Кіріспе

Лондон қаласында жыл сайын өткізілетін кино марапаты – Британдық кино және теледидар өнер академиясының (BAFTA) кино сыйлығы, көбінесе BAFTA сыйлығы деп аталады. Бұл марапат британдық және халықаралық киноға жасалған ең үздік үлестерді марапаттау үшін BAFTA ұйымдастыратын жыл сайынғы шара. Алғашқы салтанаттар Лондонның Лестер алаңындағы Odeon Cinema-да өтті, ал 2007 жылдан 2016 жылға дейін Корольдік опера театрында ұйымдастырылды. 2017 жылдан 2022 жылға дейін салтанатты шара Лондонның Корольдік Альберт залында өткізілді, ал 2023 жылғы марапаттау рәсімі Корольдік фестиваль залына көшті. Жеңімпаздарға табыс етілетін мүсін театрлық масканы бейнелейді. Алғашқы BAFTA сыйлығының салтанаты 1949 жылы өтті, ал 1956 жылы BBC телеарнасында Вивьен Ли жүргізуші ретінде тұңғыш рет көрсетілді. Бастапқыда бұл шара сәуір немесе мамыр айларында өткізілді, бірақ 2001 жылдан бері көбінесе ақпан айында ұйымдастырылады.

Тарих

Британдық кино және телеарна академиясы (BAFTA) 1947 жылы Дэвид Лин, Александр Корда, Кэрол Рид, Чарльз Лоттон, Роджер Манвелл, Лоренс Оливье, Эмерик Прессбергер, Майкл Пауэлл, Майкл Балкон және британдық кино индустриясының басқа да көрнекті тұлғаларымен құрылған. 1958 жылы Академия Телевизиялық өндірушілер мен режиссерлер гильдиясымен бірігіп, Фильм және Телевизия Қоғамын құрды, ол 1976 жылы Британдық кино және телеарна академиясы болып өзгерді. BAFTA-ның жарияланған қайырымдалық мақсаты – "қозғалыстағы бейне өнерін қолдау, дамыту және насихаттау, ең жақсыларын анықтап марапаттау, саладағы мамандарды шабыттандыру және халыққа пайда келтіру". BAFTA жоғары деңгейдегі марапаттау салтанаттарынан өзге, жыл бойы білім беру шараларын өткізеді, оның ішінде фильмдер көрсету және құрмет кештері бар. BAFTA кино, теледидар және бейне ойындары индустриясының шамамен 6000 мүшесімен қолдау көрсетіледі. Академияның марапаттары – 1955 жылы Телевизиялық өндірушілер гильдиясының тапсырысы бойынша американдық мүсінші Митци Канлифф жасаған театрлық маска нысанында табыс етіледі.

Жыл сайынғы рәсім

Бұрын бұл рәсім сәуір немесе мамыр айларында өтетін, бірақ 2001 жылдан бері «Оскар» сыйлықтарына дейін ақпан айында өткізіледі. Көптеген сыйлықтар барлық ұлт өкілдеріне ашық, алайда «Үздік британдық фильм» және «Британдық жазушы, продюсер немесе режиссердің үздік дебюті» сыйлықтары бар. «Британдық қысқаметражды фильм» және «Британдық қысқа анимациялық фильм» санатында тек Ұлыбританияда түсірілген фильмдер ғана қатыса алады. BAFTA жыл сайынғы салтанатында соңғы 12 айда қайтыс болған өнер саласының өкілдерінің құрметіне сәтке үнсіздік сақтап, музыкамен сүйемелденген бейнемонтаж көрсетеді.

Эфир

Тарихи тұрғысынан, марапаттау салтанаты британдық теледидарда сол күні кешке және бүкіл әлем бойынша тікелей эфирде көрсетілді. Алғашқы эфир 1956 жылы BBC арнасында болды, оны Вивьен Ли жүргізді (ол күйеуі сэр Лоренс Оливьеге марапат табыс етті). 1970 жылдан бері түсті эфирде көрсетілуде. АҚШ-та бұл эфир BBC America арнасында трансляцияланады. 2023 жылы BAFTA кино марапаттары салтанатының мәресінде маңызды номинациялар бойынша тікелей эфирде көрсетілді.

Орналасқан жері

Сыйлық беру рәсімі Лондонда өтеді. 2000 жылдан 2007 жылға дейін салтанаттар Лестер алаңындағы Odeon Leicester кинотеатрында болды. 2008 жылдан 2016 жылға дейін салтанаттар Корольдік опера театрында өтті. 2017 жылғы 70-ші сыйлық табыстау кешінен бастап, 2022 жылғы 75-ші сыйлық табыстау кешіне дейінгі барлық рәсімдер Корольдік Альберт залында өтті. 2023 жылғы 76-шы Британдық академия кино сыйлығы BAFTA мен Саутбанк орталығы арасындағы жаңа көп жылдық келісім аясында Корольдік фестиваль залына көшірілетіні жарияланды, бұл кино сыйлықтарын бұрыннан сол жерде өткізіліп келген Британдық академия телеарнасы сыйлықтары мен Британдық академия ойын сыйлықтарымен үйлестіреді.

Демеушілік

2012 жылға дейін Orange ұялы телефон желісі марапаттау шарасын демеушілік етті. 2013 жылдан бастап Orange компаниясының бас компаниясы EE осы шараны демеушілік етуді өз міндетіне алды.

Бір жылда бірнеше фильм үшін ұсынылған режиссерлер

BAFTA киносыйлығының бір жылы екі номинацияны бірдей алған жалғыз режиссер – Стивен Содерберг, 2000 жылы «Эрин Брокович» және «Трафик» фильмдері үшін. Бұған қоса, Сидни Люмет 1974 жылы «Ориент экспресіндегі қаңғыру» және «Серпико» фильмдері үшін екі рет тізімге ілігіп, бірақ бір номинация ретінде есептелген.

Салтанаттар

Іс-шараның күні Тұсаукесер 1-ші 29 мамыр 1949 2-ші 29 мамыр 1949 3-ші 29 мамыр 1950 4-ші 22 ақпан 1951 5-ші 8 мамыр 1952 6-шы 5 наурыз 1953 7-ші 25 наурыз 1954 8-ші 10 наурыз 1955 Джек Бьюкенен Лесли Митчелл Энтони Хавелок Аллан 9-шы 1 наурыз 1956 Вивьен Ли 10-шы 11 шілде 1957 11-ші 6 наурыз 1958 Иан Далримпол Лесли Митчелл 12-ші 18 наурыз 1959 13-ші 22 наурыз 1960 Эдинбург герцогі Филипп 14-ші 6 сәуір 1961 15-ші 5 сәуір 1962 16-шы 7 мамыр 1963 Эдинбург герцогі Филипп 17-ші 3 сәуір 1964 Энтони Хавелок Аллан 18-ші 30 наурыз 1965 Эдинбург герцогі Филипп 19-шы 23 наурыз 1966 Лесли Карон 20-шы 1967 21-ші 28 наурыз 1968 22-ші 26 наурыз 1969 Лорд Маунтбаттен 23-ші 8 наурыз 1970 Дэвид Фрост 24-ші 4 наурыз 1971 Ричард Аттенборо 25-ші 23 ақпан 1972 26-шы 28 ақпан 1973 Майкл Паркинсон Джон Миллс 27-ші 6 наурыз 1974 Эмонн Эндрюс Петула Кларк 28-ші 26 ақпан 1975 Дэвид Нивен 31-ші 16 наурыз 1978 Эндрю Гарднер Сузанна Йорк 32-ші 22 наурыз 1979 Сью Лоули Майкл Йорк 33-ші 20 наурыз 1980 Анна Форд Эдвард Фокс 34-ші 22 наурыз 1981 Дэвид Фрост 35-ші 18 наурыз 1982 Денис Норден 36-шы 20 наурыз 1983 Фрэнк Бау Селина Скотт 37-ші 25 наурыз 1984 Майкл Аспел 38-ші 5 наурыз 1985 Терри Воган 39-шы 16 наурыз 1986 Майкл Аспел 40-шы 22 наурыз 1987 Ронни Корбетт Ронни Баркер 41-ші 20 наурыз 1988 Майкл Аспел 42-ші 19 наурыз 1989 Дэвид Димблеби Анна Форд 43-ші 11 наурыз 1990 Магнус Магнуссон Салли Магнуссон 44-ші 17 наурыз 1991 Ноэл Эдмондс 45-ші 22 наурыз 1992 Майкл Аспел 46-шы 21 наурыз 1993 Гриф Рис Джонс 47-ші 15 сәуір 1994 Шина Макдональд 48-ші 9 сәуір 1995 Билли Коннолли 49-шы 23 сәуір 1996 Ангус Дейтон 50-ші 29 сәуір 1997 Ленни Генри 51-ші 18 сәуір 1998 Рори Бремнер 52-ші 11 сәуір 1999 Джонатан Росс 53-ші 9 сәуір 2000 Джек Дохерти 54-ші 25 ақпан 2001 Стивен Фрай Мариэлла Фроструп 55-ші 24 ақпан 2002 Стивен Фрай 56-шы 23 ақпан 2003 57-ші 15 ақпан 2004 58-ші 12 ақпан 2005 59-шы 19 ақпан 2006 60-шы 11 ақпан 2007 Джонатан Росс 61-ші 10 ақпан 2008 62-ші 8 ақпан 2009 63-ші 21 ақпан 2010 64-ші 13 ақпан 2011 65-ші 12 ақпан 2012 Стивен Фрай 66-шы 10 ақпан 2013 67-ші 16 ақпан 2014 68-ші 8 ақпан 2015 69-шы 14 ақпан 2016 70-ші 12 ақпан 2017 71-ші 18 ақпан 2018 Джоанна Ламли 72-ші 10 ақпан 2019 73-ші 2 ақпан 2020 Грэм Нортон 74-ші 10–11 сәуір 2021 Клара Амфо Дермот О’Лири Эдит Боуман 75-ші 13 наурыз 2022 Ребел Уилсон 76-шы 19 ақпан 2023 Ричард Е. Грант Элисон Хэммонд 77-ші 18 ақпан 2024 Дэвид Теннант