Житней Джангл: Американдық супермаркеттер тізбегінің тарихы

Кіріспе

Jitney Jungle супермаркеттер тізбегі 1919 жылы Миссисипи штатының Джексон қаласында ашылған супермаркеттер желісі болды. Бұл жеке Forbes 500 компаниясы және АҚШ-тағы ең ірі жеке меншіктегі азық-түлік дүкендерінің бірі еді. 2000 жылы «Winn Dixie» компаниясы оны сатып алды.

Шығу тегі

Бастапқыда ағайындылар Джадсон Маккарти Холман мен Уильям Генри Холман және олардың туысы Уильям Боннер Маккарти 1912 жылы Миссисипи штатының Джексон қаласында азық-түлік дүкенін құрды. Келесі бірнеше жылда олар қосымша дүкендер ашты, бірақ 1916 жылы олардың бірі кейбір клиенттерінің берешегін жинап ала алмады, соның салдарынан қолма-қол ақшамен жұмыс ілеу және тауарларды алып жүру бизнес-моделіне көшу идеясы қалыптаса бастады. В. Х. Холман Бірінші дүниежүзілік соғыста болғанда, оның ағасы мен туысы қолма-қол ақшаға ауысуды шешті. Ол соғыстан оралғаннан кейін, 1919 жылдың 19 сәуірінде Джексон қаласының Шығыс Капитолий көшесінде алғашқы Jitney Jungle дүкенін ашты. Үшеуі 1920 жылы «Jitney Jungle» концепциясын патенттеді, бірақ көп ұзамай Piggly Wiggly патентті бұзу туралы сотқа шақырып алды. Бұл шағымды жоққа шығару үшін Уилл Маккарти батысқа сапар шегіп, сол жердегі қолма-қол ақшамен жұмыс ілейтін дүкендерді тапты, бұл Piggly Wiggly компаниясының идеяның авторы екенін айтуына қарсы дәлел болды. Жоғарғы сот «Jitney Jungle» пайдасына шешім шығарды. 90-жылдардың соңына қарай, басқарудың нашарлығы және 1997 жылы Delchamps дүкенін сатып алудың дұрыс болмауынан тізбек қарызға батып қалды. 2000 жылы Winn-Dixie «Jitney Jungle» және «Delchamps» дүкендерін сатып алып, оларды «Winn-Dixie» деп қайта атады. Кейбір дүкендер жабық күйінде қалды, оларды сатып алуға және қайта ашуға ешқандай перспектива көрінбейді. Ал кейбіреулері жаңа өмірге енді. Джексон қаласының Шығыс Фортификация көшесіндегі дүкен, көптеген жергілікті тұрғындарға әлі де «Jitney 14» деген атпен таныс, бүгінде McDade's деп аталатын салыстырмалы түрде жаңа жергілікті азық-түлік дүкендер желісінің бөлігі болып табылады. Бұл желі сонымен қатар Джексон қаласының Woodland Hills ауданындағы Duling Avenue көшесіндегі бұрынғы Jitney дүкендеріне және соңғы кезде Westland Plaza сауда орталығындағы Ellis Avenue көшесіндегі, Winn-Dixie кеткеннен кейін жабылған бұрынғы Jitney дүкеніне де иелік етеді. Jitney дүкендерінің ең ескілері әлі де жұмыс істеп тұрған Fondren дүкені және Шығыс Фортификациядағы Jitney 14 дүкені болып табылады. Fondren Jitney дүкені 19-ғасырдың ортасынан соңына дейін Дэвидтің Fondren азық-түлік дүкені ретінде бастама алған. Кейін ол A&P Food Store, Jitney Jungle және соңғы кезде Winn Dixie ретінде жұмыс істеді. Бастапқы Дэвидтің Fondren азық-түлік дүкені енді жұмыс істемейді, бірақ ол бастаған сауда орталығы бүгінде McDade's Market мүшесі ретінде әлі де жұмыс істеп тұр. Тағы бір дүкен, осы жылы жақында қайта ашылған, Джексон қаласындағы 311 West Northside Drive мекенжайындағы «Jitney Jungle No 4» ескі дүкені. Бұл дүкен Jitney Jungle компаниясы 2000 жылдың 18 ақпанында жабылып, көп ұзамай Джексон қаласындағы New Deal супермаркет желісінің бөлігі болды, оған бұрынғы Jitney аудандық бақылаушысы Кеннет Ликс ие болды. New Deal компаниясы 2005 жылы бұл дүкенді өнімділігі төмен дүкендерден құтылу жоспарының бір бөлігі ретінде жапты. Бұл дүкен ешқашан сатылмады, 2007 жылы компанияны қайта құру жоспары бойынша New Deal компаниясы оны азық-түлік қоймасы түріндегі дүкен ретінде қайта ашты. Бұл орын ешқашан жөнделмеген, әлі күнге дейін ескі Jitney Jungle декорациясымен ішкі және сыртқы дизайнында сақталған. Jitney, Jitney Jungle, Jitney Premier, Sack & Save, MegaMarket, Delchamps және Pump & Save брендтерімен иелік етіп, басқарды.

Originally, brothers Judson McCarty Holman and William Henry Holman and their cousin William Bonner McCarty founded a grocery store in Jackson, Mississippi, in 1912. Over the next few years, they opened additional stores, but in 1916, one of their stores found itself unable to collect the amounts owed by some of its customers, and the idea of changing over to a cash and carry business model began to take root. While W. H. Holman was away serving in World War I, his brother and cousin decided to change over to cash and carry, and after he returned from the war, they opened the first Jitney Jungle on East Capitol Street in Jackson on 19 April 1919. The three patented the Jitney Jungle concept in 1920, but were soon hit with a patent infringement lawsuit brought by Piggly Wiggly. To disprove the infringement allegations, Will McCarty made a trip west and found cash and carry stores there, which contradicted Piggly Wiggly's assertion that it had originated the idea. The Supreme Court found in Jitney Jungle's favor. for $400 million. By the end of 90’s, the chain had become debt ridden from mismanagement, and its ill advised 1997 acquisition of Delchamps. In 2000, Winn Dixie acquired Jitney Jungle and Delchamps, and rebranded the stores to Winn Dixie. Some of these stores remain closed, with no particular prospects of being acquired and reopened. Others have taken on new lives. The chain's store on East Fortification Street in Jackson, still known to many Jacksonians as "Jitney 14," remains open today as part of a relatively new local grocery chain called McDade's, which also owns former Jitney stores on Duling Avenue in the Woodland Hills area of Jackson and most recently the former Jitney which closed after Winn Dixie's departure on Ellis Avenue in Westland Plaza Shopping Center. The oldest among the Jitney stores still in operation are the Fondren store and the old Jitney 14 on East Fortification. The Fondren Jitney store started in the mid to late 19th century as a David's Fondren Grocery. It later operated as an A&P Food Store, a Jitney Jungle, and most recently a Winn Dixie. The original David's Fondren Grocery is no longer in business but the commercial center it started still operates today as a member of McDade's Market. Another store that recently reopened this year is the old "Jitney Jungle # 4" at 311 West Northside Drive in Jackson. This store was closed by Jitney Jungle on February 18, 2000 and soon after became part of the New Deal Supermarket chain based in Jackson, which was owned by former Jitney District Supervisor Kenneth Leakes. This store was closed in 2005 by New Deal as part of its plan to divest under performing stores. This store was never sold; it was reopened in 2007 as a Grocery Warehouse type store under New Deal's plan to rebuild the company. This location was never remodeled and still sits today with the old Jitney Jungle decor design inside and out. Jitney owned and operated under the brands Jitney Jungle, Jitney Premier, Sack & Save, MegaMarket, Delchamps and Pump & Save.

Атауы

"Житни Джунгл" деген есімнің қалай пайда болғаны туралы көптеген жергілікті пікірлер айтылды. Бір аңыз бойынша, дүкен алғаш рет жергілікті газетке жарнама бергенде, өзін "Житни Джингл" деп атаған. "Житни" дегені – бес центтік монетаға арнайы аталған сөз. Мақсаты – дүкеннен шыққанда қалтаңыздағы бес центтік монеталар әлі де шылдырлап тұрса, себебі сіз көп ақша үнемдеген болар едіңіз. Бірақ газет, әңгімеге сәйкес, дүкеннің атын "Житни Джунгл" деп қате түсіріпті, содан бері ол ат қалып кеткен. Дегенмен, бұл түсіндірмені Jitney Jungle-ді іске қосушылардың отбасы мүшесі У. Х. Холман, кіші, қабылдамады. Ол 1973 жылы Джексон қаласында АҚШ-тың Newcomen Society-нің Миссисипи комитеті алдында сөйлеген сөзінде былай деді:

"Житни Джунгл" есімін қалай алды? Атау іздеу процесі судья В. Дж. Стрикердің үйінде, отбасылардың жақын досы болған күндізгі ас кезінде басталды. Атаудағы "Житни" сол кездегі бес центтік таксилердің танымал аты болды, олардың көпшілігі қайта оралған ардагерлермен басқарылды. Міне, осы таксилер көптеген қолма-қол ақшамен келген клиенттерді дүкенге жеткізіп, кері қайтаратын. "Житни" бес центтік монетаны да білдіретін сленгтік сөз болды. Бұл өз қызметін өзің істеп, үнемдеген клиенттерге "25 центтен" үнемдеуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, сол кезде кең таралған сөздердің бірі – "қалтаңыздағы житниттерді шылдырлату" еді. Осылайша судья Стрикер "Житни Джингл" деген атауды ұсынды. Аңыз бойынша, "Джингл" сөзі алғашқы жарнамада баспагердің қатесінен "Джунгл" болып кетіпті. Шындығында бұл Уилл МакКарти мырзаның сөздермен ойын жасауы болды. Әрбір "Житни" – клиентке "25 центтен" үнемдеуге көмектесетін сауданың джунглиіне айналар еді.