Лехей қаласы шайқасы: Афиналықтардың Спарталықтарға қарсы жеңісі (б.з.д. 391 ж.)
Battle of Lechaeum
Афиналықтардың Коринф соғысындағы (б.з.д. 391 ж.) жеңісі. Ификрат басқарған жеңіл әскерлер (пельтасттар) спарталықтарды жеңіп, грек әскери тарихындағы жаңа кезеңді ашты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Афиналықтардың Коринф соғысындағы жеңісі (б.з.д. 391 ж.)
Athenian victory in the Corinthian War (391 BC)
Лехеум шайқасы (б.з.д. 391 ж.) Коринф соғысындағы афиналықтардың жеңісі болды. Шайқаста афиналық генерал Ификрат Коринф маңындағы спарталық гоплит полкінің, зымыран тастаушы әскерлердің қорғауысыз ашық жерде жылжып жатқанын пайдаланды. Ол оған найза тастаушы әскерімен, яғни пельтастармен тұзақ құрып, шабуыл жасауға шешім қабылдады. Спарталықтарға қарсы қайталап шабуылдар жасап, Ификрат және оның әскері спарталықтарды шаршатып, соңында оларды жеңіп, жартысынан көбін өлтірді. Бұл грек әскери тарихында пельтастардың гоплиттер (ауыр жаяу әскер) тобын жеңген алғашқы жағдайлардың бірі болды.
The Battle of Lechaeum (391 BC) was an Athenian victory in the Corinthian War. In the battle, the Athenian general Iphicrates took advantage of the fact that a Spartan hoplite regiment operating near Corinth was moving in the open without the protection of any missile throwing troops. He decided to ambush it with his force of javelin throwers, or peltasts. By launching repeated hit and run attacks against the Spartan formation, Iphicrates and his men were able to wear the Spartans down, eventually routing them and killing just under half. This marked one of the first occasions in Greek military history on which a force of peltasts had defeated a force of hoplites (heavy infantry).
Кіріспе
392 жылға дейін Коринфте азаматтық соғыс болды, онда спарталықтарды қолдайтын олигархтар тобы спарталықтарға қарсы демократтармен жеңіліп, елден қуылды. Осы қуылғандар аймақтағы спарталық әскерлерімен бірігіп, Коринф шығанағындағы Лехеум портын басып алды. Олар Коринфте орналасқан демократтардың, сондай-ақ Фивандық және Аргивтік одақтастарының бірнеше шабуылдарын тойтарып, портты бекітті. Содан кейін афиналықтар Ификрат басқаратын пельтасттарды Коринфті қорғауға көмекке жіберді. Спарталықтар мен қуылғандар Лехеумнан Коринф территориясына шабуыл жасады, ал б.з.б. 391 жылы король Агесилаус үлкен спарталық армияны алып келіп, бірнеше маңызды бекіністерді басып алды. Афиналықтар мен олардың одақтастары көбінесе Коринфте қоршалып қалды, бірақ ақырында спарталықтардың немқұрайлылығынан пайдалануға мүмкіндік тапты.
In 392 BC, a civil war had taken place at Corinth, in which a group of pro Spartan oligarchs was defeated and exiled by anti Spartan democrats. Those exiles cooperated with Spartan forces in the region to gain control of Lechaeum, Corinth's port on the Corinthian Gulf. They then repulsed several attacks by the democrats based at Corinth and their Theban and Argive allies and secured their hold over the port. The Athenians then sent a force to assist in defending Corinth, with Iphicrates commanding the peltasts. The Spartans and the exiles, meanwhile, raided Corinthian territory from Lechaeum, and in 391 BC King Agesilaus led a large Spartan army to the area and captured several strongpoints. The Athenians and their allies were largely bottled up in Corinth, but eventually found an opportunity to take advantage of Spartan negligence.
Шайқас
Агисила өзінің әскерінің көп бөлігін Коринф аймағында қозғалтып жатқанда, портын күзету үшін Лехеумда үлкен күш қалдырды. Бұл күштің бір бөлігі – Әмикла қаласынан келген сарбаздар еді. Олар науқанда жүргенде, белгілі бір діни мерекеге оралу дәстүрі болған. Мереке жақындағандықтан, Лехеумдағы спарталық қолбасшы Әмиклалықтарды үйлеріне қарай сүйемелдеу үшін гоплиттер мен атты әскер күшін шығарды. Коринфтің қасынан сәтті өтіп кеткен соң, қолбасшы гоплиттеріне Лехеумға қайтуға бұйрық берді, ал атты әскер Әмиклалықтармен бірге жолға жалғастырды. Қала қабырғаларына жақын марш жасағанымен, ол қаладағылардың толыққанды мойынсұнуын және оған қарсы тұруға батыл болмайтынын сезіп, ешқандай қиындық күтпеді. Коринфтегі афиналық қолбасшылар – пельтасттарға басшылық еткен Ификрат және гоплиттерге басшылық еткен Каллиас 600 сарбаздық спарталық моран, яғни полк, пельтасттар мен атты әскердің қорғауысыз қаланың жанынан өтіп бара жатқанын көрді де, осы мүмкіндікті пайдалануға шешім қабылдады. Сондықтан афиналық гоплиттер Коринфтен сыртта жиналды, ал пельтасттар спарталық гоплиттерді қуа жөнелді, оларға сүңгілерді лақтырып шабуылдады. Бұған тоқтас үшін спарталық қолбасшы өз сарбаздарының бір бөлігіне афиналықтарға шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ пельтасттар жеңілдікпен артқа шегініп, гоплиттерден озып кетті. Спарталықтар өз бөлімдеріне қайта оралғанда, пельтасттар оларды қуа жөнеліп, сүңгілерін лақтыруын жалғастырды, нәтижесінде бірнеше сарбаз қаза тапты. Бұл процесс бірнеше рет қайталанды, нәтижелері де ұқсас болды. Спарталық атты әскердің бір тобы келгенде, спарталық қолбасшы ерекше шешім қабылдады – олар қашып бара жатқан пельтасттарды ұстау үшін алға асығудың орнына, гоплиттермен бірге қуалауды жалғастыру керек болды. Пельтасттарды ығыстыра алмағандықтан және үнемі шығынға ұшырағандықтан, спарталықтар Лехеумға қарап тұрған төбеге кері шегінді. Лехеумдағылар олардың қиын жағдайын көріп, шағын қайықтармен жағажайға жақындап, шамамен жарты шақырымдай қашықтықтағы төбеге жетті. Афиналықтар да өздерінің гоплиттерін жеткізіп әкеле бастады. Спарталықтар осы екі жағдайды көріп, қайықтарға қарай жүгіріп, пельтасттардың қуалауымен қашып кетті. Нәтижесінде, полктегі 600 сарбаздың 250-сі қаза тапты.
While Agesilaus moved about Corinthian territory with the bulk of his army, he left a sizable force at Lechaeum to guard the port. Part of this force was composed of men from the city of Amyclae, who traditionally returned home for a certain religious festival when on campaign. With this festival approaching, the Spartan commander at Lechaeum marched out with a force of hoplites and cavalry to escort the Amyclaeans past Corinth on their way home. After successfully leading his force well past the city, the commander ordered his hoplites to turn and return to Lechaeum, while the cavalry continued on with the Amyclaeans. Although he would be marching near the walls of Corinth, he expected no trouble, believing that the men in the city were thoroughly cowed and unwilling to confront him. The Athenian commanders in Corinth, Iphicrates, who commanded the peltasts, and Callias, who commanded the hoplites, saw that an entire Spartan mora, or regiment, of 600 men was marching past the city unprotected by either peltasts or cavalry, and decided to take advantage of this. Accordingly, the Athenian hoplites formed up just outside Corinth, while the peltasts pursued the Spartan hoplites, flinging javelins at them. To stop this, the Spartan commander ordered some of his men to charge the Athenians, but the peltasts fell back, easily outrunning the hoplites, and then, when the Spartans turned to rejoin their unit, the peltasts followed them and continued to throw their javelins, inflicting several casualties. This process was repeated several times, with similar results. Even when a group of Spartan cavalrymen arrived, the Spartan commander made the curious decision that they should keep pace with the hoplites in pursuit, instead of racing ahead to ride down the fleeing peltasts. Unable to drive off the peltasts, and suffering losses all the while, the Spartans were driven back to a hilltop overlooking Lechaeum. The men in Lechaeum, seeing their predicament, sailed out in small boats to as close as to the hill as they could reach, about a half mile away. The Athenians, meanwhile, began to bring up their hoplites, and the Spartans, seeing these two developments, broke and ran for the boats, pursued by the peltasts all the way. In all, 250 of the 600 men in the regiment were killed.
Салдары
Спартаның жеңілісі туралы жаңалық Агесилаға үлкен соққы болды, ол көп ұзамай Спартаға қайтып келді. Агесиланың кеткенінен кейінгі айларда Ификрат спартандықтардың Коринф маңындағы көптеген табыстарын кері қайтарды, спартандықтар бұрын басып алып, гарнизонмен қамтамасыз еткен үш бекіністі қайтадан иеленді. Ол сондай-ақ аймақтағы спарталық одақтастарға қарсы бірнеше табысты шабуылдар жасады. Спарталықтар мен олардың олигархиялық одақтастары соғыс бойы Лехейді өз бақылауларында ұстап тұрғанмен, Коринф маңындағы әрекеттерін шектеді және аймақта үлкен шайқастар қайтадан болмады.
News of the Spartan defeat was a profound shock to Agesilaus, who soon returned home to Sparta. In the months following Agesilaus' departure, Iphicrates reversed many of the gains that the Spartans had made near Corinth, recapturing three of the forts that the Spartans had previously seized and garrisoned. He also launched several successful raids against Spartan allies in the region. Although the Spartans and their oligarchic allies continued to hold Lechaeum for the duration of the war, they curtailed their operations around Corinth, and no further major fighting occurred in the region.