Кіріспе

[[Файл:Reflex қабылдағышы DE293300. 1914 жылы Schloemilch және Von Bronk патенті бойынша жасалған рефлекстік қабылдағыш. Оны алғаш 1914 жылы неміс ғалымдары Вильгельм Шломильх пен Отто фон Бронк ойлап тапты, 1917 жылы Мариус Латур мен Уильям Х. Присс оны қайтадан ашып, бірнеше түтікшеге дейін кеңейтті.

Қалай жұмыс істейді

thumbrightright=1.3Right=Рекс радиоқабылдағыштың блок диаграммасыReflex радиоқабылдағыштың блок диаграммасыБлок диаграммасы қарапайым бір түтік рефлекс радиоқабылдағыштың жалпы нысанын көрсетеді. Қабылдағыш радиожиілік (TRF) қабылдағышы ретінде жұмыс істейді. Реттелген контурдан (байланыс өткізгіш сүзгі) радиожиілік (RF) сигналы күшейтіледі, содан кейін жоғары өткізгіш сүзгі арқылы демодуляторға өтеді, ол тасымалдаушы толқыннан дыбыс жиілігі (AF) (модуляция) сигналын алады. Аудио сигнал қайтадан күшейткіштің кіруіне қосылады және қайтадан күшейтеді. Көшейткіштің шығысында дыбыс RF сигналынан төменгі өту сүзгісімен бөлінеді және құлаққапқа қолданылады. Көшейткіш бір сатылы немесе бірнеше сатылы болуы мүмкін. Әрбір белсенді құрылғы (түтік немесе транзистор) сигналды екі есе күшейтеді, сондықтан рефлекстік контур белсенді құрылғылардың саны екі есе көп кәдімгі қабылдағышқа тең. Рефлекстік қабылдағышты қайта қалпына келтіретін қабылдағышпен шатастыруға болмайды, онда күшейткіштің шығысынан оның кіруіне бірдей сигнал беріледі. Рефлекстік схемада бұл тек демодулятормен алынған дыбыс күшейткіштің кірісіне қосылады, сондықтан күшейткіш арқылы бір уақытта әр түрлі жиіліктерде екі бөлек сигнал өтеді. Екі сигналдың, RF және AF тоқтардың, күшейткіш арқылы бір мезгілде араласпай өтуінің себебі суперпозиция принципіне байланысты, өйткені күшейткіш сызықтық. Екі сигналдың жиілігі әр түрлі болғандықтан, оларды шығыста жиілікті таңдау сүзгілерімен бөліп алуға болады. Сондықтан контурдың дұрыс жұмыс істеуі күшейткіштің оның беріліс қисығының сызықтық аймағында жұмыс істеуіне байланысты. Егер күшейткіштің желілік емес болуы елеулі болса, интермодуляциялық бұрмалану пайда болады және дыбыс сигналы RF сигналын модуляциялайды, нәтижесінде дыбыс кері байланыс пайда болады, бұл құлаққапта айқайлауға әкелуі мүмкін. Көшейткіштің шығысынан кіріске дейінгі аудио қайтарым схемасының болуы рефлекстік схеманы осындай паразиттік тербелістерге ұшырауға бейім етті.

Қолданбалар

1920 жылдары рефлекстік схеманың ең көп таралған қолданылуы арзан бір түтік қабылдағыштарда болды, өйткені көптеген тұтынушылар бір вакуумдық түтікшеден артық сатып ала алмады, ал рефлекстік схема бір түтікшеден барынша көп пайдаланды, ол екі түтікше жиынтығына тең болды. Бұл кезеңде демодулятор әдетте карборундық нүктелік контакт диоды, бірақ кейде вакуумдық түтік желілік ақауды анықтаушы болып табылады. Алайда TRF және супергетеродин сияқты көптүтік қабылдағыштар да олардың кейбір күшейткіш сатыларымен "рефлексі" жасалды. Тек үш түтікшелі рефлекстік TRF дизайнын қолданған арзан желілік радиолар 1940-шы жылдардың аяғында әлі де жаппай өндірілді. Рефлекс принципі 1930-шы жылдардан бастап компактті супергетеродинді радиоқабылдағыштарда қолданылды және кем дегенде 1959 жылға дейін 1950-ші жылдары жалғасты; аралық жиілік күшейткіш сатысы сонымен қатар рефлексті құрылымды қолданатын алғашқы аудио жиілік сатысы болды. Бұл құрылғы төрт түтік радионың бес түтік радиомен бірдей өнімділігін қамтамасыз етті. Көбінесе, бірақ әрқашан емес, мұндай рефлекстік қабылдағыштарда автоматты пайданы басқару (AGC) болмаған, және тіпті ең аз дыбысты орнату кезінде де, оны толығымен нөлге дейін азайту мүмкін емес еді.

Мысал

thumb राखेright=1.5 Далайбек 1920 жылдардың басындағы бір түтік рефлекстік АМ қабылдағышы, ең кең таралған рефлекстік схемалардың бірі Диаграммада (оң жақта) 1920 жылдардың басындағы ең кең таралған бір түтік рефлекстік схемалардың бірі көрсетілген. Ол бір сатылы радиожиілік және бір сатылы дыбыс күшейткіші бар TRF қабылдағышы ретінде жұмыс істеді. Антеннадан келетін радиожиілік (RF) сигналы C1, L1, L2, C2 жолақты өткізу сүзгісі арқылы өтеді және тікелей қыздырылған триодтың V1 торына қолданылады. Конденсатор C6 радиодиапазондық сигналды аудио трансформатордың T2 орауын айналдырады, бұл оны бұзады. Түтіктің пластинасынан күшейтеді сигнал RF трансформаторына L3, L4 қолданылады, ал C3 RF сигналын құлаққаптар орамдары бойынша айналып өтеді. Кіріс жиілігіне бапталған L4, C5 реттелген қосалқы L4 екінші жолақты сүзгі ретінде қызмет етеді, сонымен қатар пластина схемасындағы дыбыс сигналының детекторға жетуін бұзады. Оның шығысы карборунды нүктелік байланыс типіндегі жартылай өткізгіш D диодымен түзетіледі. Диод RF сигналынан алынған дыбыс сигналы аудио трансформаторы T1, T2 арқылы желілік схемаға қосылады, оның темір өзегі RF желілік схемаға қайтып кіруіне және кері байланыс тудырмауына көмектесетін тұншықтығы ретінде қызмет етеді. C4 конденсаторы кері байланыстан көбірек қорғайды, диодтан RF импульстерін бұғаттайды, бірақ әдетте қажет емес, өйткені трансформатордың T1 орауында паразиттік сыйымдылық жеткілікті. Аудиосигнал түтіктің торларына қойылып, күшейтеді. Пластинкадан келетін күшейткіш аудиосигнал төмен индукциялы RF негізгі орамы L3 арқылы оңай өтеді және құлаққаптарға қолданылады. Реостат R1 үтік тоғын басқарады және осы алғашқы жиынтықтарда дыбысты басқару ретінде пайдаланылды.