Кіріспе

Солтүстік Каролина штатының мемлекеттік тас жолы 12 (NC 12) – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатындағы 238 шақырымдық (148 миль) негізгі мемлекеттік тас жолы, Солтүстік Каролинаның солтүстік Сыртқы жағалауларындағы жарты аралдар мен аралдарды байланыстырады. NC 12 тас жолының көп бөлігі екі жолақты, сонымен қатар Сыртқы жағалау аймағының маршрутын сақтайтын Солтүстік Каролинаның екі паромдық жүйесі де бар. NC 12 – Ұлттық көрікті жолдар жүйесіне кіретін Сыртқы жағалаулар көрікті жолының бір бөлігі. Алғашқы NC 12 1924 жылғы Солтүстік Каролина штатының ресми картасында көрсетілген, оның ең ұзын бөлігі Поллоксвиллдегі NC 30-нан Мурфрисбороға жақын NC 48-ге дейін созылған. Кейіннен ол АҚШ 258 (US 258) және NC 58 тас жолдарымен алмастырылып, 1958 жылы жойылды. Қазіргі NC 12 алғаш рет 1964 жылғы штаттағы тас жолдар картасында Nags Head-тен Ocracoke-ке дейін US 158 тас жолынан басталатын күйінде пайда болды. 1976 жылы NC 12 материктегі US 70-ке дейін, ал 1987 жылы солтүстікке қарай Corolla-ға дейін ұзартылды.

Маршрут сипаттамасы

Солтүстік Каролинаның 12-ші тас жолы АҚШ 70 тас жолында, Sea Level аталатын елді мекенде басталады. Одан NC 12 Cedar Island Road бойымен Cedar Island-қа дейін солтүстік-шығысқа қарай жүреді. Жол Cedar Island-қа кіргеннен кейін солтүстік-батысқа бұрылып, Cedar Bay бойымен Cedar Island-тағы Окракок паромға дейін созылады. Окракокқа келгеннен кейін, жол қаланың шығысындағы Silver Lake-тің батыс жағымен өтеді. Окракокты қалдырғаннан кейін NC 12 Кейп-Хаттерас ұлттық жағажай паркіне кіреді. NC 12 аралдың ортасымен Point Beach-тегі Кейп-Хаттерас – Окракок паромға жеткенше жүреді. Бұл тас жол штаттағы ең шығысқа орналасқан негізгі бағыт.

Сыртқы жағалаулар көрікті жол

Outer Banks көрікті жолы US 70 және Merrimon Road қиылысынан басталады. Outer Banks көрікті жолы АҚШ 70 жолымен шығысқа қарай Cedar аралындағы NC 12 жолына дейін созылады. Бұл жол содан кейін Атлантикке жақын NC 12 жолымен солтүстікке қарай жалғасады. Содан кейін жол Окракок-Седар аралы паромдық кемесімен солтүстікке қарай өтеді. Ол NC 12 жолымен солтүстікке қарай Nags Head қаласындағы US 64 және NC 12 қиылысына дейін созылады, онда жол аяқталады. Outer Banks көрікті жолының ұзындығы шамамен 131 мильді құрайды және оны жүріп өтуге шамамен 6 сағат уақыт керек.

Қазіргі атау

NC 12 1964 жылғы картада Окракоктан Уэйлбоунға дейін жүргізілген. 1976 жылы NC 12 АҚШ 70 тас жолымен байланысу үшін құрлыққа қарай ұзартылды. 1987 жылы NC 12 Нагс-Хедтің солтүстігіне қарай Вирджиния Дерре жолы (бұрынғы Бизнес US 158) бойымен ұзартылды. NC 12 бір жыл өткен соң қазіргі солтүстік шегі – Короллаға дейін ұзартылды. Солтүстік Каролина Көлік департаменті қойған талап бойынша, жол Королладан әрі созылмайды.

Дауылдан болған залал

NC 12 көбінесе Сыртқы жағалауларға жиі келетін түрлі дауылдардың әсеріне ұшырайды; аралдарда тас жол салынғанға дейін мыңдаған жылдар бойы болғандай, дауылдар аралдар арқылы жаңа шығанақтар ашып, немесе бар шығанақтарды құммен тоғытады. 2003 жылдың 18 қыркүйегінде «Изабель» дауылы Хаттерас аралын екіге бөлді, нәтижесінде Хаттерас аралының оңтүстік жағындағы Хаттерас ауылының тұрғындары үшін 914 метр ені және 9 метр тереңдігі бар жаңа шығанақ пайда болды. Бұл жаңа шығанақ дауылдан кейін уақытша «Изабель» шығанағы деп аталды. NC 12 бойындағы жол қозғалысы арал жөнделгенше және Инженерлік корпустың жағаға құм төккеннен кейін қалпына келгенше уақытша тоқтатылды. 2007 жылы «Андреа» субтропикалық дауылының салдарынан қатты жел толқындарды құм төбелерден және Хаттерас аралындағы тас жолға дейін көтеріп, кейбір жерлерде су тереңдігі 30 сантиметрге, ал құм тереңдігі 1 метрге жетті. 2011 жылдың тамыз айында «Айрин» дауылы NC 12 жолын екі жерде қиратты. Pea Island Ұлттық Табиғат Қорғағында және Роданттың солтүстігінде шамамен 61 метр ені бар екі кішкентай шығанақ пайда болды. Нәтижесінде Хаттерас аралына тек пароммен жетуге болады. 2011 жылдың 10 қазанында ең үлкен қираудың үстінен уақытша көпір салынды. 202 метр ұзындығы бар бұл көпір 2017 жылы жақын жердегі тұрақты құрылыммен ауыстырылды. Осы уақытқа дейін шығанақ жабылды. 2012 жылдың қазан айында «Сэнди» дауылы шығыс жағалауын қиратты, NC 12 жолының бір бөлігін тұзды су мен құмға батырып жіберді. Бұл жолды жабуға мәжбүр етті, Сыртқы жағалаудағы қалған адамдар Солтүстік Каролинаның материгінен оқшауланды. «Сэнди» дауылы «Пи Айленд» Ұлттық Табиғат Қорғағындағы Роданттың солтүстігіндегі S қисықтарында жолдың бір бөлігін қиратты. Родант және Стампи Пойнт терминалдары арасында жедел паром қызметі ұйымдастырылды. 2011 жылы болғандай, паром қызметі Хаттерас аралы үшін өмірлік маңызы бар желіге айналды. 2012 жылдың желтоқсанында жол жөнделгеннен кейін, бұрқасынды дауылдар мен дауылдар қайта-қайта қирауларға себеп болды. Төтенше жағдай жарияланды және тұрақты жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін 20,8 миллион долларлық төтенше федералды қаржы қаражаты бөлінді. 2018 жылдың 14 қыркүйегінде Уилмингтон маңындағы Сыртқы жағалаудың оңтүстігіне соққан «Флоренс» дауылы қорғаныш құмдық жүйесін қиратты және Окракок аралындағы NC 12 жолының 2 километрлік бөлігіне зақым келтірді. Жол екі аптадан кейін қайта ашылды, бірақ жол мен құмдықтарды толыққанды жөндеуге бірнеше апта қажет болды. 2019 жылдың қыркүйегінде «Дориан» дауылы Хаттерас мысығы маңындағы Сыртқы жағалауға соқты және NC 12 жолында бірнеше құмдық қираулар мен жабылуларға себеп болды. Зақым әсіресе Окракок аралында ауыр болды, онда жол үш айға жабылды, аралдағы екі паромдық терминалдың біріне қол жеткізу мүмкіндігінен айырылды. «Дориан» дауылынан келген зақымды жөндеуге үлкермес бұрын, қосымша дауылдар құмдық жүйені және жолды зақымдағандықтан Окракоктағы жағдай нашарлады. АҚШ құрлығына ешқашан кірмегеніне және жағалаудан жүздеген шақырым қашықтықта болғанына қарамастан, 2020 жылдың қыркүйегінде «Тедди» дауылы құмдық жүйенің бұзылуына және Орегон шығанағы мен Родант арасындағы Хаттерас аралындағы тас жолды жабуға байланысты NC 12 жолына елеулі зақым келтірді, сондай-ақ Окракок аралындағы солтүстік паромдық терминалдары мен басты ауыл арасындағы тағы бір бөлікке зақым келтірді. Жолды жөндеуге кем дегенде екі күн кетті. 2021 жылдың қараша айында болған дауыл NC 12 жолын жағажайдан бөліп тұрған құмдық жүйені қиратты; жоғары толқынмен бірге келген бұл дауыл Родант және Орегон шығанағы арасындағы аймақта NC 12 жолына үлкен зақым келтірді, сондай-ақ Хаттерас аралы бойындағы жеті басқа да жерде су тасқынынан қосымша зақымдар келді, көптеген қауымдастықтарды материктен және бір-бірінен оқшаулады. Жұмысшылар құмды тазалап, қираған құмдықтарды қалпына келтіріп, жолдарды қайта ашуға екі күн кетті.

Кеміргіштер көпірі

2018 және 2022 жылдар аралығында Роданте елді мекенін айналып өтетін, U-тәрізді көпір салынды. 2022 жылдың 28 шілдесінде ашылған бұл көпір, Родант көпірі деп аталады және Памлико шығанағының 2,4 мили (4 км) бөлігін жалғап тұр. Бұл көпір, толқындардың шайып, су тасып, құм жиналу салдарынан жиі жабылатын NC 12 тас жолының бір бөлігін алмастырды.