Кіріспе

Қытайлық шенеунік және ғалым (247 жылы қайтыс болды)

Сян Ланг (160-шы жылдар – 247), жастық шағында Сю Шу, Хан Сонг және Пан Тонгпен бірге Сима Хуйдың шәкірті болды. Олардың бәрі жақын және достық қарым-қатынаста болды. Лю Бяо оны Линьцзю (臨沮) қаласының басшысы етіп тағайындады. Лю Бяо қайтыс болған соң, Сян Ланг Лю Бейге қызмет етуге келді.

Лю Бейдің басқаруындағы қызмет

Лю Бей Янцзы өзенінің оңтүстігіндегі жерлерді бағындырғаннан кейін, Сиан Лангты Му (巫), Идао (夷道), Илин (夷陵) және Зигуи (秭歸) аймақтарының әскери және азаматтық істеріне жауапты басқарушы (督) етіп тағайындады. 214 жылы Лю Бей Лю Чжаннан И провинциясын (қазіргі Сычуань және Чунцин облыстарын қамтиды) тартып алғаннан кейін, Сян Лангты Бакси округінің әкімі (巴西太守) етіп тағайындады. Біраз уақыттан соң, Сян Ланг Занкэ округінің (牂牁太守) әкімі, одан кейін Фанглинг округінің (房陵太守) әкімі болып тағайындалды.

Лю Шанның басқаруындағы қызмет

223 жылы Лю Шан әкесі Лю Бейдің орнын басып, Шу императоры болғаннан кейін, ол Сян Лангты жаяу әскер полковнигі (步兵校尉) және императорлық канцлер (丞相長史), Жуге Лянның бас хатшысы етіп тағайындады. 225 жылы Чжуге Лян Шу әскерін Наньчжун аймағындағы көтерілістерді басу үшін жорыққа шыққанда, Сян Лангты Шудың императорлық астанасы Чэндудағы ішкі істерді басқаруға қалдырды. 228 жылы Чжуге Лян Шу әскерін Шудың бәсекелес мемлекеті Цао Вэйге қарсы жорықтардың біріншісіне бастап, Сян Лангты өзімен алып, Ханчжун округіндегі Шу базасының басшылығын тапсырды. Ма Су бастаған Шу алғы шебі Цзэтиң шайқасында Чжан Хе бастаған Вэй әскерінен ойсырап жеңілді. Сян Ланг Ма Судың лагерін тастап кеткені туралы хабар алды, бірақ Ма Сумен болған достығының арқасында бұл туралы Жуге Лянға хабарламады. Кейін, Жуге Лян бұл жайтты білген соң, қатты ашуланып, Сян Лангты қызметтен босатып, Чэндуға қайтарып жіберді. Бірнеше жылдан кейін Сян Ланг Шу үкіметінде Үй шаруашылығы министрі (光祿勳) болып қайта қызмет етті. 234 жылы Жуге Лянның қайтысынан кейін Лю Шан Сян Лангты Сол жақ генерал (左將軍) қызметіне көтерді және оның бұрынғы еңбегі үшін Сянмин ауылының маркизі (顯明亭侯) атағын берді. Жастық шағында әдебиет оқығанмен, Сян Ланг оған қызығушылық танытпады. Оның орнына, ол мемлекеттік қызметкер болуды қалап, қабілеті үшін көп мақтауға ие болды. Бас хатшы лауазымынан босатылғаннан кейін, ол дерлік отыз жыл жеке істерімен айналыспай саяхаттап жүрді. Ол жазбаларды жинауға бар күшін салып, тынымсыз еңбек етті. Ол сексеннен асқанда да әрбір құжатты жеке тексеріп, қателіктерді түзетумен айналысты. Ол көптеген кітаптар, томдар мен жазбаларды жинады және сол кезде ең ірі кітапханаға ие болды. Ол кез келген қонақты құшақ жайып қарсы алды. Ол жас ұрпақтың көптеген өкілдерін тәрбиелеп, білім берді, бірақ тек ежелгі принциптерді талқылауға ғана келісіп, қазіргі мәселелер туралы әңгімелесуден бас тартты. Оның осы қағидалы мінезі үшін оны жоғары бағалады. Ол мемлекеттік қызметтегілерден бастап, әлі білім алудағы жас студенттерге дейін (19 жасқа дейінгілер) баршасының құрметіне ие болды. Ол 247 жылы қайтыс болды.

Сян Тяо

Сян Лангтың ұлы Сян Тяо (向條) әкесінің лауазымын мұра етіп, Сянмин ауылының келесі маркизі (顯明亭侯) атанды. Лю Шанның Цзиньяо дәуірінде (景耀; 258–263) ол Император кеңесшісінің көмекшісі (御史中丞) қызметіне тағайындалды. Сянян Цзиде жазылғандай, Сян Ланг ұлына өсиет қалдырып: "Зуо чуань кітабында бір әскердің екіншісін жеңуі олардың санына емес, үйлесімділігіне байланысты екені айтылады. Сондай-ақ, аспан мен жер үйлесімде болса, барлық нәрсе жаратылады, билеуші мен министрлері үйлесімде болса, ел аман болады, ал отбасының барлық мүшелері, тіпті ең алыс туыстары да үйлесімде болса, үлкен істер атқарылады. Бейбітшілік кезінде қауіпсіздік қамтамасыз етіледі, сондықтан барлық даналар үйлесімділікке ұмтылады. Мен мемлекетімнің қарапайым қызметшісімін, артық ештеңем жоқ. Бірақ кішкентай кезімнен ата-анамды сағынып, екі ағайымның тәрбиесінде өстім. Олардың нұсқауымен мінезім мен әрекетім жеке пайда немесе байлықты іздеуге бағытталмады. Осының арқасында мен білімсіздіктен сақтандым. Дегенмен, қазір менде көп нәрсе жоқ, бірақ кедейлікке алаңдаудың қажеті жоқ, себебі адамдар үйлесімділікке ұмтылуы керек, тек соның өзі құнды. Сен де осы жолмен жүре бер!" - деген екен. Сондай-ақ, Сян Тяоның (әдепті аты Вэнбао 文豹) көп салалы білімімен және терең танымымен белгілі болғаны жазылған. Ол Цзинь әулеті кезінде Цзянян округінің әкімі (江陽太守) және Оңтүстік армиясының бас қолбасшысы (南中軍司馬) қызметтерін атқарды.