Кіріспе

Пакистандық-американдық-австралиялық ғалым (1973 жылы туған), американдық ғалым Салим Х. Али (1973 жылы туған) – Делавэр университетінің Энергия және қоршаған орта бойынша Көк және Алтын құрметті профессоры, сонымен қатар университеттің Минералдар, Материалдар және Қоғам бағдарламасын басқарады. Бұрын Австралияның Брисбен қаласындағы Квинсленд университетінде Тұрақты ресурстарды дамыту кафедрасын басқарған, қазіргі таңдағыда құрметті профессор ретінде байланысын сақтап тұр. Ол сондай-ақ Колумбия университетінің Тұрақты инвестициялар орталығының аға ғылыми қызметкері. Алдында Вермонт университетінің Рубенштейн табиғи ресурстар мектебінде экологиялық зерттеулер профессоры, Қоршаған орта дипломатиясы және қауіпсіздік институтының негіздеуші директоры, сондай-ақ Гунд институтының мүшесі болды. Бұрын ол Халықаралық теңіз түбі жөніндегі органның қолдауымен үш кішкентай аралдық дамып келе жатқан мемлекеттер – Науру, Кирибати және Тонга үкіметтері демеушілік ететін DeepGreen терең теңіз кеніші компаниясына экологиялық және әлеуметтік әсерді бағалау жөніндегі кеңесші болып жұмыс істеген.

160-тан астам елді және барлық құрлықты (Антарктиканы қоса алғанда) аралаған ол, әсіресе тау-кен өнеркәсібіндегі экологиялық қақтығыстарды шешу жөніндегі жұмысымен танымал, және 2009 жылдың қыркүйегінде Forbes журналында "Алхимик" деп сипатталды. Оның "Жердің қазыналары: қажеттілік, ашкөздік және тұрақты болашақ" (Yale University Press, 2009 жылғы қазан) атты кітабына Нобель сыйлығының лауреаты Мұхаммед Юнус "экологиялық мінез-құлық пен кедейлікті жеңілдету арасындағы құтты байланыс" деп мақтауын білдірді. 2010 жылдың мамырында National Geographic журналы оны "жаңадан дамып келе жатқан саяхатшы" деп таңдады, ал оның профилі 2010 жылғы маусымдағы National Geographic журналында жарияланды. 2011 жылдың наурыз айында Дүниежүзілік экономикалық форум оны "Жас әлемдік көшбасшы" деп таныды. Ол Adventure Scientists, Mediators Beyond Borders International және RESOLVE кеңесінің мүшесі болып табылады.

Зерттеу жұмыстары

Доктор Әлидің зерттеулері техникалық және әлеуметтік механизмдер арқылы планеталық тұрақтылыққа жетудің интеграциялық тәсілдеріне бағытталған. Ол, атап айтқанда, өнеркәсіп, қоғамдастықтар мен үкімет арасындағы көп деңгейлі экологиялық қақтығыстардың себептері мен салдарына және экологиялық факторлардың бейбітшілікті қалай нығайтатынына зерттеу жүргізді. Бұған дейін ол Браун университетінің Уотсон халықаралық зерттеулер институтында және Біріккен Ұлттар Ұйымының Бейбітшілік университетінде (Коста-Рика) қонақ оқытушы болып қызмет атқарған. Оның эмпирикалық зерттеулерінің көп бөлігі минералдық сектордағы экологиялық қақтығыстарға арналған. 2007 жылдың қыркүйегінде ол Seed журналының сегіз "революциялық ой-санасының" бірі болып таңдалды. Профессор Әли 2017 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықаралық ресурстар жөніндегі панеліне және 2018 жылы Жаһандық қоршаған ортаны қорғау қорының Ғылыми панеліне сайланды. Сондай-ақ, ол Дүниежүзілік қорғалатын аумақтар жөніндегі комиссияның және IUCN трансшекаралық табиғатты сақтау жөніндегі жұмыс тобының мүшесі. Ол сондай-ақ медреселерде экологиялық білім беруді насихаттауға және Америка Құрама Штаттарының Бейбітшілік институтының гранты бойынша өзінің туған жері Пакистанда осы институттардың дамуын зерттеу үшін экологиялық жоспарлау әдістерін қолдануға қатысты. Зерттеу жұмыстарының көп бөлігінде доктор Әли мультимедиалық компонентті пайдаланады, көбінесе студенттерін тәжірибелік жұмыстарының бейне деректі фильмдерін жасауға тартады. 2005-2008 жылдары ол Tiffany & Co. Foundation-нен асыл тастар мен алтын өндірудің экологиялық және әлеуметтік әсерін зерттеу үшін екі грант алды. Сондай-ақ ол 2009 жылы Катардың Доха қаласындағы Брукингс институтының зерттеу орталығында жұмыс істеген кезде мұнай және газ құбырларын ынтымақтастықтың көзі ретінде зерттегені туралы есеп дайындады. Оның "Оңтүстік Азиядағы экологиялық ынтымақтастық" атты есебі 2013 жылдың қаңтар айында Питер Берген ұйымдастырған шарада Вашингтонда жарияланды. Кейіннен ол Стимсон орталығы мен Таяу Шығыс институты үшін Оңтүстік Азияға қатысты ғылыми-дипломатиялық антологияларға үлес қосты. Профессор Әлидің ғылыми-зерттеу қызметіне Гарвард бизнес мектебіндегі Бейкер қоры ғылыми-зерттеу стипендиясы, Рокфеллер қорындағы Беллажио резиденциясы және Британдық Парламент палатасында парламенттік тағылымдама кіреді. Ол экологиялық жоспарлау, қақтығыстарды шешу, өнеркәсіптік экология, зерттеу әдістері және техникалық жазу бойынша курстар оқыды және EdX сияқты онлайн оқыту платформаларына белсенді қатысады. Академиялық мансабына кіріспес бұрын, доктор Әли General Electric компаниясында экологиялық денсаулық пен қауіпсіздік саласының маманы болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, Балық және жабайы табиғат қызметі және Канада Денсаулық сақтау басқармасының кеңесшісі болды. Оның басқа жобаларына Кроу ұлты үшін тау-кен өндірісінің әсерін бағалау және Мәдени тіршілік етуді зерттеуге көмек көрсету кірді. Ол сондай-ақ Чикаго университетінің баспасында экологиялық ғылым, құқық және саясат туралы кітаптар сериясының редакторы болып қызмет етеді және Сыртқы саясат зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері. COVID пандемиясы кезінде ол кинорежиссер Алекс Тайсонмен бірлесіп, үйден жұмыс істеуге қажетті инфрақұрылымның артында жасырын материалдар туралы қысқа фильм түсірді және сценарий жазды. Бұл фильмді "Материалдық зум" деп атады, оны Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы таныстырды.

Білім

Профессор Әли Массачусетс технология институтында қоршаған ортаны жоспарлау саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады, оның диссертациялық кеңесіне Лоренс Саскинд төрағалық етті. Ол Йель университетінен экологиялық құқық және саясат бойынша магистр (M. E. S.) дәрежесін (диссертация жетекшісі Дэниел С. Эсти) және Тафтс университетінен химия бойынша бакалавр дәрежесін алды. Орта білімін Пәкістанның Лахор қаласындағы Айтчисон колледжінде, ал бастауыш білімін АҚШ-тың Массачусетс штатының Солтүстік Дартмут қаласындағы Достар академиясында және Джоб С. Гидли мектебінде алған.

Жеке өмір

Салим Әли 1971 жылы Лахордан Америкаға көшіп келген пакистандық иммигрант ата-анасының отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, доктор Шәүкат Әли (1923-2003) Массачусетс университетінің (Дартмут кампусы) саясаттану профессоры болса, анасы, доктор Парвин Шәүкат Әли (1933 жылы туған) Лахордағы Форман христиан колледжінің проректоры қызметін атқарған. Оның екі қарындасы бар: Ирфана Кадыр (Пакистанның бұрынғы сыртқы істер министрі Манзур Кадырдың ұлы Башрат Кадырға үйленген) және канадалық жазушы әрі белсенді Фарзана Хассан. Ол берген сұхбаттарында ата-анасының өте әртүрлі тегі мен мінез-құлқы болғанын айтқан. Анасы ауғандық тарихы бар (Гераттан шыққан Сидтер) жоғары орта таптық отбасынан шыққан, ал әкесі Лахордағы кедей шаруа отбасынан бірінші буын оқушы болған. Форд қорынан алған стипендиясының арқасында әкесі Оңтүстік Калифорния университетінде жоғары білім алса, анасы Стэнфорд университетінде оқыған. Алғашқы кітабының алғы сөзінде: "Принципті күресуге үйреткен анама және прагматикалық келісімнің құнын үйренген әкеме" деп жазған. Салим Әлидің әйелі Мария (қашмирлік), психолог мамандығы бойынша білім алған, Айтчисон колледжінің бұрынғы директоры Салим Қашмирінің қызы және пакистандық-американдық суретші Амр Қашмирінің қарындасы. Олардың екі ұлы бар: денсаулық сақтау саласындағы маман, доктор Шахмир Әли және Делавэр штатының гидрологы Шахрозе Әли.