Кіріспе

Чили мен Аргентинаның оңтүстігіндегі мұздықтар Чили мен Аргентинаның арасындағы Оңтүстік Патагония Андтарында орналасқан Оңтүстік Патагония мұздықтары (lang es) - әлемдегі екінші үлкен жалғасқан экстраполярлық мұздықтар. Бұл соңғы мұздық кезеңінде бүкіл оңтүстік Чилиді қамтыған Патагония мұздықтарының қалған екі бөлігінің ең үлкені, жергілікті тұрғыда Ланкихью мұздықтары деп аталады.

Барлау

Толық зерттеулерге Федерико Райхерт (1913-1914), Альберто де Агостини (1931), Гарольд Уильям Тильман және Хорхе Квинтерос (1955-1956) экспедициялары; сондай-ақ Эрик Шиптон (1960-1961) экспедициялары жатады. Бірінші (солтүстік-оңтүстік) өрісті 1998 жылы Пабло Бессер, Маурисио Рохас, Хосе Монт және Родриго Фика атқарды. Дегенмен, кейбір аймақтар әлі де зерттелмеген. 1928-1929 жылдары Гюнтер Плюшхов әуеден алғашқы зерттеу жүргізді, оның есімімен мұздық аталған. 1944 жылдың сәуірінен 1945 жылдың сәуіріне дейін АҚШ армиясының әуе күштері Чили үкіметінің өтініші бойынша триметрогон әдісін қолдана отырып әуеден зерттеу жүргізді.

Шекаралық

[[Файл:Аргентинаның Патагониялық Оңтүстік мұз айдынында Аргентина мен Чили сарапшылары келіскен тарихи шекараның маңызды жерлерін көрсететін 1912 жылғы карта. jpg bilasthumb Anadolu 1912 жылғы Аргентина картасы Аргентина мен Чили сарапшылары Фиц Рой, Хуэмуль, Кампана, Агассиз, Хейм, Майо және Стокс келіскен тарихи шекаралық белгілерді көрсетеді. 1902 жылғы сот бұл аймақта биік шыңдар су бөлетінін және сондықтан дау жоқ деп есептеді. Екі сарапшы, Аргентинадан Франсиско Паскасио Морено және Чилиден Диего Баррос Арана Фиц Рой тауы мен Стоукс арасындағы шекара туралы келісті. 1898 жылдан бастап екі таудың арасындағы мұз алаңындағы шекараның демаркациясы келесі таулар мен олардың табиғи сабақтастығында айқындалды: Фиц-Рой, Торре, Хуэмуль, Кампана, Агассиз, Хейм, Майо және Стокс. 1914 жылы Мариано Морено жотасына экспедиция келді, бірақ Франсиско Паскасио Морено оның бар екенін білген. Аргентина шекараны Мариано Морено жотасында болуы керек деп күмән келтіре бастады. 1994 жылы халықаралық сот бүкіл аймақты Аргентинаға табыстады. 1995 жылы шағымданғаннан кейін Чили бұл шешімді қабылдады. Содан бері Чилиде Фиц-Рой тауына кіруге кішкентай дәліз бар, ал Маркони асуы халықаралық шекара арқылы өту нүктесі ретінде анықталды. Шекараның Оңтүстік Патагониялық мұздық өрісі Чили мен Аргентина арасындағы соңғы шекаралық мәселе болып табылады. 1991 жылдың 1 тамызында Чили мен Аргентина үкіметтері шекара сызығы туралы келісімге келді, бірақ келісімді Аргентинаның заң шығарушы органы ешқашан ратификацияламады. Кейін, 1998 жылы екі үкімет те Фиц-Рой тауы мен Серро-Муралонның арасындағы шекара сызығын қайта сызу туралы келісті. А бөлімі (Серро-Муралон мен Даудет арасында) және В-ның шағын бөлігі (Фиц-Ройдан батысқа қарай анықталған нүктеге дейін) сызылды, бірақ олар сонымен бірге В бөлімі (Фиц-Ройдан Муралонға дейін) аймақтың 1: 50,000 масштабтағы картасы толық аяқталғанша күте тұруға келісті. Бүгінгі күні бұл бөлім Аргентина мен Чили арасындағы қарым-қатынасты қиындататын соңғы аяқталмаған шекаралық бөлім болып табылады.

1998 жылғы келісімнен кейінгі даулар

2006 жылдың ақпан айында Рикардо Лагос әуе күштері басшысы генерал Освальдо Сарабиямен бірге белгіленбеген аймақта суретке түсіп, Аргентинамен дау тудырды. 2006 жылы Аргентинаның Географиялық әскери институты (IGM) (бүгінгі Instituto Geográfico Nacional) анықталмаған шекара туралы ескертусіз картаны редакциялады, бірақ Аргентинаның талаптары ресми шекара ретінде көрсетілді. Чилидің дипломатиялық наразылығынан кейін Аргентина үкіметі картаны алып тастады және Чилиді 1998 жылғы келісімге сәйкес халықаралық шекараны белгілеуді жеделдетуге шақырды. 2006 жылдың 24 тамызында Аргентинаның туризм жөніндегі орынбасары Туризм хатшылығының веб-сайтында пайдаланылған карталар ресми екенін мәлімдеді, өйткені оларды Аргентинаның Ұлттық географиялық институты мақұлдаған. 2006 жылы Чили президенті Мишель Бачелет пен Аргентина президенті Нестор Киршнер картографиялық дау бойынша кездесу өткізді. Кирхнер 1991 жылдан 2003 жылға дейін Санта-Крус провинциясының губернаторы болды. Аргентинада жарияланған карталарда, бүгінгі күнге дейін, аймақ ақ тікбұрыштысыз көрсетіле береді, бұл Санта-Крустың ресми Аргентина агенттігінің веб-сайтындағы картасында көрінеді. Ал Чилидің ресми карталарында және көптеген туристік карталарда тікбұрышты көрсетеді және шекара 1998 жылғы келісімге сәйкес белгіленбегені түсіндіріледі. 2018 жылы Аргентина кейбір даулы мұздықтарды қамтитын Ұлттық мұздықтар тізімін жасады. Сол жылдың 20 қыркүйегінен 4 қазанына дейін Аргентина әскері шекара белгіленетін аймаққа кірді. Бұл мәселе Чилиде даулы жағдай тудырды, онда Вилла О'Хиггинс қаласының мэрі бұл фактіді "провокация" деп айыптап, Чилидің орталық үкіметін аймақтағы егемендікті нығайтуға шақырды. Аргентина үкіметі анықталмаған аумақты қамтитын мұздықтардың тізімін жариялағаннан кейін Чилидің Сыртқы істер министрлігі Аргентинаның тізімін жоққа шығарып, талап ету туралы хабарлама жіберілгенін хабарлады. 2021 жылы CONAF (Чилиден) екі ел де оңтүстік бөлігін талап ететін Circo de los Altares-те күмбез орнатқаннан бері дау туындады. Қазіргі уақытта шекараны белгілеу әлі де күтілуде.