Кіріспе

Стюарт Уильям Бакстер (16 тамыз 1953 жылы туған) – ағылшын-шотланд футбол жаттықтырушысы және бұрынғы футболшы. Англияда шотланд тегінен туған және екі елде өскен Бакстер Англия, Шотландия, Австралия, Швеция және АҚШ-тағы бірнеше клубтарда кәсіби футболшы ретінде ойнаған. Ол бұрын Швеция, Норвегия, Португалия, Жапония, Оңтүстік Африка, Түркия және Үндістан клубтарын жаттықтырған. Халықаралық деңгейде Оңтүстік Африка құрамасын екі рет, сондай-ақ Финляндия және Англияның 19 жасқа дейінгі құрамаларын басқарған.

Ерте өмір

Стюарт Бакстер 1953 жылғы 16 тамызда Англияның Стаффордшир графтығындағы Вулвергемптон қаласында дүниеге келген. Бұқаралық ақпарат құралдарында оны шотландиялық немесе ағылшын-шотландиялық деп атайды; ол өзінің ұлттығы туралы былай деп түсіндірді: "Егер мен Шотландиядағы жұмысқа үміткер ретінде талқылансам, мені шотландиялық дейді. Егер Англиядағы жұмыс туралы сөз болса, мені ағылшын дейді. Ал мен өзімді еуропалық деп санаймын". Ол өзін "араласып кеткен" деп сипаттап, "өзін еуропалық сезінетін болсам да, британдық болғаныма мақтан тұтам" деді.

Ойын мансабы

Бакстер өзінің ойыншылық карьерасын 1973 жылы «Престон Норт-Энд» клубында бастады. 1975 жылы қазанда шотландтық «Данди Юнайтед» клубына қосылды, бірақ келесі айда тек резервтік командада ойнағаннан кейін босатылды. Содан кейін ол Англияға «Стокпорт Каунти» клубымен оралды. Бакстер кейін Австралияға, Швецияға және АҚШ-қа, сәйкесінше «Саут Мельбурн ФК», «Хельсингборгс ИФ» және «Сан-Диего Сокерс» командаларымен көшті. Оның ойыншылық карьерасы 1983 жылы аяқталды. «Саут Мельбурн» клубында ойнап жүргенде, Бакстер Австралия ұлттық құрамасының жаттығуларына шақырылды және 1979 жылы Австралия құрамасы үшін «Квинсленд XI» және «Партизан Белград» командаларына қарсы бейресми матчтарда ойнады. Австралия азаматтығын алған жоқ болғандықтан, матч ресми халықаралық матч деп танылғанда, Жаңа Зеландияға қарсы ойынға қатысу үшін құрамадан алынып тасталды.

Жаттықтырушылық мансап

Бакстер жаттықтырушылық мансабын бастау үшін Скандинавияға оралды; ол «Оребро СК» жастар командасында жұмыс істеді. 1986 жылы ол норвегиялық «IF Skarp» кіші клубының басқарушысы болып тағайындалды. Келесі жылы ол португалиялық «Витория де Сетубал» командасындағы басқарушылық қызметке ие болды, ал 1988-1991 жылдар аралығында үш жылға Швецияға «Галмстадс БК» клубына қайтты. «Галмстад» командасымен өткізген алғашқы жылы ол оларды «Allsvenskan» лигасына көтерді, бірақ оның қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін клуб деградацияға ұшырады. Бакстер 1992-1994 жылдар аралығында «Санфрессе Хиросима» клубын, ал 1997 жылы «Виссел Кобе» клубын жаттықтыру үшін Жапонияға көшті. Ол Кобе клубының басқарушысы болып тағайындалған күндердің бірінде қалаға ауыр зиян келтірген жер сілкінісі болды және ол екі апта клубтың тұрақ орнындағы уақытша тіркемеде тұрды.

АИК

1998 жылы Бакстер AIK клубымен Швецияға қайта оралды, онда ол оларды швед чемпионатына жеңісге жеткізді. УЕФА Чемпиондар лигасына іліккен Бакстер АИК командасын топтық кезеңге шығарды, онда швед чемпиондары Барселона, Арсенал және Фиорентина сияқты Еуропаның ірі клубтарымен күш сынасты. АИК-тың топтың соңғы орынында қалғаны көңіл көншітпеді. Екі жылдан соң ол норвегиялық Lyn Oslo клубына көшті.

Англияның 19-ға дейінгі құрамасы, Оңтүстік Африка, Виссель Кобе және Хельсинборг

2002 жылы Бакстер Футбол қауымдастығына Англияның 19 жасқа дейінгі құрамасын жаттықтыру үшін шақырылды. Екі жылдан кейін ол Оңтүстік Африка құрамасының бас жаттықтырысы болып тағайындалды. 2005 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогына шақырылған қонақ ретінде, ол Оңтүстік Африканы ширек финалға жеткізді, бірақ Панамамен өткен пенальти сериясында жеңіліске ұшырады. 2005 жылдың күзінде ол 2006 жылғы әлем чемпионатына ілікпегендіктен, қызметінен кетті. Кейін ол қысқа мерзімге «Виссел Кобе» клубын жаттықтырды, содан кейін 2006 жылы «Хельсинборгке» қайта оралды, бұл жолы бас жаттықтырушы ретінде. 2007 жылы ол швед командасын УЕФА кубогының топтық кезеңінен өткізді, бірақ жыл соңында отставкаға шықты.

Финляндия

2008 жылдың басында Бакстер Финляндия ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, екі жылдық келісімшарт бойынша. 2009 жылдың қаңтар айында ол 2012 жылғы Еуропа чемпионатына дейін Финляндия құрамасын басқаруын қамтамасыз ететін келісімшартты ұзартқандығы жарияланды. 2010 жылдың маусым айында Бакстердің Селтик клубындағы футбол директоры лауазымына үміткер екені айтылды, ол жаңа бас жаттықтырушы Нил Леннонмен бірге жұмыс істеуі мүмкін еді, алайда бұл жоспарлар іске аспады, себебі Селтик Финляндия Футбол қауымдастығымен Бакстердің қызметі үшін келісімге келе алмады. 2010 жылдың күзінде Финляндия ұлттық құрамасы Молдова және Венгрияға қарсы маңызды ойындарда жеңіліске ұшырады, бұл ұлттық команданың жанкүйерлері, БАҚ және елдің жетекші футбол сарапшылары тарапынан Бакстердің отставкаға келуіне үміттерді күшейтті. Сондай-ақ, Бакстер команданың бірқатар негізгі ойыншыларымен тиімді қарым-қатынас орната алмағаны және кейбір ойыншыларды артық бағалағаны анықталды. Бірақ Бакстер отставкаға кешуден бас тарды, өзінің жұмысын дұрыс бағалай алмайтындықтары үшін журналистерді сынады. Финляндия Футбол федерациясы да Бакстерді жұмыстан босатудан бас тартты, мысалы, қаржылық қиындықтарды себеп ретінде келтірді. Бакстер басқаруымен Финляндия ұлттық құрамасының FIFA рейтингісі 33-тен 86-ға төмендеді. 2010 жылдың қараша айында Финляндия Футбол федерациясы Бакстердің ұлттық құрама бас жаттықтырушысы лауазымынан түсетінін хабарлады.

Кайзер басшылары

2012 жылдың 7 мамырында Бакстер оңтүстік африкалық «Кайзер Чифс» клубының жаңа бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2012 жылдың маусымында қызметін бастады. Оның басшылығымен өткен алғашқы маусымда «Амахоси» 2012–13 жылғы Премьер-лигада бірінші орынды алып, «Суперспорт Юнайтедті» 1:0 есебімен жеңіп, «Недбанк» кубогын жеңді. 2013–14 жылғы Оңтүстік Африка Премьер-дивизионы маусымы көңіл көншіліксіз аяқталды, себебі «соуэтолық» команда маусымның көп бөлігінде лигада көшбасшы болғанына қарамастан, ешқандай жүлдеге ие бола алмады. Алдыңғы лигалық маусымды қараңыз:

2014–15 жылғы Оңтүстік Африка Премьер-дивизионының басында «Кайзер Чифс» командасы «МТН 8» кубогының алғашқы ойынында «Мпумаланга Блэк Эйсес» клубымен кездесті, осы ойында 4:0 есебімен жеңіске жетіп, жартылай финалға өтті. Жартылай финалда олар қорғаушы чемпион «Платинум Старс» клубын 2:0 және 3:0 есебімен жеңіп, финалда «соуэтолық» қарсыластары «Орландо Пайретс» клубымен кездесті. Осы кезеңде Бакстер команданы лигадағы алты матчта тоғыз рет жеңіске жеткізді, сондай-ақ финалға дейін өткен үш кубок матчында да жеңіске қол жеткізді. «Амахоси» осы маусымдағы барлық турнирлердегі 10-шы жеңісін күтпеген жерден, капитан Тефу Машамайте арқылы тойлады. Итумеленг Хуне қатыспаған кезде ол капитандық таңбасын тағып, жаттықтырушы Бакстердің оған Ренеилве Летшолоненеден артық рөл беру туралы шешімін дұрыс екенін дәлелдеді. 2010 жылы «Недбанк» кубогын жеңіп алған «Бидвест Витс» клубының бұрынғы капитаны Машамайте «Пиратс» клубына қарсы өткен ойында 30-шы минутқа дейін жеңіс голын соқты. Бакстер осы маусымда «Сандаунс» клубынан лига титулын қайтарып алғаннан кейін «Кайзер Чифс» клубымен екінші лига және кубок қосындысын аяқтады. 2015 жылдың 2 маусымында Бакстер «Кайзер Чифс» клубын тастап кетті.

Генклербирлиги

2015 жылдың 9 маусымында Бакстер түрік клубы «Генчлербирлиги» құрамына қосылды, бірақ 2015-16 маусымының алғашқы екі ойынында жеңіліске ұшырағаннан кейін 2015 жылдың 24 тамызында оның шарты тараптардың өзара келісімімен бұзылды.

Суперспорттық бірлестік

2016 жылдың 27 қаңтарында Бакстер маусымның ортасында SuperSport United клубына қосылды. Сол маусымда Бакстер командасын Недбанк кубогының жеңімпазы етіп шығарды. Келесі маусымда (2016/2017) SuperSport United Недбанк кубогын қорғап, финалда Орландо Пиратс клубын тағы да жеңіп алды.

Оңтүстік Африкаға оралу

2017 жылдың 4 мамырында Бакстер Оңтүстік Африка құрамасының бас жаттықтырысы лауазымына екінші рет тағайындалды, бұрынғы бас жаттықтырушы Эфраим Машаба 2016 жылдың желтоқсанында қызметтен босатылғаннан кейін. Оның жетекшілігімен «Бафана Бафана» 2019 жылғы Африка Ұлттары Кубогіне (АФКОН) іліккен, турнирдің фавориті және қабылдаушы ел – Мысыр құрамасын 1/16 финалда жеңіп, бірақ Нигериядан жеңіліс тапты. 2019 жылдың тамызында ол қызметінен кетті.

Одисша ФК

2020 жылдың 19 маусымында Бакстер екі жылдық келісімшарт бойынша Үндістан Супер Лигасының клубы «Одиша ФК» бас бапкері болып тағайындалды. Алайда, ол 2021 жылдың ақпан айында жеңіліс алған матчтан кейінгі сұхбатта төрешілікке шағымданғаннан кейін қызметтен босатылды, осы ретте ол өз ойыншыларының «айып соққы алу үшін біреуді зорлағаны немесе өзі зорланғаны керек еді» деген пікірін айтты.

Кайзер Чифс командасы оралды

2021 жылдың маусым айында Бакстер бас бапкер ретінде қайтадан «Кайзер Чифс» командасына қосылды. 2021 жылдың 17 шілдесінде ол «Кайзер Чифс» командасын Чемпиондар лигасының финалында жаттықтырды, бірақ олар «Аль-Ахли» командасына 3:0 есебімен жеңіліске ұшырады.

Отбасы

Әкесі Биллден бөлек, Бакстердің Ли атты ұлы бар, ол да бұрынғы кәсіби футболшы, қазір қақпашылар жаттықтырушысы.