Кіріспе

Энтуистл ( /ɛ//n//t//w//ɪ//s//əl/ ) – Канаданың Альберта провинциясындағы Паркленд округінде орналасқан шағын ауыл. Ол Yellowhead тас жолының 22/16A тас жолымен қиылысында, Эдмонтон қаласынан шамамен батысқа қарай орналасқан. Пембина өзенінің шығыс жағасында, Эдмонтон мен Эдсон қалаларының арасының ортасында жатыр. Энтуистл мұнай және газ өнеркәсібі үшін маңызды базалық пунктке айналды. Мұнда жыл сайын родео өтеді, Пембина өзені провинциялық паркі бар және өзін Канаданың алмаз астанасы деп жариялайды. Бұл ауыл Yellowhead федералды сайлау округінің, Lac Ste. Anne – Parkland провинциялық сайлау округінің және Паркленд округінің 6-бөлімінің құрамына кіреді.

Тарих

Entwistle компаниясын Grand Trunk Pacific Railway (GTP) компаниясының қызметкері Джеймс Энтуистл құрды. Энтуистл темір жол құрылысы Пембина өзенінің шығыс жағалауында бірнеше жылға тоқтатылатынын білді, себебі өзенге көпір салынуы керек еді. Осы оқиғадан кейін дамыған қала пайда болары анық еді. Мүмкіндікті пайдаланып, Энтуистл 1907 жылы Пембина өзеніне және GTP жобалық сызығына жақын жер учаскесіне үкім шығарды. 1908 жылы теміржол құрылысы лагерьлері Пембина өзеніне жақындағанда, Энтуистл өз жерінде жалпы дүкен салып, оны әйелі мен балаларына тапсырды. Ұзақ өтпей теміржол келді, теміржол көпірінің құрылысы басталды, ал Энтуистлдің дүкенінің төңірегінде дамыған қала қалыптасты. Көп ұзамай, қалада пошта бөлімі ашуға жеткілікті адам тұра бастады. Бірақ пошта бөлімі ашу үшін қаланың аты болуы керек еді. Қала бұрын "Пембина" деп аталып келген, бірақ федералды үкімет атаудың қайталануын себеп етіп қабылдамады. "Бёрк" және "Хармер" аттары да ұсынылды, бірақ олар да қайталану себепті қабылданбады. Энтуистл адамдар оған қаланың атын өзінің атымен атауды ұсынғанда қатты ұялған. Энтуистл "Энтуистл" деген атпен қала бар екеніне сенімді болды, өйткені ол Англияда осы атпен аталатын бір қаланың бар екенін білді. Бірақ Энтуистлдің әйелі Мэри "Энтуистл" деген атауды ұсынып, ол қабылданды. Содан бері көп жылдар бойы Энтуистлдің картаға өзінің атын қоюдың жолын тапқаны туралы әзілдер айтылып жүрді, ал Энтуистл әрқашан: "Оны сол жерге мен емес, Мэри қойды" деп жауап беріп отырды.

Климат

Энтуистлде ылғалды континенталды климат (Dfb) басылады, жаздағы күндер жылы, ал түндері салқын, қыстары ұзақ және суық, орташа қар жауады. Жауын-шашын маусым және шілде айларында ең көп болады.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Энтуистлде жалпы 231 жеке тұрғын үйдің 195-інде 429 адам тұратын, бұл 2016 жылғы 480 тұрғынынан өзгеше. Жер аумағы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адамға шаққанда. Статистика Канадасы жүргізген 2016 жылғы халық санағында Энтуистлдің 389 тұрғыны бар, оның 187 жеке тұрғын үйінің 178-і, бұл 2011 жылғы 359 тұрғынынан өзгеше. Жер аумағы - , 2016 жылы халық тығыздығы - .

Экономика

Энтуистлдің экономикасы жақын орналасқан мұнай және газ өнеркәсібімен қамтамасыз етіледі. Туризм саласы да Энтуистлдің Эдмонтон мен Эдсон қалаларының арасындағы, Yellowhead тас жолы мен 22-ші тас жолының қиылысында орналасқандығына байланысты жергілікті экономикада маңызды рөл атқарады. Туристік экономикасы маусымдық түрде жақын орналасқан Пембина өзені провинциялық паркімен және жыл сайынғы Энтуистл Родеосымен Канада күні мерекесінде толықтырылады. Энтуистлде туризм өркендеп келеді, себебі көптеген адамдар Энтуистл арқылы өтетін Пембина өзенінің бөлігі құбырмен сырғанауға өте ыңғайлы екенін анықтады. Қазіргі уақытта туристердің көптеп келуі Энтуистл тұрғындарының өзеннің ластануы және қаланың тым көп адамға толуы туралы алаңдаушылығын тудырып отыр. Тұрғындар сондай-ақ жергілікті зиратқа зақым келтірілуі мүмкін деп қорқады, өйткені өзенге жетудің ең танымал жолдарының бірі зират арқылы өтеді. Паркленд округі зиратты айналып өтетін жаңа жол салуда, бұл жағдайдың біршама жеңілдеуіне үміт артылуда.

Канаданың алмаздық астанасы

1958 жылы Энтуистл тұрғыны Эйнар Опдал Пембина өзенінің жағасынан алмаз тапты. Алмаздың салмағы белгісіз болды, және ол "жеті қырлы, мөлдір, түссіз тас" деп сипатталды. Опдал алмасты әшекей тас кесетін Эд Арсеноға 500 долларға сатты. Кейіннен Арсено алмазды өзі тапқан деп мәлімдеді. 1990 жылы De Beers Альбертаның Бейбітшілік өзені аймағында алмаз өндіруге құқық талап еткенде, адамдар Энтуистл маңындағы Пембина өзенінде табылған алмазды еске түсірді. 1992 жылы бірнеше Альбертадағы іздеу компаниялары Энтуистл және Пембина өзені маңында алмаз кен орындарына құқық алды. Көпірдің құрылысы 1908 жылы басталды. Болат конструкцияны көтеретін жеткілікті үлкен крандар болмағандықтан, үлкен уақытша көпір және ағаштан жасалған мұрапат құрылысы салынды. Болат көпірдің өзі Шотландияда толығымен дайындалды. Шотландиялық инженерлер көпірді Шотландияда құрастырып, сынақтан өткізді, содан кейін сақтықпен бөлшектеді. Көпір Атлант мұхиты арқылы бөліктерге бөлініп, теміржол арқылы Энтуистлге жеткізілді. Бөліктер 1909 жылы жеткізіле бастады, және болат көпір бірте-бірте құрастырылды. Инженерлердің өлшемдері соншалықты дәл болды, оның салдарынан құрылыс орнында ешқандай түзетулер қажет болмады. Болат конструкция орнатылғаннан кейін, ағаш мұрапаттары мен уақытша көпір біртіндеп бөлшектелді. Құрылысы 1910 жылы аяқталды. Бірінші ғасыр бойы пайдаланғаннан кейін, оған күрделі жөндеулер қажет болған жоқ, тек қана күнделікті техникалық қызмет көрсету қажет болды.

Yellowhead тас жолының көпірі

Yellowhead тас жолының көпірі Пембина өзені виадугына параллель салынған және 1961-1962 жылдары құрылысы аяқталған. 1962 жылы қозғалысқа ашылса да, салтанатты ашылуы 1963 жылдың 24 шілдесіне дейін күтілді. Салтанатты ашылуға шамамен 1500 адам жиналды. Бас көпір инженері, автожолдар вице-министрі, Энтвистл және Эвансбург қалаларының әкімдері, сондай-ақ Энтвистл қаласының жас және егде жастағы азаматтарының өкілдері сөз сөйледі. Таспаны автожолдар министрі Гордон Тейлор кесті. Көпірдің биіктігі 63 метр (207 фут), ал ұзындығы 274 метр (900 фут) шамасында. Оның құны 1,7 миллион долларға бағаланған. 1962 жылы құрылысы аяқталған кезде ол Альберта провинциясындағы ең биік автомобиль жолы көпірі болды.

J.D. Read мемориалдық ғимараты

Джон Дэвис Рид – Энтуистлдің алғашқы тұрғындарының бірі, ол 1908 жылы қалаға көшіп келді. 1910 жылы ол Энтуистлдегі алғашқы ағаш кесетін шаруашылықты ашты. 1912 жылы ол мал азырау бизнесін бастады, ол 1940 жылдардың бойында үлкен табысқа ие болды. Рид сондай-ақ ауылдық мәселелерге қызығушылық танытып, 1913 жылдан 1942 жылға дейін Энтуистл ауылдық кеңесінде қызмет етті. Ол 1925 жылдан 1930 жылға дейін және 1935 жылдан 1942 жылға дейін Энтуистлдің мэрі болды. Рид өз бизнесін сатып, 1946 жылы зейнетке шықты. 1965 жылы қайтыс болғанда, ол өзінің мүлкінің көп бөлігін Энтуистл ауылына сыйлады, оны "барлық қауым пайдаланатын бір нәрсені салуға" жұмсау керектігін тапсырды. 1973 жылы Дж.Д. Ридтің ескерткіш ғимараты салынды. 2000 жылдардың басына дейін Дж.Д. Рид ескерткіш ғимаратында Энтуистл банкі, пошта бөлімі және қоғамдық кітапхана орналасқан еді. 2023 жылға қарай ол кеңейтілген пошта бөліміне және екі шағын кәсіпорынға үй иесі болып табылады.

Энтуистл мен Ескі Энтуистл

Энтуистлдің шығысына қарай 1 миль (2 км) жерде Олд Энтуистл ауылы орналасқан. Ескі Энтуистлде шамамен 20 адам тұрады. Ескі Энтуистл тұрғындары өздерінің кенті – Энтуистл ауылының түпкілікті қалдығы екенін әрдайым айтып келеді. Көбінесе олар өз ауылының атын ғана дәлел ретінде келтіреді. 1910 жылы теміржол көпірі салынғаннан кейін, GTP Энтуистл мен Эвансбург өте жақын болғандықтан, екі ауыл бір теміржол стансасын Эвансбургте бөлісе алады деп шешті. Ентуистл тұрғындары бұған наразы болып, өз стансаларын талап етті. Соңында GTP олардан бас тарды. Энтуистл стансасы Энтуистлден шығысқа қарай бір миль қашықтықта салынуға тиіс болды, себебі бұл Эвансбург стансасына кедергі келтірмеу үшін қажетті ең аз қашықтық еді. Содан кейін GTPR станса айналасындағы барлық жерді сатып алды. GTPR бұл жерді сатуға шығарды, станса маңындағы жерді "Энтуистлдің болашақ орны" деп жарнамалады. Бұл аймақ Grand Trunk Pacific бөлімі деп аталды, немесе жай ғана Grand Trunk деп аталатын. Теміржолдың бар күшін салғанына қарамастан, Энтуистл тұрғындары қаланы көшірудің орнына стансаға бір мильдей жол жүруді жөн көрді. Grand Trunk қашан "Ескі Энтуистл" деп аталғаны белгісіз, бірақ бұл атау 1980-ші жылдардың аяғында кеңінен таралды. Ескі Энтуистл – Энтуистл стансасының бастапқы орны, емес бүкіл қауым емес.