Кіріспе
Виллиами Сионе "Уилли" Тонга (8 тамыз 1983 жылы туған), сондай-ақ "Уилли" деген лақап атымен танымал, – Австралияның бұрынғы кәсіби регби лигасының ойыншысы, соңғы рет "Ли Сентюрионс" командасы үшін Суперлигада ойнады. Австралия құрамасының және Квинсленд штатының өкілі, ол бұрын "Паррамата Иелс", "Кентербери Банкстаун Булдогс" (олармен 2004 жылы NRL премьер-лигасын жеңіп алды) және "Солтүстік Квинсленд Каубойы" командаларында ойнады. 2015 жылы француз клубы "Каталондық дракондар" қатарына қосылды және 2016 жылға "Сентуриондармен" келісімшарт жасасты.
Villiami Sione "Willie" Tonga (born 8 August 1983), also known by the nickname of ”Willie", is an Australian former professional rugby league footballer who last played for the Leigh Centurions in the Super League. An Australia international and Queensland State of Origin representative , he previously played for the Parramatta Eels, the Canterbury Bankstown Bulldogs, with whom he won the 2004 NRL Premiership, and the North Queensland Cowboys. He joined French club the Catalans Dragons in 2015 and signed a contract with the Centurions for 2016.
Ерте өмір
1983 жылғы 8 тамызда бұрынғы Вудэн Вэлли ауруханасында дүниеге келген ол Австралияның аборигендері мен Тонгалықтардан тараған. Оның толық аты – Вилиами Сионе Тонга, бірақ оны Вилли деп те атайды. Ол Тонгадан келген иммигрант Джон (Сионе) Тонга мен Вираджури әйелі Мария Наденнің тұңғыш баласы. Оның кіші інісі – Еси Тонга, ол да кәсіби регби лигасы ойыншысы. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Пик Хиллде тұрған кезінде өте ерте жасынан дарынын көрсеткен Тонга көп ұзамай регби лигасына бейімделіп, ата-анасы Бимбадин Библия колледжінде оқығанда Кутамундра командасы үшін ойнады. Кутамундрадан кеткен соң Тонганың ата-анасы мен бес баласы Сиднейдегі Ла-Перузге көшіп, Тонга Матравилл спорттық жоғары мектебінің бірінші XV құрамында регби ойнады. Оның ата-анасы Аборигендердің ішкі миссионерлері үшін жұмыс істеп, тұрақты түрде көшіп жүрді, соңында Квинсленд штатындағы аборигендер қауымы Чербургке қоныстанды.
2002-2003: Параматаға көшіп бару
Артур Битсон байқауымен Тонга Паррамата аймағына қоныс аударды. Ол «Парамата Илс» клубымен келісім-шарт жасап, екі маусымда 8 ойын ойнады. Содан кейін ол «Кентербери Банктаун Булдогс» клубымен келісім-шартқа отырды.
2004-2008: Кентербери-Бэнкстаунға көшіріңіз
Оның ең танымал жетістіктері 2004 жылы "Булдогс" клубына ауысқан кезде әлі мойындалмаған. Оның мансабы сол жылы өркендеп, "State of Origin" құрамасына шақырылды, бұл оған 1980 жылдан бері Квинсленд құрамасына таңдалған 145-ші ойыншы болуға мүмкіндік берді. "Dally M Centre of the Year" сыйлығын жеңіп алған Тонга 2004 жылы NRL Grand Final-де қалалық қарсыласы "Сидней Рустерс" клубына қарсы "Булдогс" үшін ойнады, нәтижесінде команда жеңіске жетті. Тонга 2004 жылғы регби лигасының үш ел турнирінде өнер көрсету үшін Австралия құрамасына шақырылды. Ұлыбританияға қарсы финалда ол орталық позициясында ойнады және "Кенгурулардың" 44:4 есебімен жеңісіне екі ұпай әкелді. 2004 жылғы NRL чемпионы "Кентербери Банкстаун Булдогс" 2005 жылғы Әлемдік клубтық кешенде Суперлига IX чемпионы "Лидс" клубымен кездесті. Тонга клубтың 32-39 есебімен жеңілген ойында орталықта ойнады. Ол сондай-ақ 2005 жылғы үш ел турниріне Австралия құрамасына шақырылды, бұл оның NRL-дегі толық алғашқы жылының сәтті болуын қамтамасыз етті. 2008 жылдың 1 сәуірінде Тонганың 2009 жылдан бастап "Солтүстік Квинсленд Каубойс" клубымен төрт жылдық келісімшартқа қол қойғаны жарияланды. Тонганың "Кентербери Банкстаун" клубындағы соңғы жылында ол тек жеті ойынға қатысты, ал клуб турнир кестесінде соңғы орынды иеленді.
2009-2011: Солтүстік Квинслендке көшіп бару
2009 жылғы сәуір айында ол 2009 жылғы алғашқы State of Origin матчында Квинсленд штатын ұсыну үшін 25 ойыншыдан тұратын алдын ала құрамға енді. Маусым айында Вилли Тонга 2009 жылғы State of Origin сериясының екінші ойынында Джастин Ходжестің орнына ойнады. Тонга үшінші матчта да қатысты, бірақ "Маруз" командасы жеңіліске ұшырады. 2010 жылы Тонга "Маруз" үшін барлық үш Origin матчында ойнады. Маусым соңында ол бес жылдан кейін алғаш рет 2010 жылғы Төрт Ұлт турнирінде Австралия құрамасының құрамына қайта кірді. Ұзақ мерзімді жарақаттардан кейін Тонга 2011 жылы "Парамата Илс" клубына қайта оралатынын хабарлады. Бұл шешімді оның жас кезінде бірге ойнаған "Парамата" командасының жанкүйерлері мен тәжірибелі ойыншылары қуана қарсы алды.
2012-2014 жж. Параматтаға оралу
Тонганың ол тұңғыш рет ойнаған клубына оралуы ұзақ мерзімді жарақаттармен байланысты болды, ол ойынға түсу үшін күресті, 2012 жылы клуб 1972 жылдан бері алғаш рет соңғы орынға түсіп, ол тек 12 ойын ойнады. 2013 жылғы маусымға дайындық кезінде бақылау матчында Тонга арқасына жарақат алып, мерзімі белгісіздікке толы уақытқа алаңнан шықты. 2013 жылдың маусым айында Тонга, жаттықтырушы Рикки Стюарт клубтағы олардың болашағына қатысты белгісіздік тудырған 12 «Паррамата» ойыншысының бірі болды. Тонга 2013 жылғы NRL маусымының соңына қарай төрт ойында қатысып, «Паррамата» екінші жыл қатарынан соңғы орынды иеленді. Кейін Тонга 2015 жылғы NRL маусымының соңына дейін «Парраматамен» жаңа келісімшарт жасады. 2014 жылғы NRL маусымында Тонга 16 ойын өткізді, бірақ жаңа бас жаттықтырушы Брэд Артурдың басшылығымен «Паррамата» финалға ілікпей қалды.
Рени Майтуа
2013 жылдың соңында Тонганың ең жақын досы Рени Майтуаның ауыр депрессиядан күйреп жатқаны белгілі болды. 2013 жылдың ортасында Майтуа Брисбендегі ойыннан кейін психологиялық күйзеліске ұшырады және бірнеше күннен кейін өмірге қол жұмбауға тырысты. Тонга таңғы сағат 1-де оянып, Майтуаның қарындасынан қоңырау алды, ол Майтуадан қатты қорқытқан хабарлама алған еді. Тонга Майтуаның пәтеріне баруды шешті және Майтуаның өзін-өзі өлтіруге тырысып жатқанын көрді. Тонга егер ол 10 секундқа кешіккен болса, Майтуаның аман қалмайтынына сендіреді. Тонга мен Майтуа 2014 жылдың маусым айында NRL Footy Show бағдарламасында оқиғаларын айтып, лигада психикалық денсаулыққа байланысты стигманы жоюға үлес қосуға тырысты.
2015-2017 жж. Суперлигалық мансабы
2014 жылдың 9 шілдесінде Тонганың 2015 жылы «Каталониялық дракон» Суперлига клубы үшін ойнауға келісімшарт жасасқаны расталды. Ол Суперлигадағы тұңғыш ойынын 1-турда 2014 жылғы чемпион «Сент-Хеленс» клубына қарсы өткізді. 3-турда «Уоррингтон Вулвс» клубына қарсы өткен ойында ол Суперлигадағы алғашқы әрекетін жасады.