Кіріспе

Италияның Венето аймағындағы музыка. Венето – Италияның 20 аймағының бірі. Венето музыкасы.

Венеция

Италияның Венеция қаласы Италия музыкасының дамуында маңызды рөл атқарды. Венеция мемлекеті – яғни, ортағасырлық Венеция теңіз республикасы – көбінесе "Музыка республикасы" деп аталатын, ал 17 ғасыр француздың бірі "Әр үйдің ішінде біреу музыкалық аспапта ойнап немесе ән салады. Қайда болса да музыка естіледі" деген екен.

Орындар

Падуада «Амичи делла Музика ди Падова», «Солисти Венети» және «Падова Венето симфониясы» сияқты музыкалық ансамбльдер кездеседі. Концерттер көбінесе 1524 жылы салынған тарихи Лоджия Комарода өткізіледі. Сонымен қатар, қалада Театро делле Маддалене, Театро делле Граци, Джузеппе Верди театры және Чезаре Поллини атындағы музыка консерваториясы орналасқан. Ровиго операны өте жақсы көретінімен белгілі және 1819 жылы салынған әйгілі Teatro Sociale театры орналасқан. ХХ ғасырда бұл Туллио Серафин, Бениамино Джигли және Рената Тебалдидің мансабының басталуына куә болған орын. Ровиго қаласында Франческо Ванецца атындағы музыка консерваториясы да бар. Қазіргі уақытта Тревизо қаласы «Eurobottega» деген атаумен музыкалық-мультимедиялық кешен құрылысы жобасын жүзеге асырып жатыр. Театро Марио Дель Монако – қаланың басты театры және опера үйі. Асоло қаласында жыл сайын камералық музыка фестивалі өтеді. Верона қаласы «Арена» деп аталатын римдік амфитеатрымен әлемге танымал. Бұл амфитеатр 16 ғасырдан бері музыкалық шаралар қабылдап келеді, бірақ соңғы кезде 1913 жылы алғаш рет қойылған Вердидің «Аида» операсының тамаша ашық ауадағы қойылымымен әйгілі. Қаланың ішінде Феличе Эваристо Далл’Абако атындағы музыка консерваториясы да бар. Виченца қаласында Олимпико театры және жыл сайын өтетін «Il Suono dell'Olimpico» симфониялық концерттер сериясы, сондай-ақ мектеп оқушылары арасында музыкалық білімді насихаттауға бағытталған «Costruiamo un'opera» атты қызықты жоба бар. Виченца провинциясындағы Бассано-дель-Граппа қаласында OperaEstate Festival Veneto фестивалі өтеді, ол қаланың әртүрлі жерлерінде өнер көрсетулерін қамтиды, тіпті қаланың барлық аумағын үлкен опера алаңына айналдырады.

Венетоның халық музыкасы

Венето бай халық музыкасы мәдениетіне ие. Бүгінде танымал әндердің көпшілігі 18-шы ғасыр мен 20-шы ғасырдың бірінші жартысы аралығында дүниеге келген. Олардың көпшілігі авторсыз. Венеция әндері көбінесе хорлық болған және жиынды кездесулерде орындалған. Тауларда немесе далаларда жұмыс істегеннен кейін (жүзімдікте жұмыс істегендер жұмыс істеп жатқанда жүзім жемейтініне сенімді болу үшін ән айтуға мәжбүр болған); үйлену тойларынан кейін, түнгі остерияларда немесе фило кезінде (қыста жиі кездесетін елдік күзету). Халық әндері сагре (елдік фестивальдар) кезінде ең гүлденген: онда шіркеу цензурасы ескерілмеген, бұл көбірек еркіндік беретін, қарапайым мәтіндерде көрінген. Халық музыкасын ең көп естуге болатын орын – сагре. Кез келген ауызша дәстүрдегідей, венециялық әннің мазмұны мен диалектісі әртүрлі болуы мүмкін, тіпті 30 миль немесе одан да аз қашықтықта күрт өзгеріп кетуі мүмкін. Бұл репертуардың Истрия музыкасымен ұқсастықтары мен тақырыптары бар екенін байқау қызықты; Хорватия қаласына сілтеме жасайтын "La mula di Parenzo" ("Паренцоның есегі") әні – танымал мысал. Көптеген жағдайда а капелла орындалса да, венециялық халық музыкасында бұрын қолданылған, бірақ 20-шы ғасырға дейін қолданыстан шығып кеткен ерекше аспаптар болған. Олардың арасында "бага" (екі құбырлы кішкентай сыбызғы) және пива (сыбызғы) (каштан ағашынан жасалған). Бүгінде венециялық әндер көбінесе аккордеонмен немесе гитарамен сүйемелденеді. Музыка әдетте өте қарапайым, диатоникалық және строфикалық, көбінесе тоникалық-доминантты прогрессияларға негізделген. Венециялық әндер көбінесе махаббат тақырыбын қамтиды, әдетте рустикалық ортада. Жыныстық тақырыптар әжуалық түрде бейнеленеді; мысалы, "L'oselin de la comare" ("Кумшаның кішкентай құсы"). Махаббат әндерінде қараңғы тақырыптарды кездестіру сирек емес: "Donna Lombarda" ("Ломбард әйелі") әнінде ер адам әйелді (оның есінен айырғаннан кейін) күйеуіне адал болмауға және тіпті оны өлтіруге көндіреді. Венецияның өзінде және жақын маңдағы аймақтарда canzoni da battello (кеме әндері) танымал жанр болған. Бұл жерде махаббат тақырыбы көбінесе венециялық қайық – гондоламен байланыстырылған. Танымал мысалдарға La biondina in gondoleta ("Гондоладағы сарышаш қыз") (Ламберти) және Monta in gondola ("Гондолаға отыр") (Латилла, Бони) жатады; екіншісі, 1950-ші жылдардан бастап, сол кездегі поп-музыканың ықпалымен көбірек заманауи стильде орындалған. Лалла әндері өте кең таралған, олардың ең танымалдарының бірі – "Totò totò museta"; олар көбінесе діни тақырыптарды қамтиды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде репертуар жиі итальяндық армияның тау әскері – Альпинилермен тоғысқан. Бұл әндердің көпшілігі Ортигара тауының аймағында жазылған және оларға "Ta pum", "Sul cappello" ("Біздің шапқырымызда") және "Quel mazzolin di fiori" ("Бұл гүлдердің кішкентай буыны") әндері кіреді.