Кіріспе

Америкалық судья (1940 жылы туған)

Томас Селби Эллис III (15 мамыр, 1940 жылы туған) – зейнеткерлікке шыққан АҚШ округ сотының судьясы, Вирджиния штатының Шығыс округі сотында қызмет еткен, Рональд Рейган тағайындаған.

Білім және мансап

1940 жылы 15 мамырда Колумбияның Богота қаласында туған Эллис 1961 жылы Принстон университетін инженерлік ғылымдар бакалавры дәрежесімен бітірді. 1961 жылдан 1967 жылға дейін Эллис АҚШ Әскери-теңіз күштерінде әскери-теңіз авиаторы болып қызмет етті. 1969 жылы Эллис Гарвард заң мектебін үздік дипломмен (magna cum laude) аяқтады және заң докторы (Juris Doctor) атағын алды. Гарвард Эллиске Англияда оқу үшін Нокс стипендиясын тағайындады. Одан кейін 1970 жылы Оксфордтағы Магдален колледжінен заң бойынша диплом алды. Содан кейін Эллис Вирджиния штатында орналасқан Hunton & Williams (қазір Hunton Andrews Kurth) заң фирмасында жеке практикамен айналыса бастады және 1987 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. Оның практикасы коммерциялық сот істерінің кең спектрін қамтыды. Ол Hunton & Williams фирмасының тағы бір адвокаты Джон Чарльз Томаспен жиі бірге жұмыс істеді, ол Вирджиния штатының алғашқы афроамерикалық Жоғарғы сотының судьясы болды. Эллис 1981 жылдан 1983 жылға дейін Уильям және Мэри колледжінде лекция оқыды.

Федералды сот қызметі

Эллис 1987 жылғы 1 шілдеде президент Рональд Рейган Вирджиния штатының шығыс округінің АҚШ округтік сотына судья Роберт Р. Мерхидж-младший бос қалдырған орынға үміткер ретінде ұсынылды. 1987 жылғы 5 тамызда АҚШ Сенаты оны бекітті және 1987 жылғы 6 тамызда қызметке тағайындалды. 2007 жылғы 1 сәуірде ол аға судья статусын алды.

Франклин, Розен және Вайсман

2006 жылдың 20 қаңтарында Эллис Қорғаныс министрлігінің бұрынғы қызметкері Лоренс Франклинді Израиль дипломаты мен Израильді қолдайтын лобби тобы AIPAC-қа ұлттық қорғаныс туралы ақпаратты өткізгені үшін 12 жыл 7 айға бас бостандығынан айырды және 10 000 доллар айыппұл салды. 2009 жылы ол жазаны 10 айға ортақ тұру үйінде және қоғамдық жұмыстарда өтеуге өзгертті, бірақ Франклинді «заң үстемдігін» сақтамағаны үшін сынады. 2006 жылдың 9 тамызында Эллис екі бұрынғы AIPAC қызметкерінің ісін жабу туралы өтінішті қабылдамады. Стив Розен мен Кит Вайсманға тыңшылық заңы бойынша ұлттық қорғаныс туралы ақпаратты заңсыз алғандығы және таратып жібергендігі айып тағылды. Эллис былай деп жазды: «Ақылға қонымды және тиісті сот практикасы үкіметтің ұлттық қорғанысқа қатысты ақпаратты рұқсатсыз алған және әдейі қайта таратып жіберген адамдарды жазалай алатынын нақты көрсетеді» (53-бет). АҚШ Розенге қарсы сотта «көрінбейтін куәлік» ережесін алғаш рет қолданды. Бұл ереже құпия (классификацияланған немесе басқа) ақпаратты жұртшылықтан жасырып, бірақ сотқа қатысушы алқабилер мен адвокаттарға «кілт картасын» пайдаланып, куәгерлер мен алқабилер сот барысында сілтеме жасайтын кодты сөздермен алмастыру арқылы қолдануға мүмкіндік береді. Бұрынғыда үкімет осы ережені қолдануға тырысқан көптеген жағдайларда судьялар тыйым салған немесе сотқа дейін келісімге келген. Эллис оған бірінші болып рұқсат берді, бірақ сот процесінде оны 4 минутқа шектеді және ереженің қолданылуының дұрыстығын бағалау үшін «әділеттілік тестін» жасады, сондай-ақ сот процесінің қаншалықты «жабық» болатынын анықтады. Бұл ереженің қолданылуының Конституцияның V поправкасының процессуалдық кепілдіктері мен VI поправкасының күдіксіздік құқығына қатысты салдарынан сыншылар алаңдады. Атап айтқанда, Эллис оны сот процесінің «жартылай жабылуы» деп сипаттады, ал VI поправка ашық сот процесіне кепілдік береді.

Халид Ел-Масри

2006 жылғы 18 мамырда Еллис Германия азаматы Халид Эль-Масридің Орталық барлау агенттігіне және Кабулда оны ұрлау, тасымалдау және азаптаумен қатысы бар деп айыпталатын үш жеке компанияға қарсығы сот талабын қабылдамады. Еллис бұл іс бойынша ашық сот отырысының өткізілуі "ұлттық қауіпсіздікке ауыр зиян келтіруі мүмкін" екеніне сенімді екенін түсіндірді, бірақ сонымен бірге мынаны мойындады:

Егер Эль-Масридің айтуынша, оқиға шындыққа жақын болса, мемлекеттік құпияларды қорғау қажет деп санайтын, соғыста ұстап берулер қажеттілік екенін түсінетін, әділ адамдардың барлығы Эль-Масри ел қателігі салдарынан зардап шеккенін және оған өтемақы төленуі керек екенімен келісуі керек.

Пол Манафорт

2018 жылдың наурыз айында Эллис Пол Манафортқа – 2016 жылғы Дональд Трамптың президенттік науқанының бұрынғы төрағасына – қатысты қылмыстық істердің жиынтығын қарауға кірісті. Вирджиния федералды сотындағы 18 тармаққа бөлінген айыптамалар салықтан қашу және банктік алаяқтық қылмыстарын қамтиды және бұған дейін Вашингтон, округ Колумбия сотындағы айыптамалардан өзгеше. Ұйым Манафорттың, серігі Рик Гейтстің көмегімен 2006 және 2015 жылдар аралығында офшорлық банк шоттары арқылы 30 миллион доллардан астам ақшаны жымқырғанын мәлімдейді. 13 наурызда Эллис Манафортты 10 миллион долларлық кепілдікпен ұстап, GPS бақылауымен үй қамауына алды. Ол сот отырысын 2018 жылдың 10 шілдесіне белгіледі. Манафорт арнайы кеңесші Роберт Мюллердің осы айыптамаларды қозғау құқығына қарсылық білдірді. 4 мамырдағы сот отырысында Эллис прокурорлардың іс қозғауға шынайы қызығушылық танытпағанын, бірақ Манафортты Трампты тергеуде ынтымақтасуға мәжбүрлеу үшін айыптама ұсынғанын бірнеше рет айтты. Эллис Манафорттың қарсылығын кейінірек қарастыратынын мәлімдеді. 2018 жылдың 26 маусымында Эллис «қайта қараудан кейін» Мюллер тергеуі өкілеттігі шегінде әрекет еткенін, Манафорттың ісін жалғастыруға жол ашқанын мәлімдеді. 2018 жылдың 31 шілдесінде қазылар алқасы құрылды, тараптар ашық мәлімдеме жасады және алғашқы куәгер шақырылды. Келесі күндері прокурорлар өз дәлелдерін ұсынып, Эллис оларды асығыс әрекет етуге бірнеше рет шақырды. Бұрынғы федералды судья Нэнси Гертнер Эллистің мінез-құлқын – қазылар алқасының қатысуында прокурорларды үзіліспен сөйлеуге тыйым салуын және олармен пікір таластыруын – «өте ерекше» деп сипаттап, айыптау тарапына деген ықпалды көзқарасты байқатты. Екінші жағынан, заңгер сарапшы және бұрынғы прокурор Эллистің мінез-құлқы сот залының ережелерін қатаң сақтайтын және сотталушы айыпталған жағдайда шағымдану мүмкіндігін жоққа шығаратын «жақсы тәртіпті» судьяларға тән екенін айтты. Соттың сегізінші күні Эллис өзінің бір сөзі үшін кешірім сұрады: «Мен қателескенім мүмкін. Бірақ кез келген адам сияқты, бұл тоға мені адамнан басқаша етпейді, мен кейде қателік жасаймын». Қазылар алқасы шешім шығару кезінде судьяға қауіп төндіріліп, оны АҚШ маршалдары күзетіп отырғаны белгілі болды. 21 тамызда қазылар алқасы Манафортты 18 айыптаманың сегізінен кінәлі деп тапты, ал судья қалған 10 айыптама бойынша сотты тоқтатты. Ол бес рет салықтық алаяқтық, шетелдегі банктік шоттарын жасырмағаны үшін төрт рет және банктік алаяқтық жасағаны үшін екі рет айыпталды. Қазылар алқасы төрт айыптаманың үшеуі бойынша шешім қабылдай алмады, сондай-ақ банктік алаяқтық бойынша бес айыптама бойынша, олардың төртеуі Чикагодағы Федералды жинақ банкімен байланысты, оның бас директоры әкімшілікте лауазым іздеген. 2019 жылдың 7 наурызында Эллис Манафортты федералды түрмеде 47 айға кесті, 25 жылға дейін жазаны ұзартуға шақыратын шектен тыс жазалау ережелерін келтіріп, Манафорттың «басқаша кінәсіз өмір сүргенін» айтты. Манафортқа қатысты қылмыстық істерді Колумбия округінің АҚШ округтік сотында қарағанда, ол қосымша 43 айлық жаза алды.

Басқалар

2007 жылы Эллис АҚШ-тағы DRC, Inc. v. Custer Battles, LLC, 472 F. Supp. 2d 787 (E. D. Va. 2007) ісіне төрағалық етті. 2009 жылы ол АҚШ-тың бұрынғы өкілі Уильям Джефферсонның сыбайлас жемқорлық ісін қарады, ол кінәлі деп танылды. 2019 жылдың мамыр айында ол Кевин Мэллориді Қытай үкіметі үшін тыңшылық жасағаны үшін 20 жылға бас бостандығынан айырды.