувер аралына, Күн сәулесі жағалауына және Перс шығанағы аралдарына бағыттар бар. Ванкуверден Ванкувер аралына бірнеше жолаушылар ғана жүретін паромдар жеке компаниялар арқылы жұмыс істеді. V2V Vacations 2017 жылы Ванкуверден Викторияға қызмет көрсетті және 2020 жылы тоқтағанға дейін осы қызметті жалғастырды. Ванкуверді Нанаймоға байланыстыратын Hullo қызметі 2023 жылдың тамызында іске қосылуы жоспарлануда.

Шағын паром

Aquabus және False Creek Ferries – жолаушылар мен велосипедтерді тасымалдайтын жеке компаниялар. Олар қаланың орталық бөлігін Гранвилл аралымен және False Creek аудандарымен байланыстырады. English Bay Launch күн сайын Granville Island, Coal Harbour және Bowen Island арасында жол жүргіншілерге арналған су такси қызметін іске асырады. Coastal Link Ferries компаниясы күн сайын Coal Harbour, West Vancouver және Bowen Island арасында жол жүргіншілерге арналған су такси қызметін іске асырады.

Таксилер

Ванкуверде бірнеше жеке такси компаниялары тәулік бойы қызмет көрсетеді, оның ішінде Yellow Cabs, Vancouver Taxi, Black Top Cabs және MacLure's Cabs. Таксилер мен жүргізушілер қала тарапынан реттеледі, ал 2006 жылы қалада 477 лицензияланған такси жұмыс істеді, оның ішінде 59 мүгедектерге арналған көлік құралдары болды. 2009 жылғы мәліметтерге сәйкес, Ванкувер халықаралық әуежайына немесе одан таксимен сапар шамамен 30-32 долларға бағаланады. Ванкувердегі таксилер бензин, табиғи газ және электр энергиясымен жұмыс істейді. Сонымен қатар, Ванкувердің орталық бөлігінде Tikki Tikki педикаб атты педикаб компаниясы жұмыс істейді, әдетте бейсенбі, жұма және сенбі күндері қызмет көрсетеді.