Кіріспе

Литвалық викторина Protmušis - Литваның Вильнюс қаласында өтетін командалық сынама ойыны. Протмушисті ұйымдастырушылар мен оған қатысушылар негізінен Вильнюстің түрлі университеттерінің студенттері. Протмушисте Вильнюстің барлық ірі университеттері (вильнюс университетінің барлық факультеттері, Вильнюс Гедиминас техникалық университетінің кейбір факультеттері, Микола Ромерис университеті, Вильнюс көркемсурет академиясы, ИСМ менеджмент және экономика университеті және Вильнюс педагогикалық университеті), сондай-ақ Каунас технология университеті және Витаутас Магнус университеті және Ригадағы Стокгольм экономика мектебі бар; сонымен қатар, кейбір адамдар, олар бітірген және әлі университетте оқымайтын адамдар да байқауға қатысады немесе қатысып жатты. Протмушис алғаш рет 1997 жылы ұйымдастырылды. 2009 жылдың наурызында басталған "Протмушистің" он екінші маусымына 250-ге жуық адам (38 команда) қатысты.

Ережелер

Дәстүр бойынша, "Протмушистің" әр матчында екі команда бір-біріне қарсы ойнайды. Кез келген уақытта бір командада кемінде үш және кемінде бес адам ойнай алады (бұл ретте команданың сегіз мүшесіне дейін тіркеуге рұқсат етіледі, бұл жағдайда әр команданың әртүрлі мүшелері әртүрлі матчтарда ойнай алады). Ойын барысында залдың алдындағы үлкен экранда он сұрақ көрсетіледі (сұрақтар ондай стильде, оларға жауап беру үшін жалпы білім мен логикалық ойлау қабілеті қажет). Үй иесі әр сұрақты оқығаннан кейін бір минуттай уақыт белгіленеді. Осы бір минут ішінде ойыншыларға өз команда мүшелерімен мүмкін жауаптарды талқылауға және ойлануға рұқсат етіледі. Командалардың бірі дұрыс жауабын білгеннен кейін, таймерді тоқтату үшін батырманы басып, жауабын шығарады. Егер үй иесі және/немесе төреші жауапты дұрыс деп қабылдаса, толық жауап экранда көрсетіледі және командаға ұпай беріледі. Егер жауап болмаса, бір минуттай мерзімін қайта бастайды және екінші топқа жауап іздеуді жалғастыруға және сұраққа жауап беруге тырысуына рұқсат беріледі. Он сұрақ оқылғаннан кейін ең көп ұпай жинаған команда жеңімпаз деп жарияланады. Егер екі команданың ұпай саны тең болса, ойын тең аяқталады. Теңгеге шығу тек тұрақты маусымда ғана мүмкін; егер осындай жағдай плей-офф кезінде орын алса, қосымша уақыт өткізіледі: командаларға бірінші дұрыс жауап берілгенге дейін қосымша сұрақтар беріледі. Сол сәтте дұрыс жауап берген команда жеңімпаз деп жарияланады. Жарым финалда әр ойын сайын 10 сұрақтан 12 сұрақ қойылады. Финалда 15 сұрақ бар. Протмушистің түрлі бейресми матчтарында ережелер сәл өзгеше болуы мүмкін.

Чемпионаттың жүйесі

Жыл сайын екі чемпионат (маусымы) өткізіледі, олардың әрқайсысы шамамен төрт айға созылады (бірін қыс және көктемде, бірін күз және қыста; маусымдар қыс және жазғы демалыспен және студенттердің емтихандарымен бөлінеді). Әр маусым тұрақты маусымнан және плей-оффтан тұрады. Регулярлы маусымда барлық қатысушы командалар топтарға бөлінеді. Бір топтағы барлық командалар бір-бірімен ойнауы керек. Бұл ойындар кезінде жеңген командаға екі ұпай, ал теңгенің екі командасына да бір ұпай беріледі. Топтар саны және әр топтағы командалар саны, сондай-ақ плей-оффқа өтетін командалар саны сол маусымда Протмушиске қанша команда қатысатынына байланысты, сондықтан жүйе маусымнан маусымға біршама өзгереді. Кейбір маусымдарда кейбір матчтарды екі емес, үш команда ойнайды. Негізгі чемпионатпен қатар, әр түрлі кішігірім ойындар өткізіледі: ойыншы командалардың ешқайсысы сұраққа дұрыс жауап бермегенде, Протмушистің көрермендеріне сынақ жасауға рұқсат етіледі (әдемі сұрақтарға жауап берген көрермендер ресми веб-сайтта көрсетілген), ең жақсы сұрақтар үшін дауыс беріледі және ең көп сұрақтар жасаған көрермендер мен ойыншылар аталады, барлық ойыншылар мен көрермендерге арнайы сыйлықтар алуға болатын қосымша сұрақтар қойылады. Қазіргі уақытта Протмушис әр бейсенбі сайын 18:30 (Вильнюс уақыты бойынша) Вильнюс университетінің Табиғи ғылымдар факультетінің үлкен залында өткізіледі. Кез келген адамға (ойыншы емес және студенттер еместерді қоса алғанда) ойынға келіп, командалар жауап бере алмайтын сұрақтарға жауап беру немесе өз факультетінің немесе институтының командаларын қолдау үшін өз сәттігін сынауға рұқсат етіледі. Әр сәрсенбіде төрт матч өткізіледі (төрт матчтан тұратын барлық іс-шара шамамен екі сағатқа созылады). Ойын барысында барлық сұрақтар мен жауаптар литва тілінде беріледі.

Сұрақтар

Протмушистің ойынында қойылған сұрақтар жалпы білімді де, логикалық ойлау қабілетін де талап етеді. Олар әр түрлі салалармен (тарих, география, өнер, физика, биология, саясат, спорт, химия және т.б.) байланысты болуы мүмкін, бірақ бұл салалар бойынша өте нақты білімді талап етпеуі мүмкін. Әдетте сұрақтар көпшілікке танымал емес аз немесе көпшілікке танымал емес тақырыптарға қатысты болады, бірақ логикалық ойлаудан кейін әртүрлі ұқсас маңызды тақырыптар туралы жалпы білімге негізделген жауапты болжауға болады. Жақсы Протмушистің мақсаты - оған бірден ешкім жауап бермей, топ мүшелері өз ара пікір алысуы керек және әрбір мүше сұраққа қатысты өз ұсыныстарын немесе ойларын айтқаннан кейін ғана ең жақсы жауап табуға болады. Командалардың әр ойынға дұрыс жауап берген сұрақтар саны өте әр түрлі (көп ұпай жинаған командалар ойнағанда 10%-дан, үлкен командалар бір-бірімен кездескенде 90%-ға дейін), бірақ әдетте командалар сұрақтардың шамамен 50% - 60% дұрыс жауап таба алады. Әрбір сұрақ екі слайдтан тұрады, бірі сұрақ, екіншісі жауап. Сұрақ слайдта әдетте сұраққа жауап табуға көмектесетін және тақырыпты және сұрақтың өзін көбірек сипаттауға арналған кіріспе болады. Жауабының слайдтарында жауаптың егжей-тегжейлі түсіндірмесі бар. Протмушистің мақсаты ойын-сауықпен ғана шектелместен, ойыншылар мен көрермендердің білімін кеңейту болып табылады, сондықтан көпшілікке танымал емес, бірақ танылуға тұрарлық қызықты тақырыптарға қатысты сұрақтар ерекше бағаланады. Сұрақтар мен жауаптар слайдтары әдетте тақырыпқа қатысты суреттермен суреттеледі. Әркімге (ойыншылар мен көрермендерге) Протмушиске сұрақтар жіберуге рұқсат етіледі (сұрақтар ойыншы командасының матчтарында ұсынылмайды).

Тарих

Протмушис алғаш рет 1997 жылы ұйымдастырылды. Ойын 1990 жылы шыққан "Брейн ринг" (рус. Брэйн ринг) атты совет ойынына негізделген. 2003 жылдан бастап жылына екі рет өткізіледі. Уақыт өте келе, протомушилер кеңейіп, жақсарды. Қатысушы командалар саны өсті, сонымен қатар университеттер мен факультеттер саны да өсті. Технология жақсарды (мысалы, командалар сұраққа жауап беруге өз еркін білдіру үшін арнайы батырмаларды қолданады; бесінші маусымға дейін олардың орнына шамдар қолданылды, ал 1997 жылы бұл қарапайым қол көтеру болды), ұйымдастырушылар мен сұрақ авторларының саны өсті. Протмушис көптеген демеушілерді тапты (мысалы, Литвадағы ең ірі баспа үйлерінің бірі - Вага) және сондықтан қазір сыйлықтар беріледі. Ресми интернет-сайт пен форумдар құрылды және жақсарды, Протмушис студенттік баспасөзде көп рет жарияланды. 2006 жылдың күзінде Protmušis сонымен қатар Литваның жетекші газеті Lietuvos Rytas-тың Sostinė қосымшасында және Литваның ұлттық теледидарында (LRT) жарияланды. 2006 жылдың көктемінде Protmušis пен Халықаралық викториналық қауымдастық ынтымақтастығы басталды және 2006 жылғы викториналық әлем чемпионатының Литва филиалы Protmušis ұйымдастырушылық негізін пайдалана отырып ұйымдастырылды. 2006 жылдың желтоқсан айында Парижде өткен Еуропалық викторина чемпионатында Protmušis-тің демонстрациясы өткізіліп, ойын басқа еуропалық елдерге таныстырылды. 2008 жылы "15 мин" газетінде "Протмушис" туралы мақала жарияланды. Екінші маусымда (2003 жылдың күзінде) 10 команда қатысқан, барлық ойыншылар Вильнюс университетінің жаратылыстану факультетінің немесе Вильнюс университетінің химия факультетінің студенттері болған. Үшінші маусымда (2004 жылдың көктемі) Вильнюс университетінің түрлі факультеттерін білдіретін 16 команда қатысты. Төртінші маусымда (2004 жылдың күзінде) 15 команда қатысты. Бесінші маусымда (2005 жылдың көктемі) 21 команда қатысты, кейбір ойыншылар алғаш рет Вильнюс университетінен басқа университеттердің студенттері болды. Алтыншы маусымда (2005 жылдың күзінде) 22 команда қатысты. Жетіінші маусымда (2006 жылдың көктемі) 26 команда (Вилнюс университетінің барлық факультеттері мен Вильнюстің басқа университеттерінің кейбір факультеттерін білдіретін) қатысуға ниет білдірді. Командалардың саны көп болғандықтан, іріктеу матчтарын ұйымдастыру қажет болды. Алдын ала ойындардан кейін 20 команда негізгі турнирге қатысу құқығын жеңіп алды. Сегізінші маусымда (2006 жылдың күзінде) 28 команда қатысты. Тоғызыншы маусымда (2007 жылдың көктемі) 35 команда қатысты, бұл бірінші рет Вильнюсте емес университеттер. Оныншы маусымда (2007 жылдың күзінде) 24 команда қатысты. Он бірінші маусымда (2008 жылдың көктемі) 27 команда қатысты. Он екінші маусымда (2008 жылдың күзінде) 28 команда қатысты. Он үшінші маусымда (2009 жылдың көктемі) 38 команда қатысады. Ресми чемпионаттардан басқа, бейресми жекпе-жектер мен шағын турнирлер өткізілді. Бұған демонстрациялық ойындар мен арнайы ойындар (көптеген ғылыми, білім беру немесе ойын-сауық іс-шараларының бір бөлігі ретінде ұйымдастырылған) кіреді. Ережелер мен сұрақтар ресми емес матчтарда сәл өзгеше болуы мүмкін (мысалы, қандай да бір іс-шараның бөлігі ретінде ұйымдастырылған матчтарда сұрақтардың барлығы іс-шара тақырыбына сәйкес қойылуы мүмкін). Әр командада 5-8 ойыншы болуы мүмкін (бірақ бір уақытта командада 5 ойыншыдан артық ойнауға болмайды). Кейбір командалар көп жылдар бойы қатысып келеді (оларда 1997 жылдан бері әр маусымға қатысқан ойыншылар бар). Әр маусымда кем дегенде бірнеше жаңа команда қатысуға тіркеледі. Көптеген командалар белгілі бір факультет немесе институтты білдіреді, ал басқа командалар аралас.

Халықаралық нұсқалар

CountryTitleHostChannelDate premieredLanguageLocationTeamsProduction companiesNumber of seasonsNumber of episodesBrain RingLuke KennedySeven Network2022EnglishSame as Russia and UkraineSteak and JakeTBA11Breyn RinqDJ FatehAzTV (2015 2018)İctimai Television (2018 present)7 April 2013 24 June 201816 September 2018AzerbaijaniSame as RussiaSoyuz and EuroTBA11Брэйн рингLeonid KupridoONT18 September 2010RussianSame as RussiaAll episodesTBA11Brain Ring: Estafe de todosAndres CubadoLuna TV (TV only)YouTube (live)November 2020 January 2022SpanishSame as Russia and La PrimeraTBA325Cerveau AnneauBenjamin CastaldiTF1December 29, 2021 presentFrenchSame as RussiaKing and WireTBA12Brain Ring: Jetzt and Vazchagt!UnknownRTLJuly October 2011GermanSame as RussiaJetzt and VazchagtTBA114脑环Hong Seung Yan, Meg LamHong Kong Tele and Radio Company1999 2000 (pilot rejected)ChineseSame as RussiaDong and HongIgra TV143A KoszobKima SztaborTV22016 2018 (pilot rejected)HungarianSame as Russia and Ukraine and TBA11Brain RingAndrew McCarthyTV32011 2013EnglishSame as UkraineDublin and SquadTBA11טבעת מוחIvan DvorinHot 32017HebrewSame as RussiaKings and CastleHOT11Anello del cervello: Lega spaventosaMike BongiornoSky Uno, MTV2004 2008 (Sky Uno), 2010 2011 (MTV)ItalianSame as Russia and Ukraine (2006)Link and King5 (Sky Uno), 1 (MTV)154 (Sky Uno), 10 (MTV)Brain Ringブレインリング:スターとしてリーチ!Yui KoshyamaTBS2022 (upcoming)JapaneseSame as RussiaReach and StarTBA11Smadzeņu gredzensAmi Salam, Petrauskas MuskinisLTV12001LatvianSame as RussiaLotos and TBA18TBATBATBA2005 2006SesothoSame as RussiaTBATBA2ProtmušisUnknownUnknown1997LithuanianSame as RussiaKeno and TBA11Cerveau AnneauAndre Sarvegeauru2008LuxembourgishSame as Russia17Pierścień mózguKrzystof Wegor (2001), Karen Pisczek (2021)PolsatJanuary 3 March 7, 2001,December 30, 2021 presentPolishSame as RussiaTBA and TBAATM Studio249Inelul creieruluiTudor NegaskauPro TV2003RomanianSame as RussiaRomanian Empire and Romanian SwordPro TV150Брэйн рингAndrei KozlovORT (1990 1997), TV Centre (1997 2000), STS (2010), Zvezda (2013) and NTV (2018 2019), Perviy Kanal (2022)1990RussianSame as RussiaDrum and Contra, All episodesIgra TV11Брэйн ринг (Тееп Лига)Oles BuzynaK1(2011 2012), Inter (2006)2006Russian, UkrainianSame as RussiaLeague and FilmTBA11Brain RingKids Brain Ring (children only)Jason Statham (2002)Liam Neeson (2003)Daniel Craig (2009 2010)Harrison Ford (children special only)Colin Murray (2022)ITV (2002 2011), BBC One (2022), Cartoon Network (children special only)2002 2003, 2009 2010 (pilot rejected), 2011 (children special),2022 (upcoming)EnglishSame as RussiaOn and NotTBA11Brain RingDan Russell (2011), Howie Mandel (2022)ABC (2011, 2022)2011 (pilot rejected), 2022 (upcoming)EnglishSame as RussiaTBA and TBAABC Signature11