Кіріспе

Құрылғылар күйін іріктеу процесі – компьютерлік ғылым термині.

Polling, немесе сұрау салу, клиенттік бағдарламаның сыртқы құрылғының күйін белсенді түрде сынап қарауын синхронды әрекет ретінде білдіреді. Сауалнама көбінесе кіріс-шығыс (I/O) жүйесінде қолданылады және оны сауалнамалық I/O немесе бағдарламамен басқарылатын I/O деп те атайды. Аппараттық іске асырудың жақсы мысалы – күзетші таймер.

Сипаттама

Сауалнама – компьютер немесе басқару құрылғысының сыртқы құрылғының дайындығын немесе күйін тексеру үшін күту процесі, көбінесе төменгі деңгейдегі аппараттық құралдармен байланысты. Мысалы, егер принтер параллель порт арқылы қосылған болса, компьютер принтер келесі символды алғанша күтеді. Бұл процестер бір битті оқу сияқты өте шағын болуы мүмкін. Бұл кейде «бос күту» сауалнамасымен синоним ретінде қолданылады. Мұндай жағдайда, I/O операциясы қажет болғанда, компьютер I/O құрылғысы дайын болғанша оның күйін ғана тексереді, содан кейін құрылғыға қол жеткізіледі. Басқаша айтқанда, компьютер құрылғы дайын болғанша күтеді. Сауалнама – бұл құрылғының дайындығы бірнеше рет тексерілетін жағдайды да білдіреді, егер ол дайын болмаса, компьютер басқа тапсырмаға қайта оралады. Бос күтуге қарағанда процессор циклдарының ысырабы аз болғанымен, бұл әдетте үзіліске негізделген I/O сияқты тиімді емес. Қарапайым, бір мақсаттағы жүйеде, егер I/O операциясына дейін ешқандай әрекет жасалмаса, тіпті бос күту де орынды болуы мүмкін, бірақ көбінесе бұл дәстүрлі түрде қарапайым аппараттық құралдардың немесе көп тапсырмалы емес операциялық жүйелердің салдары болды. Сауалнама көбінесе өте төменгі деңгейдегі аппараттық құралдармен тығыз байланысты. Мысалы, параллель принтер портын басқа символға дайын екенін тексеру үшін байттың бір битін тексеру қажет. Бұл бит принтер кабеліндегі сымның төменгі немесе жоғары кернеуде екенін көрсетеді. Бұл байтты оқитын I/O командасы сегіз нақты сымның кернеу күйін тікелей CPU тіркелгісінің бір байтын құрайтын сегіз схемаға (флип-флоптарға) жібереді. Сауалнаманың кемшілігі – егер тексеруге көп құрылғылар болса, оларды тексеруге кеткен уақыт I/O құрылғысын қызмет көрсетуге жұмсалатын уақыттан асып кетуі мүмкін.

Түрлері

Сауалнама циклы – әрбір элементті бір рет тексеруге кеткен уақыт. Оптималды сауалнама циклының ұзақтығы бірнеше факторға байланысты болады, соның ішінде қажетті жауап беру жылдамдығы және сауалнаманың қосымша шығындары (мысалы, процессор уақыты және өткізу қабілеті). Атаулы сауалнама кезінде сауалнама құрылғысы немесе процесі тізімдегі әрбір элементті белгілі бір ретпен сұрайды. Ол әрбір элементтен жауап күтетіндіктен, жауап бермейтін элементтерден туындаған тоқтауларды болдырмау үшін уақытты бақылау механизмі қажет. Атаулы сауалнама, егер сауалнама хабарламаларының шығыны жоғары болса, әрбір сауалнама циклында тексеруге көптеген элементтер болса және олардың тек бір бөлігі белсенді болса, тиімсіз болуы мүмкін. Хаб-сауалнамасы, сондай-ақ токендік сауалнамасы, әрбір элемент келесі элементті белгілі бір ретпен сауалнамалайды. Бұл процесс бірінші элементке жеткенше жалғасады, содан кейін сауалнама циклы қайта басталады. Сауалнаманы түрлі есептеу орталарында қатысты элементтердің орындалу немесе беру реттілігін басқару үшін қолдануға болады. Мысалы, көп тапсырмалы операциялық жүйелерде сауалнама процессор уақытын және басқа ресурстарды түрлі процестерге бөлу үшін пайдаланылуы мүмкін. Желілерде сауалнама қай түйіндердің желіге қосылғысы келетінін анықтау үшін қолданылады. Ол EGP (сыртқы шлюз протоколы) сияқты маршрут протоколдарымен маршрут туралы ақпаратты алу үшін де қолданылады. Сауалнаманың орнына үзілістерді де пайдалануға болады, олар құрылғылар немесе процестер тарапынан жолданатын және назар қажеттілігін, байланысқа дайын екендігін және т.б. білдіретін сигналдар. Сауалнама өте қарапайым болғанымен, көп жағдайда (мысалы, көп тапсырмалы операциялық жүйелерде) үзілістерді пайдалану тиімдірек, себебі ол процессорды пайдалануды және/немесе өткізу қабілетін азайтуға мүмкіндік береді.

Сауалнама хабарламасы

Сауалнамалық хабарлама – бақылауды растау хабарламасы. Көп нүктелі желілік құрылымда (орталық компьютер және терминалдар, компьютерге және одан бір байланыс желісін бөлісетін әртүрлі терминалдар) жүйе бас-құл дауыс беру жүйесін қолданады, онда орталық компьютер белгілі бір терминалға шығыс желі арқылы хабарлама (сауалнамалық хабарлама деп аталады) жібереді. Барлық терминалдар шығыс желісін тыңдайды, бірақ тек сауалнама алған терминал ғана кіріс желісінде беруге дайын ақпаратты жіберіп жауап береді. Жұлдыз тәрізді желілерде, ең қарапайым түрінде, бір орталық коммутатор, хаб немесе компьютер хабарламаларды тарату арнасы ретінде қызмет етеді, желідегі қаосқа жол бермеу үшін дауыс беру қажет емес, бірақ ол көбінесе бас компьютерге кірісті деректерді ретпен алуға мүмкіндік беру үшін қолданылады. Бұл сауалнамалық хабарламалар көп нүктелі желілердегідей емес, себебі сайт мекенжайлары қажет емес және әр терминал тек өзіне жолданған сауалнамаларды ғана қабылдайды.