Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маунт-Уилсон ақылы жолы (1891–1936) – тарихи жол, ол Вильсон тауына Альтаденадағы тау етегінен көліктер жүре алатын жол арқылы көтеріледі. Оған Пасаденадан Санта-Анита даңғылы (қазіргі Альтадена-Драйвтың солтүстік-оңтүстік бөлігі) арқылы жетуге болады, ол тікелей ақы төлеу үйінің алдындағы верандасына дейін жеткізеді. Жол әлі де жүрмейтін көліктерге (жаяу жүргіншілер, велосипедшілер және жылқылар) Итон каньоны арқылы қолжетімді – табиғат орталығының кіреберісінен немесе Пайнкрест драйвтағы қақпадан (Альтаденадағы Альтадена драйвінен жақын жерде). Жолдың кейбір бөліктері көшкін қатерінен бірнеше рет жабылды. 2005 жылғы көшкін жолдың 50 метрін қиратты, бірақ ол қайта салынды және қайта ашылды. Вильсон тауында ежелгі заманнан бері, жергілікті индейістер тұрған кезден бастап адамдар жүріп-келіп жатыр. Бенджамин Дэвис Уилсон Сьерра-Мадре арқылы Кішкентай Санта-Анита каньонынан Маунт-Уилсон тауының шыңына дейін лайықты жол салды.
The Mount Wilson Toll Road (1891–1936) is a historic roadway which ascended Mount Wilson via a vehicular passable road from the base of the foothills in Altadena. It was accessible from Pasadena via Santa Anita Avenue (nowadays the north south portion of Altadena Drive) which drove right to the front porch of the toll house. The road is still accessible to non motorized traffic (hikers, bicyclists, and horses) by way of Eaton Canyon (either from the Nature Center entrance, or an access gate on Pinecrest Drive, just off Altadena Drive in Altadena). Segments of it have been closed at various times due to landslides. A 2005 landslide destroyed 50 yards of the road, but it has since been rebuilt and reopened. Mount Wilson had always been active with human passage starting from the days of the local Native Americans. It was Benjamin Davis Wilson who established a proper trail to the summit of Mt. Wilson from Sierra Madre through the Little Santa Anita Canyon.
Ақылы жолдың басталуы
Гарвард телескобын орнату 1889 жылы қиындықтарға толы болды, әсіресе ескі Уилсон жолымен көліктік кезінде. Осы қиындықтар Вильсон тауына көбірек қол жетімді жол салуға деген қызығушылықты тудырды. 1889 жылдың маусым айында судья Бенджамин Итон Пасаденаның көрнекті кәсіпкерлерінің тобын жинап, Маунт-Уилсонға дейін керуен жолы салу мәселесін қарастырды. Он сегіз адам капитал салуға келісті және 1889 жылдың 12 шілдесінде олар «Пасадена және Маунт-Уилсон ақылы жол компаниясын» құрды. Алайда, компания жол салуда ешқандай прогресс жасамас бұрын банкротқа ұшырады. Бірнеше жыл өткен соң, бастапқы инвесторлардың бесеуі жобаны қайта ұйымдастырып, қайта қаржыландырды, бірақ Гарвард телескобы алынып тасталғандықтан және Маунт-Уилсонға деген қызығушылық азайғандықтан, олар жобаны он екі футтан төрт футқа дейін кішірейтуді жөн көрді. 1891 жылдың маусым айында, бес айлық жұмыстан кейін, қолданылатын он шақырымдық (16 км) жол салынды. Шілдеде жаңа ақылы жол ресми түрде ашылды және Лос-Анджелес округінің Бақылау кеңесі жаяу жүрушілер үшін 25 цент (1891 жылғы 0,25 центтің қазіргі шамасы <есептелген сома>) және атпен жүрушілер үшін 50 цент мөлшерін белгіледі. Жаңа жол «Жаңа Маунт-Уилсон жолы» деп аталды және ол көп ұзамай ескі Сиерра-Мадре жолынан гөрі танымал болды. Аяқтап, жүк таситын малдардың қозғалысы соншалықты қарқынды болды, 1893 жылдың маусым айында екі бағытты қозғалысты жеңілдету үшін жол алты футқа дейін кеңейтілді.
The installation of the Harvard telescope in 1889 was fraught with difficulties, particularly during transport up the old Wilson trail. These difficulties spurred an interest in a more accessible Mount Wilson roadway. In June 1889, Judge Benjamin Eaton gathered a group of prominent Pasadena businessmen to consider building a wagon road to Mt. Wilson. Eighteen of the men agreed to contribute capital and, on July 12, 1889, they incorporated "The Pasadena and Mount Wilson Toll Road Company." However, the company failed before there was any progress on a roadway. Within a few years, five of the original investors reorganized and refinanced the project, but since the Harvard telescope had been removed and interest in Mt. Wilson had diminished, they thought it better to downsize the project from a twelve foot road to a four foot road. By June 1891, after only five months work, a usable ten mile (16 km) trail was established. In July the new toll road was officially opened to the public and the toll fixed by the Los Angeles County Board of Supervisors at 25 cents for hikers (0.25 in 1891 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) and 50 cents for horseback. The new road was called the "New Mt. Wilson Trail", and it soon became more popular than the old Sierra Madre trail. Foot and pack animal traffic became so heavy that, in June 1893, the trail was widened to six feet to facilitate two way travel.
Вильсон тауының обсерваториясы
Бірте-бірте таудың Уилсон ақылы жол компаниясы таудағы көптеген танымал жерлерді иеленді. 1896 жылы олар Стрейн мен Мартиннің лагерьлерін сатып алды, ал 1901 жылы тау басына құқық үшін АҚШ Жер басқармасына 800 доллар төледі. 1904 жылы Маунт-Уилсон ақылы жол компаниясы иелігін кеңейтті. 1905 жылы компания Карнеги институтымен 99 жылдық жалға алу келісіміне келді, жаңа обсерватория орналасуы үшін тау басының бір бөлігін ұсынды, бүгінде ол Маунт-Уилсон обсерваториясы деп белгілі. Жаңа обсерваториямен айналысқандарға ақылы жолды және таудағы су құқығының жартысын тегін пайдалануға рұқсат берілді. Қарсылығында, Карнеги институты жұртшылықтың әрқашан обсерваторияға қол жеткізе алатынына келісті. Карнеги обсерваториясы Маунт-Уилсонға қызығушылықты жаңартты және тау басына саяхатшыларды тартты. 1905 жылы көптеген жаңа келушілерді қабылдау үшін ақылы жол компаниясы бір қабатты қонақ үй салды, оның айналасында түнделуге арналған коттедждер орналасқан. 1913 жылы өрттен қираған алғашқы қонақ үйдің орнына сол жерде үлкен жүзу бассейні бар жаңа, үлкен қонақ үй салынды. Карнеги обсерваториясы үшін жаңа, үлкен телескоптар жобаланғанда, тауға бөлшектерді таситын жүк көліктеріне арналған автомобиль жолы қажет болды. 1907 жылы жол он футқа дейін кеңейтілді, жұмыстың көп бөлігі жапондық жұмысшылар мен есектің тартқан сыпыру машиналарын қолдана отырып қолмен жасалды. 1917 жылы Хукер телескопының бөлшектерін тасымалдауды жеңілдету үшін жол толық 12 футқа (4 метрге) дейін кеңейтілді. Автомобильдерге қол жеткізу жарияланғанмен, жүргізушілерді ақылы жолды пайдаланудан көтерген. Біріншіден, егер жүргізушілер таудың басына алдын ала қоңырау шалмаса, обсерваторияларға қызмет көрсететін үлкен жүк көліктеріне кездесуден қорқыныш болды. Содан кейін, көптеген көліктердің қауіпті жол жиегімен жүруді талап ететін өткір бұрылыстар болды. 1907 жылы өзінің «Франклин» көлігімен тауға көтерілген Пасадена тұрғыны Л. Л. Уитман: «Бес жүз доллар үшін де мен бұл сапарды қайта жасамаймын», - деді. Көлікпен жүрмейтіндер үшін танымал Маунт-Уилсон автобус желісі болды.
Gradually the Mt. Wilson Toll Road Company acquired control of most of the popular lands on the mountain. In 1896 they acquired both Strain's and Martin's camps, and in 1901 paid the United States General Land Office $800 for title to on the mountain top. In 1904, The Mount Wilson Toll Road Company enlarged its holdings to The company entered into a 99 year lease with the Carnegie Institution in 1905, providing of the mountain top for the location of a new observatory, today known as the Mount Wilson Observatory. Those involved with the new observatory were given free use of the toll road and half the water rights on the mountain. In return, the Carnegie Institution agreed that the public would always have access to the observatory. The Carnegie Observatory renewed interest in Mt. Wilson and attracted sightseers to the mountain top. In 1905, to accommodate the many new visitors, the toll road company constructed a one story hotel with cottages situated around the main building for guests staying overnight. Destroyed by a fire in 1913, the original hotel was replaced by a larger one on the same site which included a large swimming pool. As new, larger telescopes were designed for the Carnegie Observatory, an automobile roadway became necessary to accommodate the trucks hauling parts up the mountain. In 1907 the trail was widened to ten feet with most of the work being done by hand with the use of Japanese laborers and mule drawn scrapers. The road was widened to a full 12 feet (4 m) roadway in 1917 to facilitate the transportation of parts for the Hooker Telescope. Despite the advertised access for automobiles, the driving public was discouraged from using the toll road. First there was the fear of encountering large freight trucks servicing the observatories, unless drivers phoned ahead up the mountain. Then there were the sharp turns that required most cars to negotiate dangerously precipitous road edges. Mr. L. L. Whitman of Pasadena, who made the ascent in his 1907 Franklin, said "Not for five hundred dollars would I make the trip again." For those preferring not to drive, there was the popular Mt. Wilson Stage Line.
Соңғы жылдары
1930 жылдардың басында Ла-Канададан Арройо-Секо арқылы жаңа, жоғары жылдамдықты автомобиль жолы салынып жатыр. Жаңа Angeles Crest тас жолы 1935 жылға қарай асфальтталып, Red Box Canyon-ға және Mt. Wilson-ға арт жағынан сапарға дайын болды. Тарихи Mt. Wilson ақылы жолы 1936 жылдың наурыз айында жұртшылыққа жабылып, АҚШ Орман шаруашылығы қызметіне тапсырылды. Бүгінде бұл жол Хеннингер Флэтс және Маунт-Уилсонға апаратын танымал жаяу серуендеу бағыты болып табылады. Жолға Альтаденадағы Пайнкресттегі қақпадан немесе Итон каньонынан кіруге болады.
By the early 1930s a new high speed highway was being built from La Cañada via the Arroyo Seco. The new Angeles Crest Highway was paved and ready for travel into Red Box Canyon and onward to Mt. Wilson from the back side by 1935. The historic Mt. Wilson Toll Road closed to the public in March, 1936 and was turned over to the United States Forest Service. Today, the road is a popular hiking destination leading to Henninger Flats and Mount Wilson. The road can be accessed from a gate on Pinecrest in Altadena or from Eaton Canyon.