Кіріспе
Американдық спортшы Терри Майкл Смит (1959 жылдың мамыр айында туған) – американдық спортшы, американдық футбол және бейсболдағы ойыншылық және жаттықтырушылық карьерасымен, сондай-ақ кәсіби спорт командаларының иесі ретінде танымал. Ойыншылық жолын американдық футбол клубы New England Patriots үшін қорғаушы ретінде бастағаннан кейін, Смит Ұлыбританияға көшті, онда Манчестер Спартанс командасының ойыншысы және бас жаттықтырушысы ретінде халықаралық деңгейде жетістіктерге қол жеткізді. Смит сонымен қатар Ұлыбритания ұлттық американдық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы болды. Кейін ол кәсіби американдық футбол командаларының иесі және бас менеджері ретінде он жыл, ал 1999 жылдан 2001 жылға дейін ағылшын футбол клубы Честер Ситидің иесі және бас менеджері ретінде екі жыл қызмет етті, оның ішінде иелік ету кезеңінің бір бөлігінде менеджерлік қызметті де атқарды.
Terry Michael Smith (born May 1959) is an American sportsman, known for his playing and coaching career in American football and baseball, and his ownership of professional sports teams. After starting his playing career as a defensive back for American football franchise New England Patriots, Smith moved abroad to the United Kingdom, where he achieved international success as the player and head coach of the Manchester Spartans. Smith was also head coach of the Great Britain national American football team. He later spent ten years as owner and general manager of professional American football teams, and two years as owner and general manager of English soccer club Chester City from 1999 to 2001, including a spell as manager during part of his ownership.
Колледждік мансап
Смит екі жыл Корнелл университетінде оқыды, онда футболдан шабуылшы (wide receiver) және еркін қауіпсіз (free safety) позицияларында, ал бейсболдан қысқа толық (shortstop) және екінші базада (second base) ойнады. Содан кейін ол Фурман университетіне ауысты, онда футбол, бейсбол ойнады және жеңіл атлетикамен айналысты, соңғы 50 жылда үш спорт түрінде ойнаған және оған жеңіс сыйлықтары (letter) алған жалғыз Фурман спортшысы болды. Футболдан ол екі Оңтүстік конференциясының чемпионы атанған Фурман командасының құрамында екі жыл бойы еркін қауіпсіз қорғаушысы ретінде ойнады, екі маусымда 150-ден астам tackle жасап, барлық қорғаныс шебін бастырып, Академиялық Оңтүстік конференциясының және Аймақтың үздік командаларына іліккен. 1980 жылы VMI-ге қарсы өткен ойындағы тамаша өнері үшін Оңтүстік Каролина штатының колледждер арасындағы аптаның үздік қорғаушысы атанды, сондай-ақ 1980 жылы Солтүстік Каролина университетіне және 1981 жылы Флорида университетіне қарсы өткен ойындардағы өнері үшін аптаның үздік ойыншысы деп танылды. Аталған үш ойында Смит барлығы 59 tackle жасады, 1 tackle жоғалтты, 3 пасты ұстады, 3 допты тартып алды, 1 допты қайтарып алды және 1 пасты ұстап қалды. Бейсболда ол екі маусым бойы орталық алаңда (centerfield) ойнады, 1982 жылы .414 көрсеткішпен соқты, бұл Фурман тарихындағы бір маусымдағы ең жоғары 5-ші көрсеткіш, сонымен қатар ол бірінші құрамаға All Southern Conference және MVP атанды. Ол карьерасын .363 орташа көрсеткішпен аяқтады, бұл әлі күнге дейін Фурман тарихындағы екінші ең жоғары көрсеткіш және соңғы алпыс жылдағы ең жоғары карьералық Фурман көрсеткіші. Ол сондай-ақ 31 әрекеттен 29 база ұрлады, бұл Фурман тарихында 10-нан астам әрекет жасаған кез келген ойыншы үшін база ұрлаудағы ең жоғары табыстылық деңгейін қамтамасыз етті. Жеңіл атлетикада ол 100 метр, 200 метр және 400 метр қашықтықтарында жүгірді, сонымен қатар 4x100, 4x200 және 4x400 эстафеталық жарыстарда да өнер көрсетті. Смит Оңтүстік конференциясының Жыл спортшысы атағына үміткер ретінде ұсынылды.
Кәсіби мансап
Смит өзінің кәсіби американдық футбол карьерасын 1982 жылы бастады. Ол «Нью-Ингланд Патриотс» командасымен еркін агент ретінде келісімшарт жасады. Алайда, «Филадельфия Иглз» командасына қарсы маусым алдындағы ойында тізесін жарақаттады, бұл үлкен қайта құру операциясын қажет ететін жарақат болды және жарақат алған ойыншылар тізіміне енгізілді. Ол «Патриотс» командасында екі жыл бойы ойнады, бірақ соңында зейнетке шығуға мәжбүр болды, өйткені оның жарақат алған тізесі сол кезде команданың медициналық тексеруін өте алмады. 1984 жылы ол USFL лигасындағы «Аризона Ранглерс» командасына қосылып, футболға оралды, ал кәсіби бейсболда «Цинциннати Редс» командасының жаттығу лагеріне шақырылып, «Майами Марлинс» командасымен келісімшарт жасады. 1988 жылы Смит Ұлыбританиядағы Британдық Америкалық Футбол Ассоциациясының «Манчестер Спартанс» американдық футбол командасында ойнауға және жаттықтыруға келісімшарт жасады. 1988-1998 жылдар аралығында қабылдаушы және еркін қауіпсіз ойыншы ретінде «Спартанс» командасымен бірнеше рекордтарды орнатты, соның ішінде сол кездегі Британ Ұлттық лигасының бір маусымдағы пасты ұстау бойынша рекордтық көрсеткішін – 11 пасты ұстады (http://www.britballnow.co.uk/ сайтына сәйкес), сондай-ақ 7 шілде 1991 жылы бір ойында 15 пасты ұстап, 245 ярдқа жетті, бұл британдық рекордты құрады. Оның карьерасындағы ең жақсы нәтижесі 1988 жылы 1020 ярд қабылдау болды. Ол бірнеше рет қабылдаушы және еркін қауіпсіз ойыншы ретінде Еуропа құрамасына енді.
Жаттықтырушылық мансап
АҚШ колледждерінде бапкерлік жасағаннан кейін Смит Ұлыбританияға барып, NFL демеушілігімен жүретін футбол клубы «Манчестер Спартанспен» келісім жасады. 1988 жылы алғашқы маусымда 2-10 есебімен жеңіліске ұшыраған команданы тарихи британдық рекорд – 14-0 есебімен жеңіліссіз командаға айналдырған жоғары жетістіктерінің арқасында Смит Ұлыбританияның Ұлттық Басқару Оорганы тарапынан Ұлыбританияның ұлттық американдық футбол құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. «Манчестер Спартанс» клубының бас бапкері ретінде ол үш рет Дивизион чемпионатын, үш рет Конференция чемпионатын, екі рет Британдық Ұлттық чемпионатын жеңіп алды. 1989 жылы Лондондағы «Кристалл Палас» аренасында өткен Будвайзер кубогында, 1990 жылы сол аренада өткен Кока-Кола кубогында, 1990 жылы Италияның Римини қаласында «Манчестер Спартанс» командасымен бірге Евробоул кубогында, ал 1989 жылы Германияның Гамбург қаласында Ұлыбритания ұлттық құрамасының бас бапкері ретінде Еуропа чемпионатын жеңіп алды. Ұлыбритания ұлттық құрамасының бас бапчері ретінде Смит және оның британдық ұлттық құрамасы Англияның Бирмингем қаласында өткен Еуропалық ширек финалда Францияны 35:6 есебімен, Германияның Гамбург қаласында өткен Еуропалық жартылай финалда Германияны 38:6 есебімен және Германияның Гамбург қаласында өткен Еуропа Ұлттары чемпионатының финалында Финляндияны 26:0 есебімен жеңді. Смит «Спартансты» Еуропалық футбол лигасының Еуропа чемпионатына қатысу үшін Ұлыбританияның ұлттық чемпионатына жеткізгеннен кейін, «Спартанс» Ирландияның Дублин қаласындағы «Дублин Келтс» клубынан, Англияның Манчестер қаласындағы «Амстердам Крестоносцы» клубынан, Еуропалық жартылай финалда Германияның «Берлин Адлер» клубынан және Италияның Римини қаласындағы «Легнано Жабалары» клубынан жеңіске жетіп, 1990 жылғы Евробоул чемпионатын жеңіп алды. Смит және оның «Спартанс» командасы 1992 жылы Германияның Гамбург қаласында өткен «Schweppes Cool Masters» Еуропалық финалында да өнер көрсетті. Ұлыбритания ұлттық құрамасымен Смит Ұлыбританияны Франция, Германия және Финляндиядан 99:12 есебімен жеңіп, 1989 жылғы Еуропа Ұлттары чемпионатында жеңіске жетті. Смит бас бапкер болып тағайындалғанға дейін тарихында британдық команда, клубтық команда немесе ұлттық команда еуропалық жарыста бірде-бір ойында жеңіске жеткен емес. Алайда Смит британдық ойынды өзгертті және еуропалық жарыстардың барлығында өзінің екі командасы – «Спартанс» және Ұлыбритания ұлттық құрамасымен 7 жеңіске жетіп, британдық-американдық футбол тарихындағы алғашқы екі Еуропа чемпионатын жеңіп алды. Осы жетістіктерінің нәтижесінде Смит Елизавета II патшайым тарапынан жыл соңындағы ұлттық сыйлықтарға ұсынылды. Смит еуропа тарихында клубтық және ұлттық Еуропа чемпионаттарын жеңіп алған алғашқы бапкер болды. Бас бапкер ретінде ол барлығы 100-ден астам ойында жеңіске жетіп, тек 15 ойында ғана жеңілді. Бапкерлік жетістіктерінің арқасында Смит үш рет Ұлттық жыл бапкері, екі рет Еуропалық жыл бапкері атанды. Сонымен қатар, ойыншылық және бапкерлік жетістіктерінің арқасында Смит 2004 жылы Ұлыбританияның Америка футбол даңқы залына, ал 1995 жылы Америка футбол қауымдастығының (AFA) кіші лигалық футбол (гридрон) даңқы залына енгізілді. Ол клубты басқарып тұрған кезде клубтың 1 миллион фунт стерлингтен астам қарызы болды. Ол сол кездегі жақтаушылардың көмегімен «Честер» клубын банкроттықтан құтқарып, клуб директорлар кеңесіне үш жақтаушыны тағайындау ниетін білдірді және осылай істеді. Смит билікті өз қолына алған кезде көптеген тәжірибелі ойыншылар сатылып, қалған ойыншылар негізінен жас болды. Ол осы жас ойыншыларды сақтап, оларды дамытуға тырысты, соның арқасында ойыншылардың жалақысын төмен ұстап, клуб сол маусымға арналған бюджетті теңестіріп қана қоймай, сонымен қатар Смит мұра еткен 1 миллион фунт стерлинг қарызын төлеуге тырысты. Бұл төменгі бюджеттік стратегияны қолданумен, ФА кубогы мен Уортингтон кубогындағы жақсы нәтижелер арқасында табыс көбеюімен, қатысушылар саны мен коммерциялық жарнаманы арттырумен, сонымен қатар Смит клубке ешқандай шығынсыз менеджер және бас менеджер қызметін тегін атқару арқылы, Смит клубтың барлық қарызын бес ай ішінде, әкімшіліктің талап еткен мерзімінен екі жарым жыл бұрын өтеуге мүмкіндік алды. Нәтижесінде клуб ондаған жылдар бойы алғаш рет қарыздан босады. Смит басқарып тұрған төрт ай және 21 лигалық матчта «Честер» «Брайтон мен Хов Альбион», «Шрусбери Таун» және басқа да командаларды жеңіп алды, бірақ «Лейтон Ориент» және «Карлайл Юнайтед» командаларына тиісінше жеңілді, сонымен қатар ФА кубогында әуесқой «Уайтелеаф» командасын жеңу үшін қайтадан матч өткізуге мәжбүр болды. Алайда, олар «Уортингтон» кубогында сәтті өнер көрсетіп, бірінші дивизиондағы «Порт Вейл» командасын жалпы есеп бойынша 6:5 есебімен жеңді. «Дева» стадионында өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жеткен кезде Маркус Бент пен Мартын Ланкастер екі ойыншы да алаңнан қуылды, ал қайта матчта «Вейл Парк» стадионында 4:4 есебімен тең түсті. Олар ФА кубогында да сәтті өнер көрсетіп, клуб тарихының 100 жылында үшінші рет үшінші раундқа өтті. «Манчестер Сити» командасымен ойнаған матчта, есеп 1:1 тең болғанда, матч аяқталуға 11 минут қалғанда ғана жеңіліске ұшырады. «Манчестер Сити» командасына қарсы матчқа дайындық барысында Смит, командаға өте жақсы стратегия мен жоспар жасады. Ол трибунадан матчты қарағанда, американдық футболға бапкерлік жасаған жылдарының тәжірибесінің арқасында қажетті тактикалық өзгерістерді көре алатынын анықтады, себебі американдық футбол бапкерлері қарсыластарының ойынды жоғарыдан түсірілген видеожазбаларынан сағаттап қарап, оларды зерттейді. Бұл дағды келесі маусымда «Честер» командасының келесі кубок қарсыластарын зерттеуге Смитке көмектесті. Оның әдістеріне матч алдындағы командалық жиналыста Раббының дұғасын оқып беруі, әр матчқа дайындалған егжей-тегжейлі стратегиялық жоспарларды жасауы және оларды ойыншыларға таратуы, қандай қиындықтар болса да әрқашан оң көзқараспен қарауы, мектеп бағдарламасын жасауы, онда ол ойыншылармен бірге мектеп оқушыларымен сөйлесіп, оларды баптап, келесі матчтарға билеттер таратты, және қорғаныс, орта алаң және шабуылға капитан тағайындауы кірді. 1999 жылдың соңында «Честер» клубы Смиттің қатаң қаржылық саясатының арқасында ондаған жылдар бойы алғаш рет қарыздан босады және берік қаржылық жағдайда болды. Смит басқарушылық қызметтен кетуге шешім қабылдады. Оның шешімі командасы «Халифакс Таун» командасын 2:1 есебімен жеңіп, дивизионның төменгі сапынан шыққаннан кейін бір матч өткен соң қабылданды. Смит регрессиядан сақтану үшін тәжірибелі менеджер Иан Аткинсты футбол директоры және менеджер болып тағайындады, ал өзі маусымның қалған бөлігінде қақпашылар бапкері қызметін атқарды. Клубтың қаржылық жағдайының жақсарғандығына байланысты клуб Аткинстың қалаған 12 жаңа ойыншыны сатып ала алды, бұл Смит менеджер болып жұмыс істеген кездегі ойыншылардың жалақысын екі есеге арттырды. Клуб сонымен қатар алыс матчтарға люкс автобустармен саяхаттауға, Смит жұмыс істеген кезде автобустармен саяхаттағаннан айырмашылығы, матчтарға автобуспен саяхаттағаннан гөрі, барлық алыс матчтарға керемет тамақпен жабдықталған жақсы қонақүйлерде тұруға мүмкіндік алды. Клуб Аткинстың командасы үшін екі керемет жаттығу алаңы бар лайықты жаттығу орталығын да сатып алды, ал Смит командасы ат жарыс жолының ортасындағы тегіс шөп алаңында жаттығу жасады. Алайда, осы көптеген қаржылық инвестицияларға қарамастан, команда Аткинстың басшылығымен баяу өршіп, жеңіске бір және тең түскен бір матчпен, алғашқы тоғыз матчтың жетісінде жеңіліске ұшырады және төменгі сапынан қалып қойды...
Жеке өмір
Смит Солтүстік Каролинадағы Лис МакРэй колледжінде толық уақытты профессор болып жұмыс істеді, әр семестрде Бизнес және менеджмент мектебінде сегіз курсты оқытты. Ол Бизнес және менеджмент мектебінің Спорттық менеджмент және Денсаулық сақтау және фитнес бөлімдерінің басшысы болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол факультеттің спорт өкілі болып тағайындалды, президент кабинетінде қызмет етті және тікелей доктор Барри Бакстонға, Лис МакРэй колледжінің тамаша президентіне есеп берді. Смит Теннесси штатындағы Элизабеттон орта мектебінің директоры болды. Смиттің басшылығымен Бартлби бағдарламасы және Элизабеттон орта мектебі АҚШ-тың барлық штаттары бойынша таңдалған 10 XQ супермектебінің бірі атанды. Смит олардың бағдарламасын, мектеп курстарын және оқыту әдістерін сипаттайтын грантқа өтініш жазды, нәтижесінде олардың бағдарламасы мен мектебі XQ Foundation-нан 2,3 миллион долларлық грант алды. Смит АҚШ Конгресі және Теннесси штатының бірінші округінің конгрессмені Фил Роу шақыруымен Вашингтон қаласына барды, онда ол АҚШ Конгресі алдында сөз сөйледі. Смит – АҚШ-тың барлық мемлекеттік мектептерінің мұғалімдерінің арасында осы шақыруға және жетістікке ие болған төрт мұғалімнің бірі болды. Смит «Ардагердің дауысы» атты телешоуды құрды. Mountain Television Network иесі ретінде Смит ардагер және жазушы Кен Уайлимен бірге жергілікті телеарнада ардагерлермен сұхбаттасулар жүргізді. Ол сондай-ақ ардагерлердің отбасы мүшелеріне осы сұхбаттардың DVD нұсқаларын таратты. Осы DVD-лердің жинағы Ватауга округі кітапханасында сақтаулы.