Кіріспе
Siegfried Czapski; 28 мамыр 1861 - 29 маусым 1907) - неміс физигі және оптигі.
Siegfried Czapski (28 May 1861 – 29 June 1907) was a German physicist and optician.
Балалық шағы, мектеп және университет Бреслауда (18701881)
Чепски Симон Чепскидің (1826-1908) және оның әйелі Розали Голденрингтің (1830-1916) ұлы болды. Оның отбасы еврей еді, ал ол дәрігер Альберт Найссермен туысқан. 1870 жылы Чепскийдің әкесі ауыр апатқа ұшырап, жұмыс істей алмай қалды. Отбасы өздерінің қожалығын сатып, Бреслауға (Вроцлав) көшіп барды. 1872 жылы он бір жасар Чепский Мария Магдалена гимназиясында мектепке бара бастады. 1879 жылы ол университетке түсу емтиханын (Вильгельм Праусниц, Ричард Райтзенштейн және Феликс Скутшпен бірге) аяқтады және Геттинген университетінде бір семестр оқыды, Эдуард Рике (физика), Мориц Абрахам Штерн (математика) және Рудольф Герман Лотце (философия) лекцияларына қатысты. Екінші семестрдің басында ол Бреслау университетіне ауысып, Оскар Эмиль Мейер, Эрнст Дорн және Феликс Ауербахтың физикасын, Якоб Розанестің математикасын және Якоб Фрейдентальдың философиясын оқыды. Осы кезеңде ол Артур Хайденхайнмен (1862-1941) достық қарым-қатынас орнатып, өмір бойы хат алмасып жүрді.
Берлиндегі университет және докторлық дәрежесі (18811884)
1881 жылы Чепский Берлин университетінде Герман фон Гельмгольц және Густав Роберт Кирхофф физиктерінен білім алды. Бұл жерде ол Леопольд Ловенгерцпен танысып, тәжірибелік физикаға қызыға бастады, бұл оны тәжірибелік курстарға қатысуға талпындырды. 1882 жылы Чяпский астроном Вильгельм Юлиус Фёрстер басқарған Нормальды Эйхунг комиссиясында (Императорлық салмақ және өлшемдер институты) жұмыс істей бастады. Сол жылдың күзінде ол докторлық диссертациясын Герман фон Гельмгольцтің жетекшілігімен жүргізді, онда ол Гельмгольцтің жеке теорияларының бірін зерттеу үшін эксперименттер жүргізді. Ол докторлық диссертациясын 1883 жылдың қарашасында Гельмгольц пен Кирхгофқа тапсырды. Желтоқсан айында ол докторлық емтихандарын тапсырды, оны физикадан Гельмгольц пен Кирхгофф, математикадан Леопольд Кронекер және философиядан Эдуард Зеллер өткізді. 1884 жылы ақпанда докторлық дәрежесін аяқтау үшін Rigorosum ауызша емтиханын (докторантура) тапсырды.
Техникалық оптика: Карл Цайс, Йена (1884 жылдан бастап)
Оның физикалық және техникалық оптикаға деген қызығушылығы (оптиканы жобалау және жасау) оған Карл Бамбергтің ғылыми дәлдік аспаптары шеберханасында (кейіннен Аскания жұмыстары деп аталады) қызмет алуға мүмкіндік берді. Осы салаларды тереңірек зерттеуге құштар болған ол Йенадағы Зейс зауытынан Эрнст Аббеге жақындады. Көп ұзамай Аббе Чепскийді өзінің көмекшісі етіп тағайындады - ол 1886 жылға дейін осы лауазымға ие болды - және оны Йена университетінің физигі Леонард Соннкемен талқылауға қатыстырды. Аббедің көмекшісі ретінде Чжапски компания ретінде Зейспен салыстырмалы түрде еркін байланыс орнатты және Бамбергтен жұмыс қабылдауын жалғастырды, бірақ 1886 жылы ол Зейспен толық уақыт жұмыс істеуге жалданып, Карл мен Родерих Зейстің мақұлдауымен Аббедің ең сенімді қызметкері болды. Аббе 1885 жылы Цапскийді өзінің теориялық зерттеулеріне қатыстырды. Келесі жылы бұл зерттеулерді жариялаған Чжапский болды, өйткені Аббедің өзі уақыт та, шыдамдылық та жоқ еді, ол өзінің даму жобаларымен тым айналысты. 1893 жылы бес жылдық жұмыс аяқталғаннан кейін Чжапский Адольф Винкельманның "Theorie der optischen Instrumente nach Abbe" (Аббеге сәйкес оптикалық аспаптар теориясы) атты "Handbuch der Physik" (Физика энциклопедиясы) еңбегіне қосқан үлесін аяқтады. 300 бетті бұл еңбек энциклопедияның ІІ томынан бөлек басылым ретінде сол жылы шығарылды және техникалық оптика саласындағы негізгі еңбек ретінде танылды. Женнада Аббе мен Отто Шоттпен және Дармштадтта Леопольд Диппельмен бірге жұмыс істеген Чяпский Женнада жұмыс бастаған сәттен бастап жаңа микроскоптық оптикалық жүйелерді жобалау мен жасаумен айналысты. Кейіннен ол американдық биолог Хорацио С. Грингоу ұсынған идеяларға негізделген бинокулярлық микроскоптың техникалық іске асырылуымен айналысты. Компания кеңейген сайын, оның өнімдерінің қатары да кеңейді: Zeiss 1890 жылы фотоға түсіру объективтерін, 1892/93 жылы оптикалық өлшеу құралдарын, 1893/94 жылы призмалы бинокльдерді (Czapski-дің елеулі үлесіне негізделген даму), 1897 жылы астрономиялық аспаптарды және 1901 жылы бейне өлшеу құрылғыларын шығара бастады. Czapski тұрақты түрде Zeiss өнім портфелін және жұмыс күшін ұлғайтқанда және оның атағы Германияның шекарасынан тыс жерлерде тараған сайын жауапкершілікті арттырды. 1891 жылы компанияның үш басқарушы директорының бірі болды.
Карл-Зайс-фондының құрылуы
1889 жылы Аббемен құрылған Карл Цайс Стифтунг (Карл Цайс қоры) 1891 жылы бүкіл Цайс компаниясын және Schott компаниясының жартысын өз қанаты астына алды. Кейіннен Чяпский Қордың өкілі болып тағайындалды. Аббемен және Веймардағы Саксонияның Ұлы герцогтік мемлекеттік министрлігінен (бастапқы Карл Роте және 1899 жылдан бастап үкіметтік құпия кеңес Макс Волерт) іргетастар инспекторымен тығыз жұмыс істеген Чжапский компанияны басқаруда одан да үлкен рөл атқарды, бұл оның денсаулығына кері әсер етті. Эббе университеттің сенімді адамы Генрих Эггелинг пен адвокат Эдуард Розенталды Қордың жарғыларын жасауға қатыстырды және ол көп ұзамай Цзапскийді осы жұмысқа қосты, бірақ бұл кезде Цзапскийді жұмыс күштеріне қатысты мәселелер мен проблемалар толғандырады. 1895/96 жылдары жарғылар бойынша жұмыстар аяқталды.
Құрмет
Женадағы Карл Цайс зауытының жанында орналасқан көшеге оның есімі берілген: Зигфрид Цапски көшесі, Цайс серуенінен бірнеше блок қашықтықта.
Жарияланымдар
Оның ең маңызды басылымы Theorie der optischen Instrumente, nach Abbe (Бреслау: Тревендт, 1893) болды.