Кіріспе

Театр Колумбияға 1550 жылы испан отарлау кезінде сарсуэла труппалары арқылы енгізілді. Колумбия театрын Мәдениет министрлігі және бірқатар жекеменшік және мемлекеттік ұйымдар қолдайды. Ең ірі ұйымдардың қатарында Ұлттық сахналық режиссерлер қауымдастығы (ANDE), өнер қызметкерлерінің қауымдастығы, Антиокия әңгімешілер қауымдастығы, Колумбия театр сыншылары мен зерттеушілер қауымдастығы (ACIT), қуыршақ ойыншылар қауымдастығы (ATICO) және Колумбия театр корпорациясы бар.

Колумбияның тәуелсіздікке дейінгі театры

Колумбияның жергілікті тұрғындары алғаш рет испандықтардың билігі тұсында театрмен танысты. Колумбияның отарлануы, демек, бағындырылуы 1525 жылдан 1819 жылға дейін созылды. Осы кезеңнің нәтижесінде, алғашқы қойылымдар Ренессанс туындысы – испандық Алтын ғасыр театрының ықпалында болды. Сол кездегі пьесалардың басым бөлігі діни драмалар еді, себебі испан мемлекеті өзінің және басқа елдердегі қойылымдарды қадағалап, реттеді. Испанияның алғашқы отарларының бірі қазіргі Богота қаласында құрылды. Бүгінгі күнге дейін, қала елдің театр астанасы саналады.

XIX ғасырдағы театр және тәуелсіздік

1819 жылы Колумбия тәуелсіздік алғаннан кейін театр мазмұны діни негіздерінен шегіп, ұлттық сананы қалыптастыруға көшті. Театрға барудың барлық әлеуметтік топтар үшін кең таралғанымен, сахна біртүтастық, ар-ұждан және азаттық идеяларын күшейтуге мүмкіндік берді. Осы дәуірде колумбиялық театрдың "алға басушысы" атанған Луис Варгас Техада сияқты ұмытылмас драматургтер пайда болды. Санта-Фе қаласындағы бұл автор қысқа ғана уақыт Сенат хатшысы қызметін атқарды, кейіннен Боливарға қарсы оппозициялық топқа қосылды. Жас революционер және саяси қайраткер ретінде Техада түрлі жанрларда бірнеше пьеса мен монолог жазды. Оның ең танымал туындылары, соның ішінде "Las convuliones" және "Doraminta" қазірге дейін қойылуда. Соңғысы Техаданың өмірінің соңғы айларында, көп бөлігін үңгірде жасырынып өткізген кезде жазылған. Хосе Фернандес Мадрид – 19 ғасырда Колумбияда зор даңққа ие болған тағы бір драматург. Картахена қаласында тұрып жұмыс істеген Мадрид Орталық және Оңтүстік Американы Испанияның басып алуын сынаған саяси пьесалар жазды.

ХХ ғасырдағы колумбиялық театр

Колумбия театры 1900 жылдары дамып, жас драматургтер мен театрға құштар адамдар ұйымдаса бастады. Осы кезеңнің ең танымал авторларының бірі Луис Энрике Осорио болды, кейіннен ол "Колумбия театрының әкесі" деп аталды. Өмірінде 40-тан астам пьеса жазып, Compañía Dramática Nacional және Compañía Bogotána de Comedias сияқты бірнеше театр труппаларын құрды. Комедияны жақсы түсінген Осорио, соңында осы өнерге арналған театр салады. El Teatro de la Comedia 1952 жылы салынды, бұл жетістігі үшін Осорио 1953 жылы Хименес де Квесада сыйлығын жеңіп алды. Бірақ Колумбиядағы театрлардың кеңінен салынуына дейін 1930 жылдары теледидар мен радио драмалары пайда болды. Бұл 1935 жылы аралас труппалардың қойылымдарын енгізуге әкелді. Актерлік құрамның және көрермендерге жолдың кеңеюі Колумбия театрын халыққа қолжетімді етті. Осы дамумен бірге драмалық өнер мектептері ашылды. Богота мен Калидегі драмалық өнер мектептері 1950 жылдардың ортасында құрылды. Бұл мектептерге әлемнің түкпір-түкпірінен сабақ беруге ұстаздар шақырылып, спектакльдер мен фестивальдер ұйымдастырылды. Көркем өнер білімінің әлеуметтік және мәдени әсері соншалықты зор болғандықтан, Universidad de Antioquia сияқты ірі университеттер болашақ драматургтерге арналған дипломдық бағдарламаларды ұсына бастады. Сонымен қатар, Боготадағы Ибероамерикандық театр фестивалі өтті.

Қазіргі кездегі колумбиялық театр

Бүгінде колумбиялық театр құмарлық, еркіндік және білім беру мәдениетін сақтап келеді. Колумбияның алғашқы драматургтарының көптеген пьесалары әлі де сахнада қойылады. Сонымен қатар, жас авторлар түрмеде отыру, жеке бастылық және көші-қон сияқты мәселелерді көтеруге мүмкіндік алды. Мұның барлығы, Колумбияның жағалауынан алып, ормандарына дейін тараған, қазіргі кездегі ондаған театр ұйымдарының арқасында мүмкін болды. COVID-19 пандемиясының салдарына қарамастан, ANDE Asociación Nacional de Dirección Escénica сияқты ұйымдар театр фестивальдарын онлайн форматта өткізу дәстүрін жалғастыруда.

Қызықты деректер

Колумбиядағы театрды бейресми түрде "табла" (ағаш) дейді, себебі актерлер өнер көрсететін сахналар ағаштан жасалған.