Кіріспе

Кичан – Үндістанның Раджастан штатындағы ауыл. Ол Фалоди ауданының Фалоди округінде орналасқан. Ратор әулеті тұсында Ахераджот Раджпурохиттердің негізгі жагирлерінің бірі болған. Ауыл әр жылғы қыста келіп қонатын көптеген сұңқар тұқымдас құстармен танымал. Бұл жылдық құстар көші-қоны 1970 жылдары жергілікті бір жұптың қабандарды тамақтандыруын бастағанда шамамен жүз құстан басталды. Басқа ауыл тұрғындары да оларға қосылып, 2014 жылға қарай Кичанға жыл сайын тамыз айынан бастап келесі жылғы наурыз айына дейін 30 000-нан астам сұңқар тұқымдас құс келіп орналасады.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша ауылдың халқы 7025 адамды құрайды, оның ішінде 3729 ер адам және 3296 әйел бар. Ауылда 1190 отбасы тұрады. Ауылда Марвари джайны отбасылары көптеп кездеседі. Станкаваси джайнистік монахтары Пракашчанд (Гьян Гуч сампрадаясының басшысы) және Уттамчанджи (Самрат Гуч сампрадаясының басшысы) осы ауылда туған.

Көлік

Кишан – Жодхпур қаласынан батысқа қарай 150 км қашықтықта орналасқан шөлді ауыл. Ең жақын қала – Фалоди, ол 3,4 км жерде. Фалоди – кең табанды теміржол желісіндегі теміржол станциясы және Раджастанның барлық маңызды қалаларын байланыстырады. Фалоди теміржол станциясы Дели – Джайсалмер және Биканер – Джайсалмер пойыз бағыттарының кең табанды желісінде орналасқан. Жодхпурдан үш, Джайсалмерден үш пойыз қатынайды. Делиден де тікелей пойыз бар. Жодхпур – ең жақын әуежай, және одан ауылға жақсы жолмен байланыс бар (139 км). Биканер (солтүстікке қарай 156 км), Нагаур (шығысқа қарай 145 км) және Джайсалмер (батысқа қарай 165 км) де ауылмен байланысты. Пакистан шекарасы шамамен 100 км қашықтықта. No.15 ұлттық тас жолы Фалодиге қарай өтеді.

Демуэльс крандары

1970 жылдары Одишада жұмыс істеп жүрген Кичанның тумасы Ратанлал Малу ауылға оралды. Жұмыс аз болғандықтан, оның інісі оған көгершіндерді тамақтандыру жұмысын тапсырды. Діңгек джайни болғандықтан, Ратанлал мен оның әйелі бұл міндетті қуана қабылдады. Ратанлал астық қаптарын тамақтандыру орнына әкеп, әйелі оған астықты жерге себуге көмектесті. Біраз уақыттан соң, бұл жерге көгершіндер, торғайлар мен үйірсіктер келіп, кейде қара құстар да соғып тұратын болды. Қыркүйек айында басқа құстармен бірге оншақты қыз-құйрық (Раджастхани тілінде "куржа" деп аталады) да қосылды. Бұл құстар бұрын Кичанның егістік жерлеріне де келіп кеткен еді. Қыркүйек-ақпан айлары аралығында шамамен 100 қыз-құйрық тамақтандыру орнына келді. Келесі қыста бұл сан 150-ге жетті. Құстардың саны арта түскенде, жергілікті иттің оларды аулауына алаңдаған Ратанлал ауылдық кеңестен ауылдың шетіндегі жерді оған беруді сұрады. Ауыл тұрғындарының бір бөлігі оған қосылып, астық сақтау қоймасы мен қоршауы бар "чугга-гарх" ("құстарға тамақ беру үйі") салды. Көптеген джайни саудагерлері бастаманы қолдап, астықпен көмектесті. Алғашқыда бірнеше ондаған құс келген бұл орын, қазір жыл сайын тамыз бен наурыз айлары аралығында мыңдаған қыз-құйрықтың үлкен қоныс аудару орнына айналды, және олардың саны артып келеді. Бұл, ауылдық қауымның ұйымдасқан және табиғи түрде, тамыз бен наурыз айлары аралығында құстар қалаға келгенде күніне екі рет тамақтандыруының нәтижесі. Қыркүйек-ақпан айлары құстардың ең көп келетін кезеңі саналады. 2008 жылы құстар күн сайын 700 тоннаға дейін астық жейтіні есептелді. 2010 жылы Кишанға келген қыз-құйрықтардың саны 15 000-ға жететіні болжалды. Қазір бұл орын құстарды бақылаушылардың арасында танымал болды.

Кичан крандарының күнделікті өмірі

Крандар ауылдың шетінде орналасқан 50x60 метрлік арнайы салынған төртбұрышты қоршауларға ұшып кіреді, жергілікті тұрғындар оларды "чугга гхар" деп атайды, онда олар шамамен 90 минутқа созылатын таңғы асын ішеді. Олар топтап, бірінен кейін бірі тамақтанады. Ауылдың дәстүрлі үйлерінің (олардың кейбіреулері мұражайлық ғимараттар болып табылады және туристік үйлерге айналдырылған) тұсындағы олардың ұшулары, құстарды бақылау үшін ауылға көптеп келген туристерге тамаша фотосуреттерге түсу мүмкіндігін ұсынады. Тамақтанғаннан кейін, крандар Кишанның солтүстігіндегі көлдерде (тоғандарда) және құмды төбелерде үлкен топтарда көрінеді. Құс үйірлері – крандардың маңында жиі кездесетін тағы бір басым түр. Крандар ұрғашының басшылығымен, тәртіппен, шағын отбасылық топтарда әртүрлі бағытта ұшады, екі жас құс одан жақыннан ілеседі, ал еркек соңынан қарайды. Тағы да, күндіз олар су ішу үшін жиналады, содан кейін шашырап, екінші рет тамақтанады. Жұбайлар арасындағы бір-біріне деген құрметтің әдемі қимылдары да байқалады. Олар алыс егістіктерде түнеп, ертеңгісін таңертең сол су қоймаларына қайта оралады.

Қолдау тобы

Қазіргі уақытта құстарға күнделікті берілетін азық А. Б. Кичан Джайн Шри Санг ұйымы арқылы басқарылады. Бұл іске жергілікті тұрғындар мен туристердің қайырымдылықтары көмектеседі. Бұрын жергілікті халық пен келушілерден түскен ақшалай көмектерді Кичан қаласында құрылған, түрлі қаз түрлерін қорғау және күтумен айналысатын "Кураж Самраксхан Викас Санстхан" қоғамы басқарып келген. Марвар кран қоры (MCF) да ауыл тұрғындарының күш-жігерін қолдайды.