Кіріспе

1998 жылдың сәуірінен 1999 жылдың наурызына дейін Окленд пен Беркли аймағында бес арнайы сайлау өткізілді. Бұл процесс АҚШ-тың өкілі Рон Деллумстың зейнеткерлікке кетуімен басталды және бір жылдан кейін Калифорния штатының Ассамблеясына көрермендер күтпеген сайлаумен аяқталды. Алайда, оның қалған екі жылдық мерзімін (қазан айында аяқталады) өтеудің орнына, Деллумс 1998 жылдың ақпанында қызметтен кететінін мәлімдеді. Сондықтан 1998 жылдың 7 сәуірінде арнайы сайлау өткізу керек болды. Кетіру кезінде Деллумс ұзақ уақыт көмекшісі Барбара Лиді қолдады, ол сол кезде Калифорния штатының Сенатында Беркли мен Окленд аймағын білдірді. Халықтың қолдауымен Ли 7 сәуірде өткен арнайы сайлауда аз қарсылық көрсетті. Ол Конгресске сайлаушылардың 67% дауыспен демократиялық Грег Харпер мен Рэндалл Стюарт, сондай-ақ республикашыл Чарли Сандерске жеңіске жетті. Сайлаушылардың қатысу көрсеткіші 16%-ды құрады. Ли Конгресстегі орнын алу үшін дереу Сенаттың өкілдігінен кетті. Бұл Лидің Калифорния штатының сенатындағы орынды иеленуге арналған 1998 жылдың 1 қыркүйегінде арнайы сайлауды бастады.

Калифорния штатының Сенат сайлауы

Конгресс жарысынан айырмашылығы, Лидің маңызды қарсылығы болмаған, Лидің штаттық сенаттағы орындығына арнайы сайлау жергілікті демократтармен қатты таласты. Калифорнияның заң шығарушы органы мерзімге шектелгендіктен, жоғары лауазымға үміткер көптеген саясатшылар болды және көптеген адамдар арнайы сайлауды Сенатқа өздерінің қолданыстағы лауазымына қауіп төндірмей, үміткер болудың сирек мүмкіндігі ретінде қарады. Алғашында жарысқа екі демократ: Берклидің Калифорния штатының депутаты Дион Аронер және Берклидің Аламеда округінің бақылаушысы Кит Карсон кірді. Екеуі де Деллумс Ли үлгісіндегі прогрессивті демократтар болып саналды және ұқсас саяси негізді бөлісті. Ли сияқты Карсон да Делламс штабында 20 жыл болды. Калифорния штатының Аламада штатының депутаты Дон Перата "Карсонға өзінің кандидатурасын ұсынғысы келмейтінін айтты, бірақ Карсон жарысқа қатысқаннан кейін Перата да қатысып алды". Аронер мен Карсон прогрессивті дауысты бөліп, осылайша Ператаның жарыста жеңіске жетуіне көмектесті. Қыркүйектегі арнайы сайлауда сайлауға қатысушылар саны 15%-ды құрады. Жақсы қаржыландырылған, дауыс беруден тыс дауыс беру арқылы жүргізілген науқанның арқасында Дон Перата 33% дауыспен бірінші орынға шықты. Дион Аронер 32% дауыс жинап, бірінші орыннан 900-ге жуық дауыспен ғана қашықтықта тұрды. Карсон 20%-мен үшінші орынға ие болды, ал басқа кандидаттар өте артта қалды. Үшінші турда сайлауға қатысуға үміткерлер көпшілік дауыс алмады. Бірақ бұл екі топтың (Перата мен Аронер) арасындағы жарыс болмады, өйткені екеуі де демократтар еді. Калифорнияның сол кездегі сайлау заңдарына сәйкес, егер партиялық лауазымға арнайы сайлауда ешбір кандидат көпшілікке ие болмаса, әр саяси партияның ең үздіктері арасында, жалпы ең үздік екі дауыс жинаған емес, жарыс болуы керек. Сондықтан Аронер мен Карсон сайлауға қатыспайды, өйткені олар, Перата сияқты, демократтар.

Оқиғалар штаттық губернатор сайлауымен тұспа-тұс келді

Бұл сайлауда Демократиялық партияның кандидаты Перата, Республикашыл партияның кандидаты Дебора Райт және Бейбітшілік және еркіндік партиясының кандидаты Марша Файнланд кездесті. Себебі бұл округте басым көпшілігі демократиялық партия, сондықтан бұл екі кандидатқа қарсы сайлауға қатысу көп қызығушылық туғызбады. 1998 жылдың қарашасында жалпы сайлауға екі ай қалғанда, арнайы сайлау кезеңі бұрын жоспарланған штаттық сайлаумен біріктірілді. 1998 жылы 3 қарашада Грей Дэвис Калифорнияның губернаторы болып сайланғанда және АҚШ сенаторы Барбара Боксер екінші мерзімге қайта сайланғанда, Дон Перата республикалық және Бейбітшілік және еркіндік партиясының кандидаттарына қарағанда штат сенатына арнайы сайлауда жеңіске жетті. Алайда, сенаторлық сайлауға қатысқан кезде Перата Калифорния штатының Ассамблеясына қайта сайлану үшін де дауыс берді. Бұл жарыста ол республикашыл Линда Маршаллға жеңіске жетті. Заңнамалық тұрғыдан екі палатада да орын ала алмайтындықтан, 4 қарашада Перата өз Мүжіліс орнынан мүмкіндігінше тезірек кететінін мәлімдеді. Сондықтан 1999 жылдың 2 ақпанында Ператаның Ассамблеядағы орындығына арнаулы сайлау жарияланды.

Калифорния штатының арнайы сайлауы

Перата Оукленд, Пьемонт және Аламеданың көп бөлігін қамтитын 16-шы Ассамблея округін білдірді. Оукленд қаласының әкімі Елиху Харрис (ол 1977 жылдан 1991 жылға дейін округті мемлекеттік Ассамблеяда білдірген) жарысқа қатысып, Калифорния Демократиялық партиясының құрылтайшыларының үлкен қолдауына ие болды. Алайда, Оуклендтегі демократ адвокат Фрэнк Руссо да жарысқа қатысып, Харриске көңілі қалған демократтардан айтарлықтай қолдау тапты. Ол сондай-ақ, "Жасылдар" партиясының кандидаты Ауди Бокқа да қатысты. 2 ақпанда сайлауға 19,5 пайыз дауыс жинаған Харрис 49% дауыспен бірінші орынға шықты. Бұл сайлаушылардың наразылығын туғызды, олар бұл заңсыз дауыс сатып алу деп санайды, сондай-ақ бұл ұсынысты нәсілшіл және қорлау деп санайды. Талондар оқиғасы Харристің сайлау науқанын қатты қиындатты. 30 наурызда 15% дауыс жинаған арнайы сайлауда Харрис Бокка 1000-нан аз дауыспен жеңілді. Бұл Калифорния тарихындағы ең үлкен саяси ахуал болды, өйткені Бок штаттық заң шығарушы органға сайланған елдің тұңғыш Жасыл партиясының кандидаты болды. Боктың жеңісін бүкіл елдегі прогрессивтілер жариялады, бірақ оны он екі айдан аз уақыт ішінде бес арнайы сайлаудан кейін өте төмен дауыс беру арқылы арнайы сайлауда сайлану фактісі азайтты. Боктың жеңісі бір жыл бойы жалғасқан арнайы сайлаудың музыкалық орындықтарын аяқтады. Келесі жеті жылда Шығыс шығанағында штаттық немесе конгресс кеңсесі үшін арнайы сайлаулар өткізілмеді.

Ретроспективті талдау

Он екі айдан аз уақыт ішінде бес рет арнайы сайлау өткізу мемлекетке өте көп қаржыға шықты. Бірнеше рет өткізілген арнайы сайлаулар сайлаушылардың қатысу деңгейін төмендете түсті, осылайша Шығыс шығанағының саясатына кімнің үстем болатыны туралы шешімдер аймақтың тұрғындардың аз бөлігіне тиесілі болды, олар әдетте көбірек ақпараттандырылған және саяси белсенді.

Қатыспаушылық

Кейбіреулер Рон Деллумстың өз өкілеттігінің ортасында отставкаға кетуі керек емес деп, оның мерзімінен бұрын отставкаға кетуі арнайы сайлаудың тізбекті реакциясына себеп болды деп айтады. Алайда, оның жарты мерзімдік отставкасы тізбектік реакцияның жалғыз себебі емес. Егер Делумс 1998 жылдың қарашасында өз мерзімінің соңында зейнеткерлікке шығып, Барбара Лиді өзінің мұрагері ретінде қолдаған болса, 1998 жылдың сәуірінде өткен конгресс сайлауы мен 1998 жылдың қыркүйек айында өткен штаттық Сенат сайлауы болдырмалған болар еді, бірақ Ли әлі де сайлауға қатысып, жеңіп алған болса, ол штаттық Сенаттан кетуге мәжбүр болар еді, бұл 1999 жылдың ақпан айында арнайы сайлау өткізу қажеттілігін тудырады, және мүмкін сайлаулар да жалғасады.

Ерекше сайлаулар туралы сайлау құқығы

Бұл сайлауда тағы бір мәселе California сайлау заңының қалай және қашан арнайы сайлау өткізу керектігін қарастыру үшін өзгертілуі керектігі туралы. Калифорнияның сайлау кодексінің 10706 (а) бөлімі, ол арнайы сайлауды реттейді, сол кезде былай деді: Егер ешбір кандидат берілген дауыстардың көпшілігін алмаса, әрбір білікті саяси партияның барлық кандидаттар үшін берілген ең көп дауыс алған кандидатының аты арнайы жалпы сайлау бюллетенінде сол партияның кандидаты ретінде орналастырылады. Бұл заң 1963 жылы Калифорния штатының заң шығарушы органындағы демократтар партияны жылдар бойы қинаған проблеманы шешу үшін қабылдады. Бұрынғы заң бойынша, сайлауға қатысу үшін талапкердің бірінші кезеңге қатысуы қажет емес еді, ал арнайы сайлауда дауыс көпшілігін алған кандидат жеңіп шығатын болды. Республикашылар демократиялықтарға қарағанда бірлікте болуды ұйғарғандықтан, бұл заң республикашыларға пайдасын тигізді, олар көбінесе демократиялық округтерде де үміткерлердің көптігінде жеңіске жететін бір ғана үміткерді ұсынады. Заңның өзгеруінің идеясы - бірінші орынға шыққан республикашылдың бірінші орынға шыққан демократпен бетпе-бет келуін талап ету. Алайда, Шығыс шығанағының аудандары сияқты басым көпшілікке тән округтерде бұл азшылық партиясының кандидаты әдетте арнайы алғашқы сайлауда үшінші немесе төртінші орынға ие болды, бұл алғашқы сайлаудың маңыздылығын арттырды және күтілмеген жерден Харрис сияқты көкпарлық кандидаты Ауди Бокка жеңіліп, бұрынғы арнайы сайлауда 9% -дан аз дауыс жинады. Кейбір адамдар бұл сценарий сайлау кезінде сайлаушыларға әділ таңдау жасамайды деп пікір білдірді, өйткені бірінші тур әр партияның ең үздіктері арасында емес, ең үздік екі ойыншы арасында өткізілуі керек. Теориялық тұрғыдан алғанда, Аронер екі жылдан кейін тұрақты түрде өткізілетін сайлауда Ператаға қарсы шыға алатын болса, саяси шындықта қазіргі заң шығарушыны қауіпсіз округте жеңу мүмкін емес. Калифорния Демократиялық партиясы Джонсқа қарсы іс-шарасында АҚШ Жоғарғы Соты жалпы сайлауды жоққа шығарды. Калифорнияның партиялық бастапқы жүйесі 2010 жылы 14-жобамен өзгертілді және оның орнына орманның негізгі бөлігі енгізілді, онда алдыңғы екі финисті партиялық қатысына қарамастан екінші кезеңге өтуге болады. Жаңа орманды сайлау 2012 жылы алғаш рет өткізілді.