IBM мэйнфреймдері үшін MVS операциялық жүйесі

Кіріспе

IBM негізгі компьютерлері үшін операциялық жүйе

Көп виртуалды сақтау, көбінесе MVS деп аталатын бұл жүйе, System/370, System/390 және IBM Z IBM негізгі компьютерлерінде ең көп қолданылатын операциялық жүйе болып табылады. IBM, MVS-ті OS/VS1 және SVS жүйелерімен бірге OS/360-тың ізбасары ретінде әзірледі. Ол IBM-нің VSE, VM, TPF сияқты басқа негізгі компьютерлік операциялық жүйелер тізбегімен байланысты емес.

Виртуалды I/O (VIO)

MVS виртуалды I/O (VIO) деп аталатын мүмкіндікті қамтиды, оның арқасында уақытша деректер жиынтықтары пагинациялық деректер жиынтықтарындағы симуляцияланған тректерде сақталуы мүмкін, бұл бөлуге кеткен қосымша шығындарды жояды, бірақ өңдеуге қатысты кейбір қосымша шығындар тудырады.

Қазіргі заманғы MVS

MVS қазір z/OS-ке дамыды; IBM ескі MVS нұсқаларын енді қолдамайды және 2007 жылдан бері тек 64 биттік z/OS нұсқалары қолданылады. z/OS жаңа 64 биттік қолданбалармен бірге ескі 24 биттік және 31 биттік MVS қолданбаларын іске қосуға мүмкіндік береді. MVS-тің 3.8j нұсқасына дейінгі (1981 жылы шыққан 24 биттік) нұсқалары тегін таратылды және қазір MVS 3.8j нұсқасын мейнфрейм эмуляторларында тегін іске қосуға болады.

MVS/370

MVS/370 — MVS/XA-ға дейінгі MVS операциялық жүйесінің барлық нұсқаларын білдіретін жалпы атау. MVS шығарылған кезде System/370 архитектурасы тек 24 биттік виртуалды мекенжайларды қолдағандықтан, MVS/370 операциялық жүйе архитектурасы 24 биттік мекенжай негізінде құрылған. Осы 24 биттік мекенжай ұзындығының салдарынан, MVS/370 астында жұмыс істейтін бағдарламалардың әрқайсысына 16 МБ үздіріссіз виртуалды жад бөлінеді.

MVS/XA

MVS/XA, немесе Multiple Virtual Storage/Extended Architecture, – 370 XA архитектурасын қолдайтын MVS нұсқасы. Бұл архитектура жаңа I/O архитектурасын ұсынды және адрестерді 24 биттен 31 битке дейін кеңейтті, нәтижесінде 2 гигабайт көлемдегі жадты пайдалану мүмкіндігі пайда болды. MVS/XA ескі 24 биттік қолданбалар үшін 24 биттік мұражайлық адрестеу режимін қолдады (яғни, 32 биттік сөздің төменгі 24 битінде 24 биттік адресті сақтайтын және осы сөздің жоғарғы 8 битін басқа мақсаттар үшін пайдаланатын қолданбалар).

MVS/ESA

MVS Enterprise System Architecture (MVS/ESA) – бұл OS/390-ға дейінгі MVS-тің S/370 Enterprise Systems Architecture (S/370 ESA) қолдауын қамтамасыз ететін кез келген нұсқасы. MVS/ESA, MVS/XA-ның 24 биттік және 31 биттік адрестеу режимдерін, адрес кеңістіктері арасындағы сілтемелер үшін кіру тіркелімі (AR) режимін қосу арқылы кеңейтеді. IBM 1988 жылдың ақпан айында MVS/ESA-ны MVS/SP Version 3 ретінде, содан кейін MVS/ESA SP Version 4 және MVS/ESA SP Version 5 ретінде ұсынды. IBM оны 1995 жылдың соңында OS/390 және кейіннен z/OS-пен алмастырды. MVS/ESA OpenEdition: 1993 жылдың ақпан айында POSIX және басқа стандарттарды қолдаумен жарияланған MVS/ESA SP Version 4 Release 3-ке жаңарту. Бастапқы нұсқада тек Ұлттық Стандарттар және Технология Институтының (NIST) Федералдық Ақпараттық Өңдеу Стандарты (FIPS) 151 сәйкестігі бойынша сертификаты болса, кейінгі нұсқалар жоғары деңгейде және X/Open және оның мұрагері The Open Group сияқты басқа ұйымдармен де сертификатталды. Ол шамамен 1 миллион жаңа код жолынан тұрады, ол API қабығын, қосымша құралдарды және кеңейтілген пайдаланушы интерфейсін қамтамасыз етеді. DFSMS (Data Facility System Managed Storage) жүйесімен ұсынылған иерархиялық файлдық жүйемен жұмыс істейді. Қабық және қосымша құралдар Mortice Kerns-тің InterOpen өнімдеріне негізделген. Тәуелсіз мамандар оның 80%-дан астам ашық жүйелерге сәйкес келетінін есептейді – бұл көптеген Unix жүйелерінен артық. DCE2 қолдауы 1994 жылдың ақпан айында, ал көптеген қосымша әзірлеу құралдары 1995 жылдың наурызында жарияланды. 1995 жылдың ортасынан бастап, барлық ашық мүмкіндіктер стандартты MVS/ESA SP Version 5 Release 1 бөлігіне енген соң, IBM OpenEdition-ді операциялық жүйеден бөліп қарауды тоқтатты. OS/390 V2R6 аясында ол UNIX System Services болып өзгерді және z/OS жүйесінде де сол атауды сақтап келеді.

OS/390

1995 жылдың соңында IBM MVS жүйесін бірнеше бағдарламалық өнімдермен жинастырып, MVS/ESA атауын OS/390 деп өзгертті.

z/OS

Қазіргі MVS деңгейі z/OS деп сатылуда.

Жақын байланысты операциялық жүйелер

Жапондық мейнфрейм өндірушілері Fujitsu және Hitachi екі компаниясы да бірнеше рет және заңсыз түрде IBM MVS бастапқы кодын және ішкі құжаттамасын XX ғасырдың ең танымал өнеркәсіптік тыңшылық оқиғаларының бірінде қолға түсірді. Fujitsu өзінің MSP операциялық жүйесінде IBM кодына көп сүйенді, ал Hitachi өзінің VOS3 операциялық жүйесі үшін де солай істеді. MSP және VOS3 Жапонияда кеңінен сатылды, онда олар әлі күнге дейін мейнфреймдердің орнатылған базасының үлкен бөлігін құрайды, сондай-ақ Австралия сияқты басқа елдерде де белгілі бір деңгейде таралған. Тіпті IBM-нің қателіктері мен құжаттамадағы қателер де мүлтіксіз көшірілді. IBM АҚШ Федералдық тергеу бюросымен бірлесіп, Fujitsu және Hitachi компанияларына меншік MVS және мейнфрейм аппараттық технологияларын ұсынды, көп жылдық тергеулер барысында, олар 1980 жылдардың басында жоғары деңгейдегі компания басшылары мен тіпті кейбір жапон үкіметінің шенеуніктерін қамтыды. Дегенмен, Amdahl Fujitsu компаниясының IBM-нің зияткерлік меншігін ұрлауына қатысқан жоқ. Amdahl компаниясының Fujitsu-ға жіберген барлық хабарламалары "Amdahl Only Specifications" арқылы жүргізілді, олар IBM-нің зияткерлік меншігінен және оған сілтемелерден мұқият тазартылды. Тергеу аяқталғаннан кейін IBM Fujitsu және Hitachi компанияларымен көп миллион долларлық келісімге келді, осы екі компанияның табысының маңызды бөлігін көп жылдар бойы жинады. Сенімді деректерге сәйкес, келісімдердің сомасы 500 миллион АҚШ долларын асып кетті. Үш компания көптен бері көптеген бірлескен бизнес-жобаларға келісім жасады. Мысалы, 2000 жылы IBM және Hitachi IBM z900 мейнфреймі моделін әзірлеуде ынтымақтастық танытты. Осы тарихи көшірме салдарынан MSP және VOS3 MVS-тің "форктары" ретінде қарастырылады, ал MVS-ке үйлесімді бағдарламалық өнімдерді ұсынатын көптеген үшінші тарапты жеткізушілер MSP және VOS3 үшін үйлесімді нұсқаларды аз немесе ешқандай өзгеріссіз шығара алды. 2000 жылы IBM 64-биттік z/Architecture мейнфреймдерін ұсынғанда, IBM сонымен қатар OS/390 және MVS-тің тікелей жалғасы болып табылатын 64-биттік z/OS операциялық жүйесін де ұсынды. Fujitsu және Hitachi өздерінің MVS сияқты операциялық жүйелері мен аппараттық жүйелері үшін IBM-нің z/Architecture лицензиясын алудан бас тартты, сондықтан MSP және VOS3, олардың жеткізушілері номиналды түрде қолдау көрсеткенімен, MVS-тің 1980-ші жылдардағы архитектуралық шектеулерінің көп бөлігін қазірге дейін сақтап келеді. z/OS әлі де MVS дәуіріндегі қосымшалар мен технологияларды қолдайды – z/OS әлі де MVS кодының көп бөлігін қамтиды, бірақ ондаған жылдар бойында үнемі жетілдіріліп, дамытылған, сондықтан MSP және VOS3 жүйелерінде жұмыс істейтін қосымшалар мен операциялық процедураларды z/OS-қа басқа операциялық жүйелерге қарағанда әлдеқайда оңай көшіруге болады.

Japanese mainframe manufacturers Fujitsu and Hitachi both repeatedly and illegally obtained IBM's MVS source code and internal documentation in one of the 20th century's most famous cases of industrial espionage. Fujitsu relied heavily on IBM's code in its MSP mainframe operating system, and likewise Hitachi did the same for its VOS3 operating system. MSP and VOS3 were heavily marketed in Japan, where they still hold a substantial share of the mainframe installed base, but also to some degree in other countries, notably Australia. Even IBM's bugs and documentation misspellings were faithfully copied. IBM cooperated with the U. S. Federal Bureau of Investigation in a sting operation, reluctantly supplying Fujitsu and Hitachi with proprietary MVS and mainframe hardware technologies during the course of multi year investigations culminating in the early 1980s—investigations which implicated senior company managers and even some Japanese government officials. Amdahl, however, was not involved in Fujitsu's theft of IBM's intellectual property. Any communications from Amdahl to Fujitsu were through "Amdahl Only Specifications" which were scrupulously cleansed of any IBM IP or any references to IBM's IP. Subsequent to the investigations, IBM reached multimillion dollar settlements with both Fujitsu and Hitachi, collecting substantial fractions of both companies' profits for many years. Reliable reports indicate that the settlements exceeded US$500,000,000. The three companies have long since amicably agreed to many joint business ventures. For example, in 2000 IBM and Hitachi collaborated on developing the IBM z900 mainframe model. Because of this historical copying, MSP and VOS3 are properly classified as "forks" of MVS, and many third party software vendors with MVS compatible products were able to produce MSP and VOS3 compatible versions with little or no modification. When IBM introduced its 64 bit z/Architecture mainframes in the year 2000, IBM also introduced the 64 bit z/OS operating system, the direct successor to OS/390 and MVS. Fujitsu and Hitachi opted not to license IBM's z/Architecture for their quasi MVS operating systems and hardware systems, and so MSP and VOS3, while still nominally supported by their vendors, maintain most of MVS's 1980s architectural limitations to the present day. Since z/OS still supports MVS era applications and technologies— z/OS still contains most of MVS's code, albeit greatly enhanced and improved over decades of evolution—applications (and operational procedures) running on MSP and VOS3 can move to z/OS much more easily than to other operating systems.