Академиялық білім жарысының тарихы мен түрлері

Кіріспе

Академиялық викторинаға негізделген жарыс.

Викторина сауыты (quizbowl, викторина сауыты жарыстары әдетте құлыптау жүйесімен өткізіледі).

Тарих

Қазіргі заманғы викториналардың көпшілігі ойын-шоулардың үлгісімен жасалған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскери қызметшілері үшін USO ұйымы аясында Дон Рид құрған «Колледж Боул» – әсерлі алғашқы викториналық бағдарлама болды. «Колледждік викторина» деп те аталатын бұл бағдарлама 1953 жылы радиода басталды, ал 1959 жылдан 1970 жылға дейін АҚШ-та ұлттық теледидарда көрсетілді. 20-шы ғасырдың бірінші жартысында «викторинаға» ұқсас көптеген жарыстар құрылды. «Delco Hi Q» 1948 жылы Пенсильвания штатының Делавэр округіндегі орта мектеп оқушылары үшін «Scott Paper Company» компаниясының демеушілігімен радиода өткізілген викториналық жарыс ретінде басталды. Бұл АҚШ-тағы үздіксіз жүріп келе жатқан ең көне студенттік викторина жарысы деп есептеледі. «It's Academic» теледидарлық студенттік викторина бағдарламасы 1961 жылдан бері Вашингтон (Колумбия округі) аймағындағы жоғары мектептердің командалары үшін өткізіліп келеді және Гиннес рекордтар кітабында теледидар тарихындағы ең ұзаққа созылған викторина бағдарламасы ретінде танылған. «It's Academic» көптеген АҚШ медиа нарықтарында таратылды және көптеген басқа теледидарлық жоғары мектеп жарыстарына үлгі болды. 1990 жылдың қыркүйегінде Академиялық бәсекелестік федерациясы (ACF) «The College Bowl Company» компаниясына алғашқы маңызды балама ретінде құрылды. 1996 жылы құрылған Ұлттық академиялық викториналар турнирі (NAQT) қазіргі уақытта АҚШ-тағы барлық деңгейдегі ұлттық жарыстарды ұйымдастырады және Солтүстік Америка мен әлемнің басқа аймандарынан келген сыныптық мектептер мен колледждер командалары үшін турнирлік сұрақтарды ұсынады. 2008 жылы «Колледж Боул» бағдарламасы АҚШ-та күрт тоқтатылды, бірақ компания тарихи түрде афроамерикандық колледждер мен университеттер үшін «Honda Campus All Star Challenge» (HCASC) бағдарламасын жүргізуді жалғастыруда.

Ойын процесі

Квиз ойыны кезінде, әдетте төрт немесе бес ойыншыдан тұратын екі командаға модератор сұрақтар оқиды. Командада төрт ойыншыдан көп болса, команда әр ойын үшін өз ойыншыларын ауыстыруы керек. Әр ойыншының, әдетте, сұрақ оқылып жатқан кезде кез келген уақытта жауап беру үшін сигнал беруге ("бұзғылау") арналған электрондық түймесі болады. Кейбір форматтарда команда бірнеше сұраққа мүмкіндігінше жылдам, әдетте алпыс секунд ішінде жауап беруге тырысатын шағын раунд болады. Басқа форматтарда жазбаша тапсырмалар беріледі, онда командалар 2–5 минут бойы бірге жұмыс істеп, жазбаша жауаптарға келіседі. Ойынның ұзақтығы ойын сағатымен немесе сұрақтар жинағының санымен анықталады. Квиз ойыны ойыншыларды әдебиет, ғылым, тарих және өнер сияқты түрлі академиялық пәндер бойынша тексеріп бағалайды. Сонымен қатар, кейбір квиз ойындарында спорт, танымал музыка және басқа да академиялық емес жалпы білім салалары сияқты мәдениет мазмұнының шағын бөлігі болуы мүмкін, бірақ олардың мөлшері көбінесе ең аз деңгейде ұсталады. Көптеген квиз жарыстарында ойыншылар мен жаттықтырушылар, егер олардың жауабы дұрыс емес деп есептесе, модератордың шешіміне қарсылық білдіре алады немесе қарсыласының жауабы дұрыс қабылданғанына шағымдана алады. Уақыт белгіленген матчтар да болуы мүмкін. Олар әдетте 9 минуттық екі кезеңнен тұрады және бірінші кезеңнің соңында, егер 12-ші сұраққа дейін немесе одан кейін жетпесе, модератор автоматты түрде сол сұраққа өтеді. Егер бірінші кезеңнен кейін 12-ші сұрақтан асып кетсе, олар тоқтаған жерінен жалғастырады. Бұл жағдайда ойыншыларға уақытты созу немесе жылдамдату қажет болуы мүмкін. Ойыншылар бонустық сұраққа дайын болмаса, оны жіберуге болады, бірақ бұл жағдайда сұрақ толығымен жіберіледі, тек бір бөлігі емес. Мұндай тактикалар көбінесе түрлі матчтарда қолданылады. Бұл типтегі сұрақтар ойыншылардың жылдам есте сақтау қабілетін тексеру үшін жасалған, сонымен бірге тақырып бойынша білім деңгейінің айырмашылығын ескермейді. Пирамидалық сұрақтар бәсекелі квиз ойындары үшін стандарт саналады, әсіресе жоғары білім беру деңгейінде. Көптеген форматтарда, дұрыс жауап берген команда 10 ұпай алады. Егер сұраққа белгілі бір жауаптан бұрын жауап берілсе, әдетте жұлдызшамен белгіленген ("қуаттандыру" деп аталады) қосымша ұпайлар, әдетте 15 немесе 20 ұпай беріледі. NAQT 2009 жылы осы жүйені енгізді. Көптеген бағдарламалар қазір оңай, орташа және қиын деңгейдегі бонустарды қолданады, бірақ олардың реті әртүрлі болуы мүмкін.

During a quiz bowl game, two teams of usually up to four or five players are read questions by a moderator. When there are more than four players on a team, the team has to substitute its players for different games. Each player usually has an electronic buzzer to signal in ("buzz") at any time during the question to give an answer. Some formats include a lightning round during which a team attempts to answer multiple questions as fast as possible under a given time limit, usually sixty seconds. Other formats include a written worksheet round, where teams work together for 2–5 minutes to agree on their written answers. Match length is determined by either a game clock or the number of questions in a packet. Quiz bowl tests players in a variety of academic subjects including literature, science, history, and fine arts. Additionally, some quiz bowl events may feature small amounts of popular culture content like sports, popular music, and other non academic general knowledge subjects, although their inclusion is generally kept to a minimum. In most quiz bowl competitions, players and coaches may protest the moderator's decision if they believe their answer was incorrectly rejected, or an opponent's answer was incorrectly accepted. Timed matches may also be in play. These are usually done by 9 minute halves and at the end of the first half, if not at tossup 12 or beyond it, the moderator will automatically skip to it. If past tossup 12 after the first half, they will just start where they ended. These often require players to stall or go faster. Skipping bonuses may be used if players are uncomfortable with the bonus but it will completely skip it and not just one part. These tactics are mostly accepted in different matches. This type of question is written specifically to test players' quick recall skills without discriminating between the different levels of knowledge on a topic that the players possess. Pyramidal toss ups are considered standard for competitive quiz bowl, especially at the collegiate level. In most formats, correctly answering a toss up earns a team 10 points. Extra points, usually for a total of 15 or 20 points, may be awarded if a question is answered prior to a certain clue providing keyword in the question, usually marked by an asterisk, an action known as "powering." and NAQT in 2009. Most programs now use a bonus of easy, medium and hard but in different orders.

Вариациялар

Квиз ойынының бірнеше түрі бар, олар сұрақтардың құрылымы мен мазмұнына, ойын ережелеріне және тур форматтарына әсер етеді. Көптеген квиз сұрақтарын дайындаушылар, соның ішінде ACF және NAQT, белгілі бір білім саласынан материалды қамтитын турдағы шағылыстар мен бонустар санын бөлуді жариялайды. ACF/mACF шағылыстары пирамидалық стильде жазылған және әдетте College Bowl және NAQT сұрақтарынан әлдеқайда ұзын. Ойындар көбінесе уақытсыз өтеді және барлығы 20 шағылыс оқылғанға дейін жалғасады. Дегенмен, көптеген "үй жазулары", яғни мектептердің өзі дайындаған сұрақтар жиынтығы, санаттарды бөлуді өзгертуге құқылы. NAQT – бұл тағы бір кең таралған түр, ол академиялық талаптарды кең ауқымды пәндермен үйлестіреді, соның ішінде халықтық мәдениет, сондай-ақ ағымдағы оқиғалар мен география туралы мағлұматтардың көбеюімен. NAQT өз шағылыстарында "қуат белгілерін" де пайдаланады, ол шағылысқа белгілі бір уақыттан бұрын жауап берген ойыншыға 10 емес, 15 ұпай сыйлайды. NAQT шағылыстары әдетте басқа пирамидалық шағылыстардан қысқа болады, себебі олардың сұрақтарындағы таңбалар саны шектеулі. Қазір тоқтатылған College Bowl турнирінде салыстырмалы түрде қысқа сұрақтар қолданылған. Honda Campus All Star Challenge және Ұлыбританиядағы University Challenge ұқсас форматтарды қолданады. Ұлттық академиялық чемпионат және оған қатысты турнирлер төрт кезеңге бөлінеді, әр кезеңде ойынның өзгеше стилі қолданылады. 2020–2021 жылғы квиз маусымы COVID-19 пандемиясының салдарынан ірі онлайн квиз жарыстарының саны күрт өскенін көрсетеді. Жеке квиз турнирлері, соның ішінде барлық NAQT Ұлттық чемпионаттары тоқтатылды. Zoom немесе Discord платформаларын жиі пайдаланатын онлайн жарыстар турнир ұйымдастырушылары, соның ішінде 2020-21 жылғы штаттық чемпионаттарды ұйымдастырушылар, сондай-ақ NAQT HSNCT және PACE NSC жоғары мектептерінің ұлттық турнирлері үшін кеңінен қолданылды. Бұл ұлттық және халықаралық карантин талаптарына қарамастан жарысқа қатысуға мүмкіндік берді. Бұл матчтар мен турнирлер жеке жарыстар сияқты өткізілді, бірақ кейбір турнирлер шағылысқа ғана негізделген форматқа көшті.

Several variations on the game of quiz bowl exist that affect question structure and content, rules of play, and round format. Most quiz bowl question producers, including ACF and NAQT, publish a distribution of the number of tossups and bonuses per round that will feature material from a given area of study. ACF/mACF tossups are written in pyramidal style and are generally much longer than College Bowl and NAQT questions. Games are usually untimed and last until a total of 20 tossups are read. However, many "housewrites", or question sets written by schools themselves, may choose to modify the category distribution. NAQT is another common variation on the tossup/bonus format that balances academic rigor with a wider variety of subjects, including popular culture and an increased amount of current events and geography content. NAQT also uses "power marks" in their tossups, which reward players with 15 points instead of 10 for a tossup answered before a predetermined point. NAQT tossups are typically shorter than most other pyramidal tossups because of shorter character limits on its questions. The format used for the now defunct College Bowl tournament uses comparatively shorter questions. The Honda Campus All Star Challenge and University Challenge in the U. K. use similar formats. Matches played at the National Academic Championship and its affiliated tournaments are split into four quarters, with differing styles of gameplay in each phase. The 2020–2021 quiz bowl season saw a dramatic increase in the number of large online quiz bowl competitions due to the COVID 19 pandemic. In person quiz bowl tournaments were cancelled, including all NAQT National Championships. Online competitions, often using the platforms Zoom or Discord, were widely used by tournament directors, including state championship organizers in 2020 21, as well as for the NAQT HSNCT and PACE NSC high school nationals tournaments. This allowed competition in spite of national and international lockdown requirements. These matches and tournaments were run in a similar manner to in person competition, although some tournaments switched to tossup only formats.

Дайындық

Сұрақтар көбінесе тақырыптардың ресми емес "канонынан" туындайды, сондықтан ойыншылар алдағы турнирлерге дайындалу үшін өткен жарыстардағы сұрақтарды қарап шығып, жаттығулар жасайды. Ойыншылар көбінесе викториналық жарысқа дайындалу үшін өздері зерттеп, сұрақтар жазады. Оқу бағдарламасына белсенді қатысу да викториналық жарысқа дайындалуға көмектеседі. Контекстен тыс, жиі кездесетін фактілерді жаттап алу, көбінесе "қойма" деп аталады, викториналық жарысқа дайындалудың кең таралған тәсілі, бірақ көбінесе одан аулақ болу ұсынылады, себебі мұндай жаттаудың академиялық тұрғыдан пайдасы шамалы. Ойыншылар мектептік, мәдени тақырыптарды, жаттау және оқу дағдыларын меңгеру арқылы, сондай-ақ командалық жұмыс істеу және ынтымақтастық қабілеттерін арттыру арқылы пайда көреді. NAQT өз сұрақтарында жиі кездесетін тақырыптардың тізімін де сатады.

Хабар тарату

Кейбір аймақтарда викториналық көрсетілімдер ондаған жылдар бойы теледидарда көрсетіліп келеді және көбінесе жергілікті жоғары мектептерден келген қатысушыларды қамтиды. Мұндай жарыстардың көптегенінің ережелері мен форматтары стандартты викторинадан сәл өзгеше болуы мүмкін. "Колледж Боул" 1953 жылдан 1955 жылға дейін NBC радиосында хабарланды. Кейіннен бағдарлама "General Electric College Bowl" телеарнасына көшіріліп, 1959 жылдан 1970 жылға дейін CBS, содан кейін NBC арналарында көрсетілді. "Колледж Боул" 1979 жылдан 1982 жылға дейін CBS радиосына қайта оралды, ал HCASC 1990 жылдан 1995 жылға дейін BET телеарнасында хабарланды. "Texaco Star National Academic Championship" 1989 жылдан 1991 жылға дейін Discovery Channel арнасында өтті, оны Чип Билл және Марк Л. Уолберг жүргізді. 1994 жылы ол "Жұлдыздық сын-қабат" (Star Challenge) ретінде таратылды және оны Марк Л. Уолберг жүргізді. "University Challenge" CBCI лицензиясымен Granada TV Ltd. компаниясына берілді және әлі де Ұлыбританияда көрсетілуде. "Reach for the Top" – викторинаға ұқсас форматтағы канадалық жарыс, бұрын CBC телеарнасында көрсетілген.

Ойын шоусының қатысушылары

Квиз-шоу көптеген сәтті ойын-сауық шоуларының қатысушыларының осы саламен байланысты болуына байланысты бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. NAQT телеарналардағы ойын-шоуларда қатысқан, кез келген деңгейдегі қазіргі және бұрынғы квиз-шоу ойыншыларының тізімін ұстап тұрады. "Jeopardy!" тарихындағы ең көп ақша жеңіп алғандардың ішінде Кен Дженнингс, Мэтт Джексон, Дэвид Мэдден және Брэд Раттер сияқты бұрынғы ойыншылар бар. "Jeopardy!" ойынындағы табыс пен квиз-шоу тәжірибесі арасындағы байланыс соншалық, Дженнингс бұл жарысты шоу және басқа теледидарлық квиз-шоулар үшін "кіші лига" деп сипаттады.

Пайдаланылған әдебиеттер

Дженнингс, Кен (2006). Брейниак: Тривиаға құмар адамдардың қызықты, бәсекелестікке толы, міндеттемелі әлеміндегі оқиғалар, Виллард.